Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1596 E. , 2025/2621 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1596
Karar No:2025/2621
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İletişim A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sosyal Güvenlik Kurumu Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Çalışma Hayatı İletişim Merkezi Alo 170 Hizmet Alımı İşi" ihalesine yönelik olarak dava dışı "... Medya Sosyal Sağlık Hizmetler Organizasyon Ltd. Şti. - ... Sağlık Sosyal Hizmetler A.Ş. İş Ortaklığı" tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine, davacı şirketin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; fatura bilgileri tablosunda teklif edilen mal ve hizmetten içerik olarak farklı fatura bilgilerine yer verildiği iddiasıyla ilgili olarak Kurum tarafından, Gelir İdaresi Başkanlığından, aşırı düşük teklif açıklaması sunan üç istekli tarafından açıklamaları kapsamında beyan edilen faturaların tarih ve seri numaraları gönderilerek bilgi talep edildiği, Gelir İdaresi Başkanlığının cevabı üzerine "e-Fatura görüntüleyici" programı aracılığıyla ilgili faturalara ulaşıldığı, ihale üzerinde bırakılan davacı şirket açısından SMS ve giden arama giderine yönelik açıklamada sunulan fiyat teklifine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanağında gerek tarih ve gerekse tutar bakımından beyan edilen fatura ile sorgulanan faturanın birbiriyle uyumsuzluk taşıdığı hususlarının tespit edilmesi üzerine, davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin dava konusu Kurul kararının alındığı;
Davacı şirketin 01/07/2022 tarihinden itibaren "Çalışma Hayatı İletişim Merkezi ALO 170 Hizmet Alımı" projesini 12 ilde yürütmekte olduğu, aşırı düşük teklif savunmasına yapılan itirazların ihaleyi gerçekleştiren Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından reddedildiği, davalı idarenin, SMS bedeli ve giden arama bileşenlerine yönelik faturaların teyidini gerçekleştirirken mükellef vergi kimlik numarası, fatura numarası ve fatura tarihi bilgilerinin tümünü kullanması durumunda davacının idareye sunmuş olduğu ihaleye ilişkin gerçek faturalara ulaşabileceği, kaldı ki davacının bahse konu faturaları ihaleyi gerçekleştiren idareye sunmuş olması sebebiyle davacının aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilerek ihalenin davacı şirket üzerinde bırakıldığı, söz konusu iki adet faturanın miktar itibarıyla teklifin esaslı unsuru olmadığı, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması durumunda 247.127.148,00-TL kamu zararı meydana geleceği, ayrıca orjinalleri davacı şirket tarafından ihaleyi gerçekleştiren idareye sunulan ve dava konusu işleme konu edilen iki adet faturanın miktarları göz önüne alındığında gerek davacı şirketin teklifi ve gerekse ikinci en avantajlı teklif sahibi ile meydana gelen fark açısından esaslı bir tutarın söz konusu olmadığı anlaşıldığından dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, davacı şirketin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu faturalar ile sistemde kayıtlı faturalar arasında miktar ve tarih yönünden uyumsuzluk olduğu, mevzuata aykırı aşırı düşük teklif açıklaması nedeniyle davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu tespitler doğrultusunda düzeltici işlem belirlemesi zorunluluğu karşısında kamu zararından bahsedilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, farklı mükelleflerin aynı fatura numarasını kullanabileceği, bu nedenle sorgulamalarda ETTN numarası, mükellef vergi kimlik numarası, tarih ve tutar bilgilerinin birlikte dikkate alınması gerektiği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında beyan edilen faturalar ile aynı numaraya sahip başka faturalar üzerinden karşılaştırma yapıldığı, bu nedenle faturaların tutarsız olduğu sonucuna varıldığı, oysa beyan edilen faturaların sistemde mevcut olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca 17/09/2024 tarihinde açık ihale usulüyle "Çalışma Hayatı İletişim Merkezi ALO 170 Hizmet Alımı İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
Uyuşmazlığa konu ihaleye ilişkin olarak 30/12/2024 tarihinde yapılan şikayet başvurusunun, ihaleyi gerçekleştiren idarece 08/01/2025 tarihinde reddedilmesi üzerine davacı şirketin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla 20/01/2025 tarihinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Dava konusu ... tarih ve... sayılı Kurul kararı ile, "İhale üzerinde bırakılan ... Customer Experience İletişim A.Ş. açısından SMS giderine yönelik açıklamada sunulan fiyat teklifine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanağında ... nolu faturanın tarihinin 31/07/2024 olarak belirtilmiş olmasına karşın Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen e-Arşiv Sorgulama belgesinde aynı faturanın tarihinin 10/10/2024 olduğu ve söz konusu faturanın ihale tarihi olan 17/09/2024 tarihinden sonraki bir tarihe tekabül ettiği, ayrıca satış tutarı tespit tutanağında fatura tutarının 2.550,00-TL olarak belirtildiği ancak e-Arşiv Sorgulama belgesinde vergi hariç tutarın 10.500,00-TL olduğu ve gerek tarih ve gerekse tutar bakımından beyan edilen fatura ile sorgulanan faturanın birbiriyle uyumsuzluk taşıdığı;
Yine anılan istekli açısından giden arama giderine yönelik açıklamada sunulan fiyat teklifine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanağında ... nolu faturanın tarihinin ... olarak belirtilmiş olmasına karşın Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen e-Arşiv Sorgulama belgesinde aynı faturanın tarihinin 31/03/2024 olduğu, ayrıca satış tutarı tespit tutanağında fatura tutarının 22.500,00-TL olarak belirtildiği ancak e-Arşiv Sorgulama belgesinde vergi hariç tutarın 64.260,00-TL olduğu ve gerek tarih ve gerekse tutar bakımından beyan edilen fatura ile sorgulanan faturanın birbiriyle uyumsuzluk taşıdığı görülmüştür." değerlendirmelerine yer verilmek suretiyle, davacı şirketin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğundan bahisle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiş, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım
işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. (...)" kuralı yer almıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler" başlıklı 45. maddesinde, "... 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38. maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, (...)
45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. (...) Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından "Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim." ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. (...)" kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallardan, ihale komisyonunun, verilen tekliflerin değerlendirilmesinden sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunca, anılan maddede belirtilen hususlar kapsamında yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınmak suretiyle aşırı düşük tekliflerin değerlendirileceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır.
Olayda davacı tarafından, "SMS gideri" kaleminin açıklamasında 2.550,00-TL fatura bedelli,... tarih ve ... numaralı faturanın; "Giden arama gideri" kaleminin açıklamasında ise 22.500,00-TL fatura bedelli, ... tarih ve ... numaralı faturanın kullanıldığı görülmektedir.
Dava konusu Kurul kararında, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen e-Arşiv Sorgulama üzerinden yapılan inceleme neticesinde anılan faturaların tarih ve miktarlarında tutarsızlık bulunduğu tespit edildiğinden bahisle davacının aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmış ise de, Dairemizin 08/07/2025 tarihli ara kararı ile Gelir İdaresi Başkanlığından, anılan faturaların sistemde mevcut olup olmadığı sorulmuş olup anılan idarece, "Başkanlık kayıtlarımızın tetkikinden, ... vergi kimlik numaralı ... Rehber Elektronik Haberleşme Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından portal yöntemi ile davacı mükellefe düzenlenen ... tarih ve ... ile ... nolu e-Arşiv Faturaların sistemde kayıtlı oldukları" yönünde cevap verilmiştir.
Bu durumda, davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında "SMS gideri" ve "Giden arama gideri" kalemlerinin açıklamasında kullanılmak üzere sunulan faturaların sistemde mevcut olduğu, faturaların miktar ve tarihleri yönünden herhangi bir tutarsızlık bulunmadığı anlaşıldığından, davacının aşırı düşük teklif açıklamasında bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. Kullanılmayan ...TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalı idareye iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 12/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar