Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1504 E. , 2025/2625 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1504
Karar No:2025/2625
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gıda Sanayi A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Rekabet Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında 2010/3 sayılı Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin Tebliğ hükümleri uyarınca yapılan 03/07/2023 tarihli dosyaya giriş talebinin kısmen reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare kayıtlarına ... tarih ve ... sayı ile intikal eden uzlaşma başvurusu (Belge-59), uzlaşma süreci kapsamında alınan .. tarihli ve ... sayılı uzlaşma ara kararı (Belge-83), davalı idare kayıtlarına ... tarih ve ... sayı ile intikal eden uzlaşma metni (Belge-90) (her ne kadar dava konusu işlemin sonuç kısmında reddedilen belgeler içerisinde 90 numaralı belgeye yer verilmemiş ise de kararın içeriği incelendiğinde 90 numaralı belgenin de aynı gerekçelerle reddedildiği anlaşılmıştır), soruşturma sürecinin uzlaşma usulüyle sona erdirilmesine ilişkin olarak hazırlanan ... tarihli ve ... sayılı bilgi notu (Belge-93) incelendiğinde, söz konusu belgelerin kurum içi yazışma olduğu, yalnızca uzlaşma tarafı teşebbüsle ilgili ifadeler içerdiği ve davacı şirket hakkında aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliğinin veya davacının erişimine açılan belgelerden farklı olarak davacı şirketi ilgilendiren bir hususun bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Buna karşın, her ne kadar Belge-69 ile Belge-82'ye ayrım yapılmaksızın tamamı yönünden erişim talebi reddedilmiş ise de, dava dışı ... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (...) şirket tarafından uzlaşma başvurusu hakkında hazırlanan ... tarih ve ... sayılı bilgi notu (Belge-69) ile gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesi neticesinde hazırlanan ... tarihli ve ... sayılı bilgi notunun (Belge-82) incelenmesinden, ilgili belgelerin içeriklerinde davacı şirketi aklayıcı veya suçlayıcı bilgilerin yer aldığı (örneğin Belge-69/8 ile 69/43'te yer alan "Tespit 3" başlığı altındaki davacı şirketi ilgilendiren bilgiler veya Belge 82/87'de yer alan dava dışı şirket ... tarafından verilen "Tespit 3"e ilişkin savunmalar) gözetildiğinde, 4054 sayılı Kanun ile 2010/3 sayılı Tebliğ'in 6. maddesi uyarınca davacı şirketin giriş talebinin bu belgelerde davacı şirketi ilgilendiren kısımlar yönünden kabul edilmesi gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın Belge 59, 73, 83, 90 ve 93 bakımından reddine, dava konusu işlemin Belge 69 ve 82 bakımından iptaline karar verilmiş, iptale ilişkin kısım bakımından davalı idarece istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinafa konu İdare Mahkemesi kararında, her ne kadar, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının Belge 69 ve Belge 82 bakımından iptaline hükmedilmiş ise de, Belge 69'un içeriğinde ...'de yapılan yerinde incelemeden elde edilen "Tespit 3"e yer verildiği, "Tespit 3"ün 21/05/2018-03/11/2020 tarihleri arasında ... Yerel Zincir Müşteri Müdürü A.K ile davacı şirketin Satış Operasyon Müdürü A.A arasında geçen Whatsapp yazışmalarını içerdiği, yazışmanın ilk kısmında distribütörlere uygulanan vade ve taksit bilgilerinin konu edildiği, devamında rakip teşebbüs çalışanları arasındaki yazışmalarda, aralarında sütlü atıştırmalık, kaplamalı/kaplamasız çikolata ve kahve kategorilerinde yer alan pek çok ürüne ait geleceğe ilişkin fiyat artışlarının ve henüz uygulanmayan fiyat listelerinin paylaşıldığının görüldüğü, öte yandan yazışmalarda yer alan iletişime konu olan bilgilerin içeriğini geleceğe ilişkin fiyatların yanı sıra kimi zaman iade oranları, kimi zamansa distribütörlere verilen vadeler ve iskontoların oluşturduğunun anlaşıldığı, davalı idarenin 1. cevap dilekçesinde davacı şirkete tebliğ edilen soruşturma bildirimi ile davacı hakkında soruşturma açılmasına sebebiyet veren eylemler ve olası bir ihlal tespitine dayanak olabilecek belgelerin içeriği hakkında kapsamlı bilgi sunulduğu, soruşturma raporunda davacıya yöneltilen ihlal isnadının türü ve niteliği hakkında detaylı ve açıklayıcı bilgilere ve bu isnada dayanak gösterilen tek belge olan "Tespit 3"ün içeriğine olduğu gibi yer verildiği, dolayısıyla Belge 69'da yer alan "Tespit 3"e yönelik bilgilerin ve açıklamaların davacıya daha önce bildirilmiş ve davacı tarafından görülmüş olduğu, Belge 82'nin ise, dava dışı ... ile gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesi sonucunda hazırlanan ... tarihli ... sayılı bilgi notunu içerdiği, söz konusu bilgi notunun konusunu oluşturan raportör heyeti ile ... arasında uzlaşma görüşmesine ilişkin (Belge-76) uzlaşma görüşmesi tutanağının davacının erişimine açıldığı, dolayısıyla söz konusu bilgi notunun, uzlaşma görüşme içeriğinin Kurula aktarımını sağlayan bir belge olup, bu belgenin erişime açılmamasının davacı şirketin savunma hakkını kısıtladığından söz edilemeyeceği, her iki belgenin de davacının savunma hakkına hiç bir etkisi olmayan hazırlayıcı nitelikte iç yazışma olduğu, davalı idare tarafından dava konusu işleme esas alınan ve delil teşkil eden belgelerin soruşturma bildirimi ve soruşturma raporunun ekinde davacılara gönderildiği anlaşıldığından, 2010/3 sayılı Tebliğ'in ilgili maddeleri uyarınca Belge-69 ve Belge-82 yönünden dosyaya giriş talebinin reddedilmesine ilişkin dava Kurul kararında hukuka aykırılık, dava konusu Kurul kararının Belge 69 ve Belge 82 bakımından iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılmasına ve bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesince Belge 69'da yer alan "Tespit 3"ün halihazırda erişime açıldığı ve Belge 82'nin uzlaşma görüşmesine ilişkin bir bilgi notu olup uzlaşma tutanağının erişime açılması nedeniyle savunma hakkının ihlal edilmediği sonucuna varılmışsa da, erişime açıldığı ifade edilen belgelerin birbirinden farklı belgeler olduğu, bununla birlikte mevzuatta dosyaya erişim talebinin reddine yönelik halihazırda benzer bir belgenin paylaşılmış olması gibi bir sebebin yer almadığı, Belde 69 ve 82'nin aleyhlerinde suçlayıcı delil niteliği taşıdığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Belge 69'da yer alan aklayıcı/suçlayıcı nitelikteki tek içerik olan "Tespit 3"ün davacı şirkete daha önce iki kez iletildiği, Belge 82'de yer alan ... tarafından uzlaşma sürecinde sunulan beyanların da Belge 76 kapsamında davacının erişimine açıldığı, aynı içeriğin bir başka belgeyle tekrardan davacının erişimine açılmaması gerekçesiyle savunma hakkının kısıtlandığından söz edilemeyeceği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
... tarihli ve ... sayılı Kurul kararı ile 4054 sayılı Kanun'un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, hızlı tüketim malları (HTM) sektöründe üretici/tedarikçi olarak faaliyet gösteren bazı teşebbüsler hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiş, daha sonra Kurul kararlarıyla aralarında ETİ'nin de bulunduğu bazı teşebbüsler tarafından 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak aynı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmış, önaraştırma ve soruşturma kapsamında 18/03/2021 ve 07/12/2021 tarihlerinde ...’de yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir.
...’de gerçekleştirilen yerinde incelemelerde ...’nin, aralarında davacı şirketin de bulunduğu 6 teşebbüs ile rekabete hassas bilgi değişiminde bulunduğuna, dolayısıyla ...’nin ve diğer teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı eylemler içinde olabileceklerine yönelik şüphe uyandıran birtakım belgeler elde edilmiş, ... ve ... sayılı Kurul kararıyla, aralarında davacı şirket ve ...'nin de bulunduğu şirketler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiş, 15/12/2022 tarihli ve ... sayılı Kurul kararıyla, aralarında davacı şirket ve ...'nin de bulunduğu 4 şirket hakkında soruşturma başlatılmış, soruşturma süreci sonunda hazırlanan ... tarihli ve ... sayılı soruşturma raporu davacı şirket tarafından 20/06/2023 tarihinde tebliğ alınmıştır.
Bununla birlikte ... tarafından soruşturma sürecinde davalı idare kayıtlarına ... tarihinde intikal eden ... sayılı bir uzlaşma başvurusu (Belge-59) yapılmış, ... tarafından yapılan uzlaşma başvurusu hakkında ... tarih ve ... sayılı bir bilgi notu (Belge-69) hazırlanmış, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı (Belge-73) ile ... hakkında uzlaşma sürecinin başlatılmasına karar verilmiş, 01/02/2023 tarihli uzlaşma görüşmesi tutanağı (Belge-76) ile ... ile davalı idarenin merkez binasında gerçekleşen görüşme sonucu kayıt altına alınmış, ... ile gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesi neticesinde ... tarih ve ... sayılı bir bilgi notu (Belge-82) hazırlanmış, ...’nin uzlaşma süreci kapsamında ... tarihli ve ... sayılı uzlaşma ara kararı (Belge-83) alınmış, ... tarafından gönderilen ve davalı idare kayıtlarına ... tarih ve ... sayı ile intikal eden uzlaşma metni (Belge-90) sonucunda soruşturma sürecinin ... bakımından uzlaşma usulüyle sona erdirilmesine ilişkin olarak ... tarih ve ... sayılı bir bilgi notu (Belge-93)
hazırlanmış, ... hakkında yürütülen uzlaşma süreci sonunda ... tarih ve ... sayılı uzlaşma nihai kararı (Belge-104)
alınmıştır.
Davacı şirket tarafından, ...'nin uzlaşma süreci boyunca düzenlenen mezkur belgeler talep edilerek ... tarih ve ... sayılı yazı ile 4054 sayılı Kanun ve 2010/3 sayılı Tebliğ uyarınca dosyaya giriş talebinde bulunulmuş, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla, Belge-76 ve 104’ün, aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği taşıyan kurum içi yazışma olmaları nedeniyle, ticari sır ve diğer gizli bilgilerden arındırılmış hallerinin herhangi bir elektronik veya mekanik kopyası alınmadan, ancak not alınabilecek şekilde davalı idare merkezinde incelenmesine,
Belge-59, 69, 73, 82, 83 ve 93’ün kurum içi yazışma niteliği taşımaları, ilgili belgelerin yalnızca uzlaşma tarafı teşebbüsle ilgili ifadeler içermeleri ve başvuru
sahibi teşebbüs bakımından aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği taşımamaları nedeniyle bu belgelere erişim talebinin reddine karar verilmiş, anılan Kurul kararının dosyaya giriş talebinin kısmen reddine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 44. maddesinin ikinci fıkrasında, "Haklarında soruşturmaya başlandığı bildirilen taraflar sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş olan her türlü delilin bir nüshasının kendilerine verilmesini isteyebilir."; aynı maddenin üçüncü fıkrasında, "Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamaz." kurallarına yer verilmiştir.
2010/3 sayılı Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin Tebliğ'in "Dosyaya giriş hakkı kapsamındaki bilgi ve belgeler" başlıklı 6. maddesinde, "Taraflar, dosyaya giriş hakkı kapsamında, Kurum içi yazışmalar ve başka teşebbüs, teşebbüs birliği ve kişilere ilişkin ticari sır ve diğer gizli bilgileri içerenler hariç olmak üzere, Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evraka ve elde edilmiş olan her türlü delile erişebilir."; "Kurum içi yazışmalar" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Kurum içi yazışmalar, Kurulun aldığı nihai kararlar bakımından hazırlayıcı işlem niteliğinde olan birimler arası yazışmalardır.
(2) Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6'ncı maddesinin üçüncü fıkrası ve 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde elde edilen bilgi ve belgeler ile Kurumun diğer kamu kurumları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya özel sektör gerçek ve tüzel kişileri gibi bilgisine başvurulanlarla yaptığı yazışmalar da iç yazışma olarak kabul edilir."; "Dosyaya giriş hakkının kullandırılması
" başlıklı 10. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6'ncı maddesinin üçüncü fıkrası ve 9'uncu maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde elde edilen bilgiler ile aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği bulunan diğer kurum içi yazışmalar, Kurum merkezinde incelenebilir." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
4054 sayılı Kanun'un 44. maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak hazırlanan 2010/3 sayılı Tebliğ uyarınca teşebbüslerin davalı idare bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evraka ve elde edilmiş olan her türlü delile erişebileceği temel kural olarak belirlenmiş, bu kuralın istisnası Kurum içi yazışmalar ve başka teşebbüs, teşebbüs birliği ve kişilere ilişkin ticari sır ve diğer gizli bilgiler olarak belirlenmiştir. Kurum içi yazışmalar açısından getirilen istisnanın istisnası olarak ise Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6. maddesinin üçüncü fıkrası ve 9. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde elde edilen bilgiler ile aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği bulunan diğer kurum içi yazışmaların davalı idarenin merkezinde incelenebileceği düzenlenmiştir.
İdare Mahkemesince, erişim talebi reddedilen Belge 69 ve 82'nin içeriğinde davacı şirkete yönelik aklayıcı/suçlayıcı niteliği haiz "Tespit 3"ün ve bu tespite yönelik ETİ'nin savunmalarının yer aldığı, dolayısıyla davacı şirketin giriş talebinin bu belgelerde davacı şirketi ilgilendiren kısımlar yönünden kabul edilmesi gerektiğinden bahisle dava konusu işlemin Belge 69 ve 82 bakımından iptaline karar verilmiş, Bölge İdare Mahkemesince Belge 69'da yer alan "Tespit 3"e yönelik bilgilerin ve açıklamaların davacıya daha önce bildirilmiş ve davacı tarafından görülmüş olduğu, Belge 82'nin ise Belge 76'nın erişime açılmasıyla birlikte davacı tarafından görülmüş olduğu gerekçesiyle İdare Mahkemesinin iptal kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Dava konusu Kurul kararında Belge 69 ve 82'nin davacı şirket hakkında aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği bulunmadığı gerekçesiyle erişim talebi kabul edilmemekle birlikte, söz konusu belgelerin içeriğinde yer alan "Tespit 3"ün aklayıcı/suçlayıcı delil niteliğini haiz olduğu konusunda tartışma bulunmamaktadır.
Bu durumda, her ne kadar aklayıcı/suçlayıcı delil niteliğini haiz bu tespit davacıya daha önceden bildirilmiş ve Bölge İdare Mahkemesince, bu belgenin erişime açılmamasının davacı şirketin savunma hakkını kısıtladığından söz edilemeyeceği, her iki belgenin de davacının savunma hakkına hiç bir etkisi olmayan hazırlayıcı nitelikte iç yazışma olduğu değerlendirilmiş ise de, idari süreçteki savunma hakkına getirilen bir kısıtlamanın istisnası niteliğinde olan bir kurala mevzuatta yer almayan bir sınırlamanın getirilmesinin başka bir anlatımla Kurum içi yazışma niteliğinde olan ancak aklayıcı/suçlayıcı içerik ihtiva eden bir belgenin bu içeriğinin daha önceden erişim talep eden kişi tarafından edinilmiş olması nedeniyle dosyaya erişim talebinin reddedilmesinin 4054 sayılı Kanun'un 44. maddesinin ikinci fıkrası ile 2010/3 sayılı Tebliğ hükümleri ile bağdaşmadığı açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin Belge 69 ve 82 bakımından iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılmasına ve bu kısım yönünden davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesince davanın reddine ilişkin kısım yönünden vekalet ücretine hükmedildiği gözetilmeksizin, iptale ilişkin kısım kaldırılarak verilen ret hükmüyle birlikte davalı idare lehine mükerrerlik oluşturacak şekilde vekalet ücretine hükmedilmişse de buna bağlı asıl hüküm bozulduğundan bu durum ek bir bozma gerekçesi olarak değerlendirilmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin Belge 69 ve 82 bakımından iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılması ve bu kısım yönünden davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...-TL ve fazladan yatırılan ...-TL yürütmeyi durdurma harçlarının istemi halinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/09/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.
karar