Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1373 E. , 2025/1694 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1373
Karar No : 2025/1694
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya İli, Finike İlçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde bulunan ... (ER:...) ruhsat numaralı 99,83 hektarlık sahanın 24,04 hektarlık kısmında yapılması planlanan "II-B Grubu Mermer Ocağı Projesi" ile ilgili olarak, Antalya Orman Bölge Müdürlüğü ve Finike Belediye Başkanlığı'nın olumsuz görüşüne istinaden, ÇED sürecinin sonlandırılması ve proje tanıtım dosyasının iade edilmesine ilişkin … tarih ve E-… sayılı Antalya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgelerin, Jeoloji Mühendisi, Maden Mühendisi, Çevre Mühendisi, Orman Mühendisi ve Harita Mühendisi bilirkişilerden oluşan heyet ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan Bilirkişi Raporunun birlikte incelenmesinden; dava konusu Antalya İli, Finike İlçesi, Boldağ Mahallesi sınırları içerisinde bulunan ... (ER:...) ruhsat numaralı 99,83 hektarlık sahanın 24,04 hektarlık kısmında açılıp işletilmesi planlanan "II-B Grubu Mermer Ocağı Projesi" alanının tamamının Devlet mülkiyetindeki orman vasıflı arazi içerisinde yer aldığı, maden sahasının en yakın meskene uzaklığının 1800 metre, Finike ilçe merkezine uzaklığının yaklaşık 2,5 kilometre mesafede olduğu, Finike ilçe merkezine yakın mesafede olduğundan uzaktan netlikle görülebildiği, yerleşim yerlerine çok yakın bir mesafede bulunduğu, alanın ve yakın çevresinin flora ve fauna bakımından önemli bir biyoçeşitliliğe sahip yerlerden olduğu hususunun bugüne kadar yörede çalışma yapan bir çok bilim insanı tarafından ortaya konulduğu, dava konusu alanda mevcutta ve planlanan dönemlerde yapılacak faaliyetlerin, yeraltı ve yer üstü su kaynaklarının sürekliliğini, su kalitesi ve miktarlarını olumsuz yönde etkileyeceği, sahanın içinden geçen ve az ileride yelek deresi ile birleşen örenlik deresinin doğu yönde akarak Finike ilçe merkezine ve oradan denize ulaşmakta olduğu, derenin aşağı kısımlarında tarım ve iskân alanları yer aldığından, sahada yürütülecek madencilik çalışmalarının bu alanlar üzerinde olumsuz etkilerinin muhakkak olduğu, maden sahasının yerleşim yerlerine yakın olduğu durumu gözetildiğinde alanda yapılacak delme, patlatma, kırma, eleme, taşıma gibi faaliyetler sonucunda insanların olumsuz yönde etkilenmesinin kaçınılmaz olduğu, proje tanıtım dosyasında alınacak önlemlerin neler olduğunun belirtildiği, fakat alınacak önlemlerle çevreye, insana, doğaya verilebilecek zararların geri dönülmesi imkansız sonuçlara sebep olabileceği, bu durumun ise gözardı edilemeyeceği, madencilik faaliyetinin yapılmak istendiği izne konu orman alanının en önemli kaynak değerinin kalın çaplı ağaçlardan oluşan kızılçam ormanları olduğu, sahada kızılçamın yanı sıra birçok ağaççık ve çalı türlerinden oluşan zengin bir floranın varlığının söz konusu olduğu, sahanın yakınında maden ocağı bulunmadığından doğal ve bakir durumunu muhafaza ettiği, sahanın dört tarafı doğal, kıymetli orman ekosistemlerinden oluşan bir yapı sergilediği, açılmak istenen mermer ocağının içinde yer aldığı ÇED sahasının tamamın verimli ormana isabet etmesi sebebiyle orman bütünlüğünün bozulabileceği, talep edilen verimli orman alanına madencilik amacıyla izin verilmesi durumunda orman örtüsü ortadan kaldırılacak olup işletme faaliyetinin bitiminden sonra alanda rehabilitasyon çalışmaları yapılacak olsa da bugün itibariyle var olan ormanın geri kazanılmasının oldukça güç olduğu, sahada telafisi hemen hemen imkânsız tahribatlara yol açılacağı, tüm bu hususlar birlikte dikkate alındığında sahada yapılacak madencilik faaliyetinde kamu yararının bulunmadığı bu itibarla, madencilik faaliyetinin yapılmak istenilen uyuşmazlığa konu alanın tamamının Devletin mülkiyetindeki verimli orman arazilerine isabet etmesi, orman bütünlüğünün bozulacak olması, alanın ve yakın çevresinin flora ve fauna bakımından önemli bir biyoçeşitliliğe sahip olması, alandaki yeraltı ve yer üstü kaynaklarının olumsuz yönde etkilenecek olması, insanların yaşam alanlarının çok yakın bir mesafede bulunması, sahada telafisi hemen hemen imkânsız tahribatlara yol açılacak olması ve kararda yer verilen diğer hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davaya konu projenin gerçekleşmesi halinde bir çok olumsuz yönünün bulunduğu anlaşıldığından, sürecin sonlandırılarak proje tanıtım dosyasının iade edilmek suretiyle reddine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, eksik ve hukuka aykırı bilirkişi raporu dikkate alınarak karar verildiği, bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının dinlenmediği, dava konusu projeye ilişkin olarak olumlu görüşlerin bulunduğu, ormanlık alan içerisinde madencilik faaliyetinin yapılmasına hukuken bir engel bulunmadığı, flora ve faunaya verilebilecek muhtemel zararlara yönelik alanın rehabilitasyonun yapılacağı, yer altı ve yer üstü sularının zarar görmeyeceği, taahhütlerin yeterli olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Antalya İli, Finike İlçesi, Boldağ Mahallesi sınırları içerisinde bulunan ... (ER:...) ruhsat numaralı 99,83 hektarlık sahanın 24,04 hektarlık kısmında açılıp işletilmesi planlanan "II-B Grubu Mermer Ocağı Projesi" ile ilgili başvuruda bulunulduğu, yapılan başvuru sonrasında gerçekleştirilmesi planlanan faaliyet ile ilgili olarak davalı İdarece ilgili kurumlardan görüş sorulduğu, Antalya Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı yazısı ile; ÇED kurum görüşü sorulan alan içerisinde 3 kapalı verimli orman bulunduğu, pasa döküm alanında dökülecek pasanın mevcut eğimde pasa alanında tutulamayacağı ve yerleşim yerlerine yakın olması nedeniyle sosyal problemlere neden olabileceği gerekçeleriyle projenin uygun görülmediğinin belirtildiği, Finike Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve E-... sayılı yazısı ile; ulusal düzeyde bal ormanı üretiminin yapıldığı, yayla turizm bölgesinde kaldığı, proje ile yerel ve bölgesel düzeyde arıcılık sektörünü, turizm sektörünü, ekonomiyi olumsuz etkileyeceği sebepleriyle uygun görülmediğinin belirtilmesi üzerine söz konusu olumsuz görüşlere istinaden Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 5.maddesinin 2.fıkrasının (a) bendi gereğince ÇED sürecinin sonlandırılarak proje tanıtım dosyasının iade edilmesine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde, "Çevre korunması": Çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi iyileştirmeye ve geliştirmeye, çevre kirliliğini önlemeye yönelik çalışmaların bütününü, Sürdürülebilir çevre: Gelecek kuşakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuşakların çevresini oluşturan tüm çevresel değerlerin her alanda (sosyal, ekonomik, fizikî vb.) ıslahı, korunması ve geliştirilmesi sürecini, Sürdürülebilir kalkınma: Bugünkü ve gelecek kuşakların, sağlıklı bir çevrede yaşamasını güvence altına alan çevresel, ekonomik ve sosyal hedefler arasında denge kurulması esasına dayalı kalkınma ve gelişmeyi, "Çevresel Etki Değerlendirmesi: Gerçekleştirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları; Proje tanıtım dosyası: Gerçekleşmesi planlanan projenin yerini, özelliklerini, olası olumsuz etkilerini ve öngörülen önlemleri içeren, projeyi genel boyutları ile tanıtan bilgi ve belgeleri içeren dosyayı... ifade eder.'' hükmüne; "Çevresel Etki Değerlendirmesi" başlıklı 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir" hükmüne yer verilmiştir.
29/07/2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin "Yetki" başlıklı 5. maddesinde "(1) Bu Yönetmeliğe tabi projeler hakkında "ÇED Olumlu", "ÇED Olumsuz", "ÇED Gereklidir" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararlarını verme yetkisi Bakanlığa aittir. Ancak Bakanlık gerekli gördüğü durumlarda "ÇED Gereklidir" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararının verilmesi konusundaki yetkisini, sınırlarını belirleyerek il müdürlüğüne devredebilir. (2) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar (ÇED Olumlu/ÇED Gerekli Değildir) tesis edilmeden önce; a) Projenin gerçekleştirilmesinin ilgili mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, ÇED süreci aşamasına bakılmaksızın sonlandırılır. ÇED sürecinin sonlandırıldığı Bakanlık ve il müdürlüğü internet sayfasından ilan edilir. b) Proje sahibi veya yetkili temsilcisinin talep etmesi halinde ÇED süreci, aşamasına bakılmaksızın sonlandırılır. ÇED sürecinin sonlandırıldığı Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasından ilan edilir." kuralına; "Çevresel etki değerlendirmesi başvuru dosyası, çevresel etki değerlendirmesi raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlama yükümlülüğü" başlıklı 6. maddesinde "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını ve ÇED Raporunu, Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeleri için de Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez." kuralına; "Başvuru ve inceleme" başlıklı 16. maddesinde "(1) 15 inci maddede tanımlanmış projelerin çevresel etkilerinin incelenmesi amacıyla, proje sahibi tarafından vekâleten yetkilendirilen ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş olan kurum/kuruluşlar tarafından; Ek-4’te yer alan formata göre proje tanıtım dosyası hazırlanır. Hazırlanan proje tanıtım dosyası, proje tanıtım dosyasında ve eklerinde yer alan bilgi ve belgelerin doğru olduğunu belirtir proje sahibince onaylı taahhüt yazısı ile başvuru bedelinin ödendiğine dair dekontla birlikte Bakanlığa sunulur. (2) Bakanlık, proje için hazırlanan proje tanıtım dosyasını Ek-4’te yer alan format çerçevesinde 5 iş günü içinde inceler. Formata uygun hazırlanmadığı tespit edilen proje tanıtım dosyası, tamamlanmak üzere iade edilir. Eksiklikleri tamamlanan dosya 15 takvim günü içinde yeniden Bakanlığa sunulur. Sunulmaması durumunda ÇED süreci sonlandırılır. Formata uygun hazırlandığı tespit edilen proje tanıtım dosyasına konu proje ile ilgili ÇED inceleme değerlendirme süreci başlatılır. (3) Formata uygun hazırlandığı tespit edilen ve ÇED inceleme ve değerlendirme süreci başlatılan projelerde; a) Kurum/kuruluş görüşü alınmasına ve toplantı düzenlenmesine gerek duyulmaması, hazırlanan dosyanın yeterli bulunması ve benzeri durumlarda, Bakanlık tarafından 15 iş günü içinde ÇED inceleme ve değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilir. b) Bakanlık tarafından gerekli görülmesi halinde, dosyadaki bilgiler dikkate alınarak ilgili kurum/kuruluşlardan yazılı görüş istenebilir veya ilgili kurum/kuruluşlarla toplantı düzenlenebilir. Yazılı görüş istenilmesi halinde görüş talep yazı tarihinden itibaren, toplantı düzenlenmesi halinde ise toplantı tarihinden itibaren 30 takvim günü içerisinde görüş bildirmeyen kurum/kuruluşun görüşü olumlu kabul edilir. Görüş bildirmek için ilave süreye ihtiyaç duyulması halinde talep ilgili komisyon üyesi tarafından yazılı olarak Bakanlığa iletilir. Kurum/kuruluşların ilave süre talepleri Bakanlık tarafından dikkate alınır. c) Bakanlıkça gerekli görülmesi halinde yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlardan proje ile ilgili geniş kapsamlı bilgi vermesi, araç gereç sağlaması, analiz, deney ve ölçümler yapması veya yaptırması istenebilir. (4) Bakanlıkça; dosyada tespit edilen eksiklikler veya yer alması gereken bilgi/belgeler ile alınmış olan kurum/kuruluş görüşleri, yeterlik verilmiş kurum/kuruluşa yazılı olarak iletilir. Bakanlıkça iletilen görüşler doğrultusunda yeterlik sahibi kurum/kuruluş tarafından hazırlanan proje tanıtım dosyası 6 ay içinde Bakanlığa sunulur. Bu süre içerisinde proje tanıtım dosyası sunulmazsa ÇED süreci sonlandırılır. (5) Eksiklik bildirimi Bakanlık tarafından en çok 3 kez yapılabilir. İade edilen proje tanıtım dosyası süresi içerisinde sunulmaz veya yapılan düzeltme yeterli görülmezse ÇED süreci sonlandırılır. Eksiklik bildirilen proje tanıtım dosyasının tamamlanması için verilen 6 aylık süre yetkili müşavir firmaların kullanacağı toplam süreyi ifade eder. (6) Proje tanıtım dosyasının, belirtilen süre içinde sunulması ve bilgi/belgelerin yeterli bulunması halinde karar aşamasına geçilir." kuralına; "Çevresel etki değerlendirmesi gereklidir veya çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir kararı" başlıklı 17. maddesinde ise, "(1) Bakanlık inceleme değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilen proje hakkında 5 iş günü içinde "ÇED Gereklidir" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararını verir. Verilen karar il müdürlüğüne, görüş alınan kurum/kuruluşlara, proje sahibine ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara bildirilir. Bu karar il müdürlüğü tarafından internet sitesinde süresiz ve askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur. (2) “ÇED Gerekli Değildir” kararı verilen proje için 5 yıl içinde mücbir sebep bulunmaksızın yatırıma başlanmaması durumunda “ÇED Gerekli Değildir” kararı geçersiz sayılır. (3) Yatırıma başlanılmamış olan projeler için verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararları, proje sahibinin talebi ve talebin Bakanlık tarafından uygun görülmesi halinde geçersiz sayılır. Bu şekilde geçersiz sayılan kararlar Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasında ilan edilir. (4) “ÇED Gereklidir” kararı verilen projeler için ÇED başvuru dosyası hazırlanarak Bakanlığa başvuru yapılması gerekmektedir. Ancak, “ÇED Gereklidir” kararına esas şartların değişmesi halinde, 15 inci madde hükümlerine göre yeniden başvuru yapılabilir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca; çevresel etki değerlendirmesi ile, gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlendiği, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin irdelendiği, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin değerlendirildiği, projelerin uygulanmasının izlendiği ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaların belirlendiği bir süreç öngörülmüş olup, Yönetmelik kapsamında yer alan bir faaliyet nedeniyle Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için hazırlanacak, Proje Tanıtım Dosyasında, projenin gerçekleştirileceği yer ile alternatif alanlar belirlenerek, doğal kaynakların kullanımı, projenin yeri ve etki alanının mevcut çevresel özelliklerinin (tarım alanı, orman alanı, planlı alan, su yüzeyi ve benzeri), Ek-5'te yer alan Duyarlı Yöreler Listesinin dikkate alınarak korunması gereken alanların belirtilerek, projenin hizmet amacı, önem ve gerekliliği kapsamında yerin ve etki alanının çevresel özellikleri, çevresel etkiler ve alınacak önlemlerin tartışılması, faaliyet yerinin belirlenmesinde ise, faaliyetin büyüklüğü, amacı, ulaşım, iklim, toprağın ve çevrenin özellikleri, olası etkiler ve etkilerin azami giderilme olanakları gibi unsurların etkili olması, bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir çevre dengesinin sağlanması yolunda belirtilen nitelikteki bir faaliyete en uygun yerin seçilmesi esastır.
Bu amaçla proje tanıtım dosyası, yukarıda belirtilen Yönetmeliğin Ek IV. maddesindeki unsurlar yönünden değerlendirilirken, mevzuat bakımından projenin yapılması uygun bulunmadığı takdirde "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilmesi zorunluluğu bulunmayıp, aşamasına bakılmaksızın ÇED sürecinin sonlandırılması mümkündür. Bununla birlikte, ÇED sürecinin sonlandırılmasına ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, projenin yapılmasının mevzuat bakımından uygun bulunmama durumunun, bu durum özelinde somut bir şekilde açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Antalya İli, Finike İlçesi, Boldağ Mahallesi sınırları içerisinde bulunan ... (ER:...) ruhsat numaralı 99,83 hektarlık sahanın 24,04 hektarlık kısmında açılıp işletilmesi planlanan "II-B Grubu Mermer Ocağı Projesi" ile ilgili başvuruda bulunulduğu, yapılan başvuru sonrasında gerçekleştirilmesi planlanan faaliyet ile ilgili olarak davalı İdarece ilgili kurumlardan görüş sorulduğu, Antalya Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı yazısı ile; ÇED kurum görüşü sorulan alan içerisinde 3 kapalı verimli orman bulunduğu, pasa döküm alanında dökülecek pasanın mevcut eğimde pasa alanında tutulamayacağı ve yerleşim yerlerine yakın olması nedeniyle sosyal problemlere neden olabileceği gerekçeleriyle projenin uygun görülmediğinin belirtildiği, Finike Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve E-... sayılı yazısı ile; ulusal düzeyde bal ormanı üretiminin yapıldığı, yayla turizm bölgesinde kaldığı, proje ile yerel ve bölgesel düzeyde arıcılık sektörünü, turizm sektörünü, ekonomiyi olumsuz etkileyeceği sebepleriyle projenin uygun görülmediğinin belirtilmesi üzerine, ÇED sürecinin sonlandırılmasına karar verildiği, buna karşın temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise projenin tüm çevresel etkilerinin değerlendirme konusu yapılarak dava konusu işlemin yargısal denetiminin yapıldığı görülmektedir.
Proje tanıtım dosyasının, idarece henüz bütünüyle incelenmediği, dosyada yer alan tüm hususların Ek-IV Listede yer alan kriterler çerçevesinde değerlendirilmediği, dolayısıyla proje tanıtım dosyasında yer verilen muhtemel çevresel etkilerine ilişkin tespit edilen olumsuzlukların bertarafına veya kabul edilebilir düzeye indirilebilmesine ilişkin tedbirlerin yeterli olup olmadığı, yeterli görülmediği takdirde projede düzeltme vb. alternatif çözüm yolları ile eksikliği giderilip giderilemeyeceği değerlendirilerek "ÇED Gerekli Değildir" veya "ÇED Gereklidir" yönünde bir karara henüz konu olmadan, sürecin iptaline dayanak, dava konusu işlemin denetlenmesi yerine, tüm Proje Tanıtım Dosyası hakkında inceleme yapılması uygun görülmemiştir.
Bununla birlikte; İdare Mahkemesi kararında yer verilen bilirkişi raporunun orman mühendisliği disiplini açısından değerlendirmeler içeren kısmında; Proje kapsamında 24,04 hektar alan içerisinde dağ kesme yöntemi ile yılda 15.000 m3/yıl export kalite mermer blok, 10.000 m3/yıl mermer moloz ve 100.000 m3/yıl pasa olmak üzere toplam 125.000 m3 tüvenan mermer (Blok + Moloz + Pasa) üretimi yapılması planlanmıştır. Ocak sahası ve çevresinde yayılış gösteren asli ağaç türü kızılçamdır. Bununla birlikte boylu ardıç ve diken ardıcı da ocak çevresinde işletmeden etkilenecek alan kapsamında bulunmaktadır. Alanda kızılçam ormanı içinde seyrek olarak diğer Akdeniz maki bitki türleri (kermes meşesi, tespih çalısı, kadıntuzluğu, defne, keçiboynuzu, sandal, zakkum, kocayemiş) bulunmaktadır. Madencilik faaliyetinin yapılmak istendiği izne konu orman alanının en önemli kaynak değeri kalın çaplı ağaçlardan oluşan kızılçam ormanlarıdır. Ağaçların birçoğunun 40 hatta 50 cm çap üzerinde olduğu, bir kısmının 60-65 cm çapa ulaştığı belirlenmiştir. Sahada kızılçamın yanı sıra birçok ağaççık ve çalı türlerinden oluşan zengin bir floranın varlığı söz konusudur. ÇED sahasının yakınında maden ocağı bulunmamaktadır ve saha doğal ve bakir durumunu muhafaza etmektedir. Sahanın dört tarafı doğal, kıymetli orman ekosistemlerinden oluşan bir yapı sergilemektedir. Açılmak istenen mermer ocağının içinde yer aldığı ÇED sahasının tamamın verimli ormana isabet etmesi sebebiyle orman bütünlüğünü bozacağı açıktır. ÇED sahası içinde II ve III kapalı nitelikte verimli kızılçam ormanları bulunmaktadır. Talep edilen verimli orman alanına madencilik amacıyla izin verilmesi durumunda orman örtüsü ortadan kaldırılacak olup işletme faaliyetinin bitiminden sonra alanda rehabilitasyon çalışmaları yapılacak olsa da bugün itibariyle var olan ormanın geri kazanılması oldukça güçtür. Yapılan değerlendirmeler neticesinde talep edilen orman sahasının nitelikleri ve işletme ile göreceği zararlar dikkate alındığında sahada yapılacak madencilik faaliyetinin orman alanlarına zarar vereceği ve orman ekosistem hizmetlerinin elde edilememesine neden olacağı ve rehabilitasyon yapıldığında mevcut ormanın geri getirilebilme ihtimalinin oldukça güç olduğu, PTD’nin eksik ve hatalı olduğu, bu sebeplerle madencilik faaliyetinin ormanlar ve ormancılık çalışmaları bakımından sakıncalı olduğu kanaatine ulaşıldığının belirtildiği görüldüğünden, Antalya Orman Bölge Müdürlüğü ve Finike Belediye Başkanlığıının olumsuz görüşüne istinaden, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 5. maddesinin ikinci bendi uyarınca ÇED sürecinin sonlandırılması ve proje tanıtım dosyasının iade edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, … tarih ve E-… sayılı Antalya Valiliği işleminde hukuka aykırılık, davanın reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 17/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar usul ve hukuka uygun olup; söz konusu kararın, aynen onanması gerektiği görüşüyle, Mahkeme kararının, Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanmasına yönelik çoğunluk kararına katılmıyorum.
karar