Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1381 E. , 2025/5174 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1381
Karar No : 2025/5174
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 27/02/2010 tarih ve 27506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 21/01/2010 tarih ve 2010/99 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Gaziantep ili, Oğuzeli ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselin bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile keşif ve bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda sabit tesislere dikkat edilmeden dağıtım yapıldığından dava konusu toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu eski ... parselden toplulaştırma uygulaması ile davacıya tahsis edilen ... ada ... nolu parselin sınırları oluşturulurken toplulaştırma öncesinde davacıya ait olmayan ağaçların davacıya tahsis edilen parselde, davacıya ait olan ağaçların ise komşu parselde bırakıldığı ve dağıtım yapılırken sabit tesislere dikkat edilmediği belirtilmiş ise de davacının kullandığı arazi ile toplulaştırma öncesi ... nolu kadastro parselinin farklı olduğu, davacının kendisine ait olan ağaçların kendi kadastro sınırında kalmadığı, davacıya verilen ... ada ... parselde oluşan sınır kaymasından dolayı davacının ağaçlarının komşu parsel sınırlarında kalmadığı, dava konusunun geçmişten gelen kullanım hatasından kaynaklandığı, davacının kullandığı arazi ile toplulaştırma öncesi ... nolu kadastro parselinin farklı olduğu, davacının geçmişten gelen kullanım hatası dikkate alınmadan toplulaştırmanın kamu yararına uygun olmadığının değerlendirmesinin hatalı olduğu, bilikişi raporunda yerindelik denetimine girildiği, usul ve hukuka uygun işlem tesis edildiğinden kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 9. Maddesinde, (Ek: 19/4/2018-7139/7 md.) arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi, parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması maksadıyla arazi toplulaştırmasının yapılacağı, arazi toplulaştırması projesinin uygulanacağı sınırlar içinde kalan alanın arazi toplulaştırması proje sahası olarak belirleneceği; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
09/12/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16. maddesinde; " ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır. e) Dikili tarım arazileri ile seraların olduğu alanlar gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde parsel büyüklükleri yörenin ihtiyaçlarına göre belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerle Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu Gaziantep ili, Oğuzeli ilçesi, ... Mahallesi, eski ... parselin tam hisse ile davacının mülkiyetinde bulunduğu, toplulaştırma işlemi ile ... ada ... parselin davacıya müstakil olarak tahsisinin yapıldığı, bu tahsis yapılırken davacının eski ... parseldeki bir kısım payının başka yerlere taşındığı, başka yerlerdeki taşınmazlarının ise kısmen ... ada ... parsele tahsis edildiği, davacıya tahsis edilen ... ada ... parselin dava konusu eski ... nolu parselin bulunduğu yerden oluşturulduğu, 2010 yılı ortofoto haritası üzerinde yapılan icelemede parselin içerisinde fıstık ağaçlarının bulunduğu hususunun tespit edildiği, keşif sırasında davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği fıstık ağaçlarının bilirkişi raporunda şekil 2 de mavi renkle işaretlenen bölge olup toplulaştırma öncesi mülkiyet sınırlarında hata bulunduğu, toplulaştırma ile yeni oluşturulan sınırlara göre krokide A harfi ile gösterilen ve toplulaştırma öncesinde davacıya ait olmayan ağaçların davacıya tahsis edilen ... ada ... parsel içerisinde bırakıldığı, krokide B harfi ile gösterilen ve davacıya ait olduğu iddia edilen ağaçların da davacıya tahsis edilmeyen komşu ... ada ... parselin içerisinde bırakıldığı, davacının sabit tesislerine dikkat edilmeden dağıtım yapıldığı tespit edilmiş ise de bilirkişi raporunda şekil 2 de kırmızı renkle işaretlenen yerin dava konusu eski ... parsel olduğu, toplulaştırma sonucu oluşturulan ... ada ... parselin yeşil renkle işaretlenen bölge olup eski ... parsel üzerinde çakışık şekilde oluşturulduğu, davacının kullandığı arazi ile toplulaştırma öncesi eski ... nolu kadastro parselinin farklı olduğu, bilirkişi raporunda davacıya ait olduğu iddia edilen krokide B harfi ile gösterilen yere davacının işgalci olarak kendi mülkiyet sınırlarını ihlal ederek fıstık ağaçları diktiği, anılan fıstık ağaçlarının da dava dışı komşu ... ada ... parsel üzerinde kaldığı, krokide A harfi ile gösterilen ağaçların ise davacıya ait eski ... parsel içerisinde kaldığı anlaşılmaktadır.
Arazi toplulaştırmasında esas alınan veriler, mülkiyet verileridir. Bu nedenle arazi toplulaştırması yapılırken kiracının, işgalcinin, geçit hakkı sahibinin durumu dikkate alınarak değil, mevzuat gereği malikin durumu dikkate alınarak toplulaştırma çalışmaları yürütülmektedir. Arazi toplulaştırmasında dikkate alınacak olan sabit tesis, malike ait olan sabit tesislerdir. İşgalcinin mülkiyeti bulunmadığından, işgalci tarafından dikilen fıstık ağaçlarının parsel malikinin sabit tesisi olarak kabul edilmesi ve işlemlerin buna göre yürütülmesi hukuken mümkün değildir. Diğer bir ifadeyle, sabit tesis olarak dikkate alınacak olan sabit tesisler işgalciye ait olanlar değil, malike ait olanlar olup malike ait olmayan parsel üzerindeki sabit tesisin malike yapılan tahsiste dikkate alınmaması, bir hukuka aykırılık değildir.
Buna göre; toplulaştırma sonrası oluşturulan ... ada ... parsel kısmında kalan bilirkişi raporu şekil 2 krokide B harfi ile gösterilen fıstık ağaçlarının parsel malikine ait olmadığı, krokide A harfi ile gösterilen fıstık ağaçlarının da eski ... parsel içerisinde kaldığı, davacının içerisinde sabit tesisleri olan ve mülkiyetinde bulunan eski ... parselin bulunduğu yerden tahsis yapıldığı görüldüğünden hukuka ve mevzuata uygun olarak yapılan toplulaştırma işleminde dava konusu ... ada ... parsel yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı görülmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
karar