Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1362 E. , 2025/2445 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1362
Karar No:2025/2445
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Gıda İlaçlama Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Mardin Büyükşehir Belediyesince 04/09/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “Çeşitli Mal ve Malzeme Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun usul yönünden reddine dair ...tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurumu Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı tarafından davalı idareye fiziki olarak sunulan 23/12/2024 tarihli dilekçenin... tarih ve ... sayı ile Kurum kayıtlarına alındığı, yine aynı şekilde sunulan 31/12/2024 tarihli dilekçenin de... tarih ve ... sayı ile Kurum kayıtlarına alındığı, davalı idarece yapılan inceleme sonrasında başvurunun e-itirazen şikayet yöntemiyle yapılması gerekirken fiziki ortamda yapıldığından itirazen şikayet başvurusu olarak değerlendirilemeyeceğinden bahisle başvuru dilekçesinin ilgisi nedeniyle İçişleri Bakanlığına gönderilmesine karar verildiği;
Uyuşmazlıkta, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca davalı idareye yapılacak olan itirazen şikayet başvurularının EKAP üzerinden e-imza kullanılarak yapılmasının zorunlu olduğu;
Bu durumda, 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, Kamu İhale Kurumu tarafından inceleme yapılabilmesinin ön şartının idareye usulüne uygun başvuruda bulunulması olduğundan, bu hali ile zorunlu başvuru usulüne uygun olarak yapılmayan başvuru sonrasında ilgili başvurunun itirazen şikayet başvurusu olarak değerlendirilmeyerek ilgisi nedeniyle İçişleri Bakanlığına gönderilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, EKAP üzerinden başvuru zorunluluğu getiren yönetmelik ve tebliğ hükümlerinin, Kamu İhale Kanunu’nun 54. maddesi ile çelişmesine ve normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil etmesine rağmen mahkemece başvurunun usulüne uygun yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu, Mardin Büyükşehir Belediyesine kayyım atandığı, sözleşme imzalama tarihinde belediyenin sözleşmeyi imzalamadığı, geçici teminatın irat kaydedilmesine karar verildiği, yapılan itiraz başvurusunun zımnen reddedildiği, dava konusu işlemle hak arama hürriyetinin ve iyi niyet ilkelerinin ihlal edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler tarafından 4734 sayılı Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla Kuruma yapılan itirazen şikayet başvurularının Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı tarafından tekemmül ettirildikten sonra Kurulun değerlendirmesine sunulması üzerine Kurul tarafından bir karar verilmesi gerektiğinden ve itirazen şikayet başvuruları ile ilgili karar alma yetkisi münhasıran Kurula ait olduğundan, Başkan Yardımcısı'nın itirazen şikayet başvuruları hususunda karar verme yetkisinin bulunmadığı;
Davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun, Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı tarafından, mevzuat düzenlemeleri kapsamında e-itirazen şikayet başvurusu şeklinde yapılmadığı, bu nedenle 4734 sayılı Kanun'da belirlenen itirazen şikayet başvurusu olarak değerlendirilemeyeceğinden bahisle reddedildiği, bu işlemin de Başkan Yardımcısı tarafından imzalanmak suretiyle tesis edildiği, söz konusu başvurunun Kurulun değerlendirmesine sunulmadığı, Kurul tarafından herhangi bir karar alınmadığı;
Öte yandan, 4734 sayılı Kanun'da, Kurulun yetkilerinin bir kısmını hizmet birimlerine devredebileceğine dair bir hükme de yer verilmediği;
Bu itibarla, davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun Kurulun değerlendirmesine sunulmadan Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı tarafından reddedilmesinde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin bu yönüyle hukuka aykırı olduğu düşünüldüğünden, temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Mardin Büyükşehir Belediyesince 04/09/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “Çeşitli Mal ve Malzeme Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun usul yönünden reddine dair ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurumu Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesinde, "a) Bu Kanunla verilen görevleri yapmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip Kamu İhale Kurumu kurulmuştur. Kamu İhale Kurumu, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkilidir ... b) Bu Kanuna göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurumun görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır: 1) İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak ... c) Kurumun karar organı biri başkan, biri ikinci başkan olmak üzere en az dört yıllık öğrenim görenler arasından Cumhurbaşkanınca atanan dokuz üyeden oluşan Kamu İhale Kuruludur ..."; "İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinde, "(...) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir: a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin adı, soyadı veya unvanı ve adresi. b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası. c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih. d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller. e) İtirazen şikayet başvurularında idareye yapılan şikayetin ve varsa şikayete ilişkin idare kararının bildirim tarihi. Şikayet ve itirazen şikayet başvuru dilekçelerinde yer alması gereken diğer bilgiler ile bu dilekçelere eklenmesi gereken belgelere, bunların sunuluş şekli ile bu başvuruların elektronik ortamda yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kurum yetkilidir. (...) Belirtilen hususlara aykırılık içeren ve henüz başvuru süresi dolmamış olan başvurulardaki eksiklikler, idare veya Kurumun bildirim yapma zorunluluğu bulunmaksızın, başvuru süresinin sonuna kadar başvuru sahibi tarafından giderilebilir. Başvuruların ihaleyi yapan idare veya Kurum dışındaki idari mercilere ya da yargı mercilerine yapılması ve başvuru dilekçelerinin bu merciler tarafından ilgisine göre idareye veya Kuruma gönderilmesi hâlinde, dilekçelerin idare veya Kurum kayıtlarına girdiği tarih, başvuru tarihi olarak kabul edilir. Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak; (..) c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir. (...)"; "İdareye şikayet başvurusu" başlıklı 55. maddesinde, "(...) İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. (...) Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. (...)"; "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinde, "İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55'inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir. (...)"; Elektronik Kamu Alımları Platformu başlıklı Ek 1. maddesinde, "Bu Kanunun 13'üncü maddesi saklı kalmak üzere bu Kanunda veya diğer kanunlarla bu Kanundan istisna edilenler ile doğrudan teminle yapılanlar da dâhil olmak üzere, her türlü mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin alım, ihale ve sözleşme süreçlerine ilişkin olarak; yaklaşık maliyetin ve dokümanların hazırlanması, ilanların yayımlanması, tekliflerin veya yeterlik başvurularının sunulması ve değerlendirilmesi, ihalelerin sonuçlandırılması, sözleşmelerin imzalanması, sonuç bildirimi, hakedişlerin düzenlenmesi gibi her türlü işlem, onay, bildirim ve tebligatlar ile şikayet ve itirazen şikayet başvuruları kısmen veya tamamen Kurum tarafından kurulan ve işletilen Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) üzerinden gerçekleştirilebilir. Kurum, EKAP’ın kurulması ve işletilmesine, birinci fıkra kapsamında yapılacak işlemlere, alım, ihale ve sözleşme süreçlerinde elektronik araçların kullanımına ilişkin usul ve esaslar ile EKAP üzerinden yapılması zorunlu işlemleri belirlemeye yetkilidir. (...)" kuralı yer almıştır.
01/04/2023 tarih ve 32150 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesiyle İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğe eklenen Ek 1. maddede, "İhalelere yönelik şikayet ve itirazen şikayet başvurularının, bu Yönetmeliğin elektronik ortamda yapılacak şikayet ve itirazen şikayet başvurularına ilişkin hükümleri esas alınarak EKAP üzerinden e-imza kullanılarak yapılması zorunludur." kuralına yer verilmiş, aynı Yönetmeliğin 4. maddesiyle söz konusu düzenlemenin 15/04/2023 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mardin Büyükşehir Belediyesince... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “Çeşitli Mal ve Malzeme Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun, "İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin Ek-1'inci maddesi uyarınca, şikayet ve itirazen şikayet başvurularının EKAP üzerinden e-imza kullanılarak yapılması zorunlu olup, işbu yazıya konu başvurular fiziki ortamda yapılmıştır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönerge'nin 5'inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, e-itirazen şikayet yöntemiyle yapılması gerekirken fiziki ortamda yapılan başvurular itirazen şikayet başvurusu olarak değerlendirilmemektedir. Bu itibarla, itirazen şikayet başvurusu olarak değerlendirilme imkanı bulunmayan başvurunuza ait dilekçelerin bir örneği ilgisi nedeniyle İçişleri Bakanlığına gönderilmiştir." gerekçesiyle usul yönünden reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının 12/12/2024 tarihli dilekçe ile idareye şikayet başvurusunda bulunması üzerine ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından şikayetin incelenerek başvurunun reddine karar verildiği, şikayetin reddine dair kararda herhangi bir başvuru yolu, yöntemi ya da süresi gösterilmediği davacı tarafından ...tarih ve ... sayı ve... tarih ve ... sayı ile davalı idare kayıtlarına alınan dilekçeler ile itirazen şikayet yoluna başvurulduğu, Kamu İhale Kurumunca idareye fiziki ortamda yapılan başvurunun "itirazen şikayet" olarak değerlendirilmeyeceğinden bahisle itirazen şikayet başvurusunun usul yönünden reddedildiği görülmekle birlikte, şikayetin reddine ilişkin işlemde herhangi bir başvuru yolu ya da yöntemi gösterilmemesi nedeniyle idarenin doğru bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve hak arama özgürlüğünün ihlal edilmiş olması karşısında, fiziki ortamda yapılan şikayet başvurusunun, EKAP üzerinden e-imza kullanılarak “e-şikayet” yöntemi ile yapılmadığı, itirazen şikayet başvurusunun ön şartının gerçekleşmediğinden bahisle usul yönünden reddedilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece aşamasında kullanılmayan ...TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar