DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/1459 E. , 2025/2565 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/1459
Karar No : 2025/2565
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/12/2024 tarih ve E:2022/5879, K:2024/7790 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü Eskişehir Bölge Müdürlüğüne bağlı öğrenci yurdundan süresiz çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan 09/08/2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/12/2024 tarih ve E:2022/5879, K:2024/7790 sayılı kararıyla;
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/04/2022 tarih ve E:2022/279, K:2022/1223 sayılı bozma kararına uyularak;
Dava konusu düzenleyici işlem yönünden;
09/08/2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin, 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin 45. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığının görüldüğü,
Bu itibarla, dava konusu Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinin iptali talebi yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından, anılan talep yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği,
Dava konusu bireysel işlem yönünden;
351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu'nun dava konusu Yönetmelik'in yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan haliyle 46. maddesinde, bu Kanun'un uygulanmasına ait yönetmeliğin Maliye, Milli Eğitim ve Bayındırlık Bakanlıklarınca hazırlanacağı hüküm altına alınmasına karşın, 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununun Uygulanmasına Ait Yönetmelik'in 13. maddesinde, yurtlara alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, yurtların idaresi yurtlarda barınma süresi, uygulanacak disiplin esasları, disiplin kurullarının kuruluşu, yetki ve işleyişleri, yurtların normal ve olağanüstü açılma ve kapatılması, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler, özel ve gece hizmetleri ve küçük işletmelerin çalıştırılmasına dair esaslar ile diğer hususların Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceğinin hükme bağlandığı, dolayısıyla anılan yasal düzenlemeye aykırı olarak Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna tek başına yönetmelik çıkarma yetkisi verildiği, bu kapsamda da Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından hazırlanan dava konusu Yönetmelik'in yürürlüğe girdiği,
Dava konusu Yönetmelik'in, 351 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 8. fıkrasının (c) bendine dayanılarak çıkarıldığı belirtilmiş ise de; söz konusu maddenin, yönetmelik taslaklarının hazırlanması konusunda yönetim kuruluna yetki veren bir düzenleme olduğu, başka bir ifadeyle, anılan düzenlemenin, Kuruma tek başına yönetmelik çıkarma yetkisi vermediği anlaşılmakta olup; bu haliyle, söz konusu düzenlemelerin dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olarak kabul edilmesine hukuken olanak bulunmadığı,
Buna göre, 351 sayılı Kanun'un 46. maddesinde yer alan açık emredici hüküm karşısında, kanunla yetki verilmediği halde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından düzenlenen, bu nedenle tesis edildiği tarih itibarıyla yasal dayanağı bulunmayan dava konusu Yönetmelik hükmünde hukuka uyarlık bulunmadığı,
Ancak, devam eden süreçte, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 11. maddesi ile 351 sayılı Kanun'un 46. maddesinde değişiklik yapılarak bu Kanun'un uygulanmasına ait yönetmeliğin Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanacağının düzenlendiği, bu çerçevede, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından, kanunla tarafına verilen yetkiye istinaden Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin hazırlandığı, söz konusu Yönetmelik'in 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanmak suretiyle yürürlüğe girdiği ve Yönetmelik'in 45. maddesi ile dava konusu Yönetmelik'in yürürlükten kaldırıldığı,
Dolayısıyla, dava konusu Yönetmelik'in kanunla yetki verilmediği halde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından düzenlendiği anlaşılmakta ise de, mevzuatta yapılan değişiklik sonrasında Gençlik ve Spor Bakanlığına yasal olarak verilen yetki çerçevesinde anılan Bakanlıkça Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin yürürlüğe konulduğu, bireysel işlemin dayanağı olan ve iptali talep edilen dava konusu Yönetmelik'in "Yurttan süresiz çıkarma cezası" başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendine benzer bir düzenlemeye, anılan Yönetmelik'i yürürlükten kaldıran Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde de yer verildiği, bu itibarla, davacının disiplin cezasına esas fiilinin değerlendirilmesi gerektiği,
Olayda; davacı hakkında, ... tarihinde ... Bulvarı ... AVM önünde "...", "...", "..." ve "..." isimli grupların organizesinde "... ve ..." hakkında basın açıklaması ve protesto eylemi gerçekleştirileceği bilgisinin alınması üzerine gerekli emniyet tedbirlerinin alındığı, olay kapsamında "OHAL döneminde Valiliğin aldığı tedbirlere aykırı hareket etmek" suçu nedeniyle ceza soruşturması başlatıldığı, durumun yurt müdürlüğüne bildirilmesi üzerine başlatılan disiplin soruşturması kapsamında alınan davacının ifadesinde, oradan geçerken basın açıklaması yapılacağını gördüğünü, basın açıklamasına katılmadığını, yasa dışı pankart olmadığını görerek alanda bulunduğunu belirttiği ve savunmasının alındığı, ayrıca bir değerlendirme yapılmaksızın işlemin tesis edildiğinin anlaşıldığı,
Öte yandan, davacı hakkında "OHAL döneminde Valiliğin aldığı tedbirlere aykırı hareket etmek" suçu yönünden ... Asliye Ceza Mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile davacının beraatine karar verildiği ve bu kararın istinaf edilmeksizin 14/03/2019 tarihinde kesinleştiğinin görüldüğü,
Bu nedenle, davacının, hakkında isnat edilen fiili gerçekleştirdiğinin açık ve somut olarak ortaya konulamadığı anlaşıldığından, davacının süresiz olarak yurttan çıkarma cezası ile cezalandırılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, dava konusu düzenleyici işlem yönünden karar verilmesine yer olmadığına, bireysel işlemin ise iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı hakkında usulüne uygun yürütülen disiplin soruşturması sonucunda yazılı savunması ve ifadesi alınmak suretiyle objektif esaslara bağlı kalınarak dava konusu disiplin cezasının tesis edildiği belirtilerek Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Üniversitesi ... Öğretmenliği bölümünde öğrenci olan davacı, bir grup öğrenci ile birlikte, KHK ile görevine son verilen ve görevlerine dönebilmek için açlık grevinde bulunan ... ve ...'ye destek olmak amacıyla ... tarihinde yapılan basın açıklamasına katılmıştır.
Sonrasında, davacı hakkında 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'na muhalefet suçundan ... Cumhuriyet Başsavcılığınca ceza soruşturması, akabinde de anılan eylem ile ilgili disiplin soruşturması başlatılmıştır.
Devam eden süreçte, davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda getirilen teklife istinaden, Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendi uyarınca davacının "yurttan süresiz çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine, bu işlemin ve dayanağı Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 2. maddesinde, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun amacının, yurt içinde ve dışında yüksek öğrenim gören öğrencilere bu Kanun gereğince kredi vermek, yurtlar yaptırmak ve yurt işletmesini sağlamak suretiyle Türk gençlerinin yüksek öğrenimlerini, sosyal ve kültürel gelişmelerini kolaylaştırmak olduğu belirtilmiş; yönetim kurulu ve görevlerinin düzenlendiği 7. maddesinin 8. fıkrasının (c) bendinde, "Yönetmelik taslaklarını inceleyip, Başbakan veya Kurumun bağlı olduğu Bakan onayına sunmak üzere karara bağlamak" yönetim kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun'un "Yönetmelik" başlıklı 46. maddesinin dava konusu Yönetmelik'in yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan halinde, bu Kanun'un uygulanmasına ait yönetmeliğin Maliye, Milli Eğitim ve Bayındırlık Bakanlıklarınca hazırlanacağı düzenlemesi yer almakta iken, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 11. maddesi ile 351 sayılı Kanun'un 46. maddesinde değişiklik yapılarak, bu Kanun'un uygulanmasına ait yönetmeliğin Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanacağı hükme bağlanmıştır.
19/12/1989 tarih ve 20377 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 351 Sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununun Uygulanmasına Ait Yönetmelik'in "Yurtların İdare ve İşletilmesi" başlıklı 13. maddesinde; "Yurtlara alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, yurtların idaresi yurtlarda barınma süresi, uygulanacak disiplin esasları, disiplin kurullarının kuruluşu, yetki ve işleyişleri, yurtların normal ve olağanüstü açılma ve kapatılması, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler, özel ve gece hizmetleri ve küçük işletmelerin çalıştırılmasına dair esaslar ile diğer hususlar Kurum tarafından ayrıca çıkarılacak bir yönetmelikte tespit edilir." kuralına yer verilmiştir.
09/08/2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, Kurum tarafından işletilen yurtlarda barındırılacak öğrencilerde aranacak şartlar, yeni yurtların açılması, yurtların idaresi, işletilmesi, öğrenci disiplin işlemleri ile özel ve gece hizmetlerine ait usul ve esasları kapsar." hükmü; "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik; 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu'nun 7 nci maddesinin sekizinci fıkrasının (c) bendine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü düzenlenmiş; "Yurttan süresiz çıkarma cezası" başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, milli birlik ve bütünlük duygularını zedeleyici veya bozucu maksatla bayrak ve sembol asmak, kullanmak, marşlar söylemek, açlık grevinde bulunmak, oturma eylemi yapmak, pankart taşımak veya asmak, ideolojik veya politik amaçlı gösteri, toplantı, tören düzenlemek, demeç vermek fiilleri, yurttan süresiz çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.
Öte yandan, 09/04/2021 tarih ve 31449 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldıran Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Yurttan çıkarma cezası" başlıklı 24. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin, Anayasa'da belirtilen niteliklerine aykırı davranışlarda bulunmak, milli birlik ve bütünlük duygularını zedeleyici veya bozucu maksatla bayrak veya sembol asmak, kullanmak, marşlar söylemek, açlık grevinde bulunmak, oturma eylemi yapmak, pankart taşımak veya asmak, ideolojik veya politik amaçlı gösteri, toplantı, tören düzenlemek, demeç vermek, katılmak veya katılmaya zorlamak fiilleri, yurttan süresiz çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyizen incelenen uyuşmazlıkta, ... tarihinde ... Bulvarı ... AVM önünde "...", "...", "..." ve "..." isimli grupların organizesinde Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi ile görevine son verilen "... ve ..." hakkında basın açıklaması ve protesto eyleminin gerçekleştirildiği, davacının da katıldığı bu olay kapsamında "OHAL döneminde Valiliğin aldığı tedbirlere aykırı hareket etmek" suçu nedeniyle davacı hakkında ceza soruşturması başlatıldığı, durumun yurt müdürlüğüne bildirilmesi üzerine başlatılan disiplin soruşturması sonucunda, 09/08/2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin "Yurttan süresiz çıkarma cezası" başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde yer alan, "Milli birlik ve bütünlük duygularını zedeleyici veya bozucu maksatla bayrak ve sembol asmak, kullanmak, marşlar söylemek, açlık grevinde bulunmak, oturma eylemi yapmak, pankart taşımak veya asmak, ideolojik veya politik amaçlı gösteri, toplantı, tören düzenlemek, demeç vermek" düzenlemesi kapsamında davacının süresiz yurttan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davacıya verilen davaya konu süresiz yurttan çıkarma cezasına ilişkin disiplin soruşturmasında davacının alınan savunmasında, "... ve ... ile beraber hukuksuzca işlerinden uzaklaştırıldığını duyduğu öğretmenlere destek olmak amacıyla toplantı ve basın açıklamasından oluşan etkinliğe katıldığı, etkinliğe bilerek ve isteyerek katılmakla beraber tamamen rastlantı sonucu belirtilen yerden geçerken etkinlikten haberinin olduğu" beyan edilmiş, öte yandan, anılan basın açıklaması ve protesto eylemine ilişkin Eskişehir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü ekiplerince düzenlenen ... tarihli tutanakta, 24 kişilik grubun "... Yalnız Değildir-Haklıyız Kazanacağız-Zafer Direnen Emekçinin Olacak-Selam Olsun Bedenini Açıkça Doyuranlara-OHAL Kaldırılsın" ibareli dövizler açarak, "... yalnız değildir-Zafer direnen emekçinin olacak-... yalnız değildir-Yaşasın açlık grevi direnişimiz-Hayır bitmedi daha yeni başlıyor-Faşizme karşı omuz omuza" şeklinde slogan attığı belirtilmiş ve basın açıklaması ve protesto eylemine ilişkin düzenlenen görüntü izleme ve tespit tutanağında, davacının da anılan basın açıklaması ve protesto eylemine katıldığı görülmüştür.
Buna göre, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının, söz konusu basın açıklaması ve protesto eylemine kendi isteği ve rızası ile katıldığı anlaşıldığından, davacı hakkında, anılan Yönetmelik'in 23. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendi kapsamında tesis edilen yurttan süresiz çıkarma cezasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu bireysel işlemin iptaline, düzenleyici işlem yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/12/2024 tarih ve E:2022/5879, K:2024/7790 sayılı kararının temyize konu iptale ilişin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 13/11/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava; davacının, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü Eskişehir Bölge Müdürlüğüne bağlı öğrenci yurdundan süresiz çıkarılma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan 09/08/2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin 23. maddesinin 2/f bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kurala bağlanmıştır.
Normlar hiyerarşisinde anayasal ve yasal düzenlemelerden sonra gelen idari düzenlemeler bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanır ve kanun hükümlerine açıklık getirilmesi suretiyle bu kanun hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır. Diğer yandan, normlar hiyerarşisindeki düzenleme soyuttan somuta doğru kademeli bir sistem içermektedir. Anılan sistemde bir üst norm bir alt norma oranla daha genel ve soyut ifadeler taşımakta, bir alt norm ise daha özel ve somut ifadelerle bir üst normun ne amaçla getirildiğini somut olarak ortaya koymaktadır. Öğretide türevsel bir yetki olarak kabul edilen idarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı da İdare Hukukunun en temel ilkelerindendir.
Ayrıca yürütme organına düzenleyici işlem yapma konusunda yetki veren kanunun yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırılık oluşturmaması için, konunun kanunla düzenlenmiş olması ve kanunun sınırları içersinde ve kanuna aykırı olmamak kaydıyla idarenin düzenleme yapması, yani konunun temel esasları, amaç ve hedefleri kanunla düzenlendikten ve sınır ve çerçevesi belirlendikten sonra işleyişe ve yönetim tekniğine ilişkin konuların alt düzenleyici işlemlerle düzenlenmesi gerekmektedir.
351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu'nun "Kurumun amacı" başlıklı 2. maddesinde, "Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun amacı; yurt içinde ve dışında yükseköğrenim gören öğrenciler için yurtlar yapmak ve bunların işletmesini sağlamak, beslenme yardımı yapmak, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle milli ve manevi gelişmelerine katkı sağlamak, yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır." kuralı; dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan "Yönetim Kurulu ve görevleri" başlıklı 7/8-c maddesinde, "c) Yönetmelik taslaklarını inceleyip, Başbakan veya Kurumun bağlı olduğu Bakan onayına sunmak üzere karara bağlamak," kuralı yer almıştır.
09/08/2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, Kurum tarafından işletilen yurtlarda idare, işletme, barındırma usul ve esaslarını düzenlemek suretiyle yüksek öğrenim öğrencilerinin eğitim ve öğretimlerini kolaylaştırmaktır.", "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, Kurum tarafından işletilen yurtlarda barındırılacak öğrencilerde aranacak şartlar, yeni yurtların açılması, yurtların idaresi, işletilmesi, öğrenci disiplin işlemleri ile özel ve gece hizmetlerine ait usul ve esasları kapsar.", "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik; 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununun 7 nci maddesinin sekizinci fıkrasının (c) bendine dayanılarak hazırlanmıştır." düzenlemeleri yer almış; "Yurttan süresiz çıkarma cezası" başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde de "Milli birlik ve bütünlük duygularını zedeleyici veya bozucu maksatla bayrak ve sembol asmak, kullanmak, marşlar söylemek, açlık grevinde bulunmak, oturma eylemi yapmak, pankart taşımak veya asmak, ideolojik veya politik amaçlı gösteri, toplantı, tören düzenlemek, demeç vermek" şeklinde disiplin fiili ve cezası belirlenmiştir.
"Suçta ve cezada kanunilik ilkesi", hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde güvence altına alınmış temel bir ilkedir.
Anayasa Mahkemesi kararlarında; Anayasanın 38. maddesinde öngörülen suç ve cezaların kanuniliği ilkesi, insan hak ve özgürlüklerini esas alan bir anlayış çerçevesinde değerlendirilmiştir. Anayasa'nın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından, disiplin cezalarının da bu maddede öngörülen ilkelere tâbi olduğu kabul edilmiştir.
Nitekim; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin, ''Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi'' başlığını taşıyan 7. maddesinde yer alan, "Hiç kimse işlendiği zaman ulusal veya uluslararası hukuka göre suç oluşturmayan bir fiil veya ihmalden dolayı suçlu bulunamaz" kuralı da, Anayasa'nın 38. maddesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ekseninde değerlendirilmelidir.
Nitekim Anayasa Mahkemesinin 18/05/2021 tarih ve Başvuru No:2017/38607 sayılı kararında "... suçta ve cezada kanunilik ilkesinin daha esnek uygulandığı idari suçlar yönünden de kanun metninde suç ve cezalara ilişkin olarak genel bir şekilde atıfla yetinilmesi yeterli olmayıp söz konusu düzenlemelerin içerik bakımından da belirli bir amacı gerçekleştirmeye elverişli olması gerekir. Bu açıdan kanun, bireylerin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine imkan verecek nitelikte olmalıdır. Bu nitelikleri haiz bir kanuni düzenleme ile uzmanlık gerektiren veya teknik konulara ilişkin ayrıntıların belirlenmesi konusunda yürütme organına yetki verilmesi, kanuni düzenleme ilkesine aykırılık oluşturmaz. Diğer bir ifadeyle disiplin suç ve cezalarının da çerçevesi kanunla belirlenmeli ve kanun bireyler için belirli bir açıklık ve kesinlikte olmalıdır." değerlendirmesi yapılarak bu konuya açıklık getirilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin anılan kararında, bir öğrenci yurdunda kalan başvurucunun üniversite kampüsünde bir bildiri dağıttığı için 03/01/1999 tarihli Yönetmelik'in 23. maddesinin (f) fıkrası uyarınca yurttan süresiz çıkarma şeklinde disiplin cezasıyla cezalandırıldığı somut olayda, "... disiplin suçlarıyla ilgili genel ilkeleri ortaya koyan, çerçevesini çizen ve disiplin cezalarını gerektiren eylemleri genel hatlarıyla da olsa belirleyen, belirli amacı gerçekleştirmeye elverişli, amaç ve kapsamı belirlenebilir veya öngörülebilir herhangi kanuni düzenleme bulunmamaktadır. Bu hâlde başvurucu gibi Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunda kalıp disiplin cezasıyla muhatap olma potansiyeli bulunan kişiler için getirilen kanuni bir güvencenin varlığından söz etmek mümkün değildir. Sonuç olarak başvurucunun ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin kanunla öngörülmediği kanaatine ulaşılmıştır." gerekçesine yer verilerek müdahalenin kanunilik şartını sağlamadığı belirtilmek suretiyle ihlal kararı verilmiştir.
Aynı şekilde Anayasa Mahkemesinin 12/04/2023 tarih ve Başvuru No:2018/20407 sayılı kararında da, bir öğrenci yurdunda kalan başvurucunun, üniversite kampüsünde katıldığı nevruz etkinliği nedeniyle 03/01/1999 tarihli Yönetmelik'in 23. maddesinin ilgili bentleri kapsamında cezalandırılarak yurttan süresiz olarak çıkarıldığı somut olayda, yukarıda belirtilen gerekçe ile müdahalenin kanunilik şartını sağlamadığı için ihlal kararı verilmiştir.
Bu itibarla, Anayasa'nın amir hükümleri gereği ancak kanunla düzenlenebilecek olan disiplin suç ve cezalarının Yönetmelikle düzenlenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Davacıya, 09/08/2016 tarih ve 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği uyarınca disiplin cezası verildiği, ancak Yönetmeliğin dayanak gösterilen 351 sayılı Kanun'un yürürlükteki kuralları incelendiğinde, öğrenci yurtlarında kalan öğrencilerin disiplin cezası gerektiren fiilleri ve bunların karşılığı öngörülen disiplin cezalarıyla ilgili en azından çerçevesi çizilen, belirli bir açıklık ve kesinlikte olan herhangi bir kural bulunmadığı görülmektedir.
Bu bağlamda; Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliği kapsamında olan öğrencilerin disiplin işlemlerine ilişkin hususların, Anayasa gereği kanunilik şartını sağlamadığı anlaşıldığından, anılan Yönetmelik maddesine dayanılarak verilen disiplin cezasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu Daire kararının bireysel işlem yönünden iptale ilişkin kısmının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.
karar