Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1667 E. , 2025/3196 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1667
Karar No:2025/3196
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Bakırköy ilçesinde bulunan ... Ortaokulu kantininin işletme hakkının verilmesine ilişkin imzalanan kira sözleşmesinin süresinin dolduğundan bahisle Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 21. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca anılan kantinin muhammen bedelinin 30.000,00-TL olarak belirlenmesine ilişkin 18/01/2024 tarihli Bakırköy İlçesi Milli Eğitim Müdürlüğü ... Ortaokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Tutanağı'nın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; Covid-19 salgını nedeniyle alınan tedbirler kapsamında, ilgili kurumlar tarafından verilen talimatlar doğrultusunda, davacının 16/03/2020 tarihi ile 27/09/2021 tarihleri arasında faaliyette bulunamadığı ve Milli Eğitim Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı uyarınca da kira sözleşmesine ilişkin sürelerin durdurulduğu açık olduğundan, davacının 5 yıl süreli kira sözleşmesinin 18 ay kadar daha uzadığının kabulü gerekeceği, dolayısıyla normal koşullarda 04/12/2022 tarihinde sona erecek olan sözleşme süresinin Haziran 2024 tarihine kadar uzamış olduğu ve bu süre sonunda sona ereceği açık olduğundan işlemin tesis edildiği tarih itibari ile 5 yıllık sözleşme süresi henüz dolmamış olan dava konusu yer için, 01/11/2023 tarihinden geçerli olmak üzere kira bedeline ilişkin yeniden muhammen bedel belirlenmesini gerektirecek durum bulunmadığı;
Öte yandan, gerek ilgili mevzuat gerek kira sözleşmesinde yer verilen düzenleme uyarınca kira bedelinin yeniden tespiti için koşullarda önemli ölçüde değişiklik olup olmadığı hususu yönünden yapılan incelemede, muhammen bedelin tespit edilmesine yönelik dava konusu 18/01/2024 tarihli tutanağın içeriğinde 2018-2023 yılları arasındaki TÜFE, asgari ücret ve kantin ürünleri artış oranlarına yer verilerek muhammen bedelin 30.000,00-TL olarak belirlendiği, bunun dışında kira süresi bitiminden evvel kira bedelinden yeni muhammen bedel belirlenmesini gerektirecek koşullara (okul mevcudunda artış, bakanlık kısıtlaması v.s.) yer verilmediği, nitekim savunma dilekçesinde de muhammen bedel tespitini gerektiren koşulların oluştuğunun somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadı;
Bu durumda, kira bedeli belirleme koşullarının oluşmadığı, kira bedelinin TÜFE ölçüt alınarak artırılması esası yerine somut, hukuken kabul edilebilir haklı ve zorlayıcı koşullar ortaya konulmaksızın muhammen bedelin fahiş bir şekilde 30.000,00-TL olarak tespit edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 03/01/2024 tarih ve 93531990 sayılı Genelge'de Covid sürecindeki 540 günlük sürenin 20 yıllık toplam sözleşme süresinin hesabında dikkate alınacağının belirtildiği, muhammen bedel tespitinde bu sürenin dikkate alınmasından bahsedilmediği, muhammen bedel tespit edilirken 2017 yılından 2023 yılına kadar kantin ürünlerindeki ortalama %12050'lik artış, TÜFE oranındaki %455 oranındaki artış ve asgari ücrette yaşanan %1100 oranındaki değişimin dikkate alındığı, kira sözleşmesinin 15/11/2022 tarihinde sona erdiği, uyuşmazlığa konu kantine ilişkin muhammen bedel tespitinin en son 15/11/2017 tarihinde yapıldığı, Yönetmelik gereği sözleşme süresinin 5 yılı geçmesi halinde muhammen bedel tespiti yapılacağı, uyuşmazlığa konu kantinin sözleşme süresi 5 yılı geçtiği için muhammen bedel tespiti yapıldığı, muhammen bedel tespitinde Yönetmelik ve 03/01/2024 tarihli Genelge'nin dikkate alındığı, önceki dönem kira sözleşmesinde kararlaştırılan kira artış şartının uygulanabilmesi için sözleşmenin bir sonraki dönemde devam etmesi ya da otomatik olarak yenilenmesi gerektiği, sözleşme süresinin sona ermesi durumunda mevzuat uyarınca yeni kira bedelinin muhammen bedel tespit komisyonunca tespit edilmesi gerektiği, muhammen bedel tespit komisyonunca emsal kira sözleşmeleri dikkate alınıp veriler somutlaştırılarak, uyuşmazlığa konu kantinin konumu, çevresi, niteliği, kullanım şekli, kira başlangıç tarihi, kira süreleri ve kira bedeline etki eden tüm niteliklerin karşılaştırıldığı ve tüm bu kriterler dikkate alınarak hak ve nesafete, özellikle tarafların kira sözleşmesinden bekledikleri amaçlarına uygun makul bir kira tespit edildiği, dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davacı ile ... Ortaokulu Okul-Aile Birliği arasında ... Ortaokulu kantininin işletme hakkının verilmesine ilişkin 5 yıl süreli 15/11/2017 tarihinde yürürlüğe girmek üzere 04/12/2017 tarihinde "Kantin Kiralama Sözleşmesi" imzalanmıştır.
Sözleşme süresi dolduğundan bahisle davacıya okul kantinini işletmeye devam edip etmeyeceği sorulmuş, davacının kantini işletmeye devam etmek istediğini bildirmesi ve okul-aile birliğince de bu talebin uygun görülmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı Kaymakam Olur'u ile muhammen bedel tespit komisyonu oluşturulmuş, 18/01/2024 tarihli Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ... Ortaokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Tutanağı ile muhammen bedel 01/11/2023 tarihinden geçerli olmak üzere 1 yıl için aylık 30.000,00-TL olarak belirlenmiştir.
Söz konusu muhammen bedel tespit tutanağının davacıya tebliğ edilmesi üzerine davacı, 19/01/2024 tarihli yazıyla, tespit edilen bedel üzerinden kantini işletmeye devam edeceğini bildirmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, kira süresinin sona ermediği, tespit edilen bedelin fahiş olduğu, muhammen bedel tespit tutanağında bir imzanın eksik olduğu iddialarıyla 19/01/2024 tarihli Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ... Ortaokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Tutanağı'nın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, tahmin edilen bedel, ihale konusu olan işlerin tahmin edilen bedeli olarak tanımlanmış; "Tahmin edilen bedelin tespiti" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında, "Tahmin edilen bedel, idarelerce tespit edilir veya ettirilir. İşin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Tahmin edilen bedel, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterilir ve asıl evrak arasında saklanır. Bu bedel gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirilir." kuralına yer verilmiştir.
09/02/2012 tarih ve 28199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin "Birliğin görev ve yetkileri" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde, kantin ve benzeri yerleri işlettirmek veya işletmek okul-aile birliklerinin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 01/12/2023 tarih ve 32386 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik, "Muhammen bedel tespit komisyonu ve bedel tespiti" başlıklı 19. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kantin ve benzeri yerlerin muhammen bedelinin tespitinde; öğrenci sayısı, okulun bulunduğu bölgenin gelişmişlik düzeyi, kiralanacak yerin fiziki özellikleri ve benzeri kriterler de dikkate alınır."; "Kiralama usulü ve işlemleri" başlıklı 20. maddesinde, "(...) (2) Söz konusu yerlerin birlik tarafından kiraya verilmesi 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü ile yapılır. (3) Kiralama işlemleri, valilik/kaymakamlıkça görevlendirilecek il/ilçe milli eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü başkanlığında ilgili birlik başkanı, defterdarlık/mal müdürlüğü temsilcisi, gerektiğinde il/ilçe özel idare müdürlüğü temsilcisinin katılımıyla oluşan ihale komisyonunca yapılır. (...)"; "Sözleşme ve tarafların yükümlülükleri" başlıklı 21. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Kiralama işleminde ilk yıl kira bedeli ihale bedelidir. İkinci ve izleyen yıllar kira bedelleri Türkiye İstatistik Kurumunca (TÜİK) yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE-oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) oranında artırılır. Ancak kira bedelinin tespitine ilişkin önemli ölçüde farklılaşma (öğrenci mevcudunda en az %25 oranında azalış veya artış, kiracının cirosunu önemli derecede etkileyecek Bakanlık tarafından getirilen kısıtlayıcı düzenlemeler) olması halinde, muhammen bedel yeniden tespit edilerek mevcut kiracıya aynı usulle ihale edilerek yeni sözleşme düzenlenir."; anılan maddenin dördüncü fıkrasında, "Sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul-aile birlikleri tarafından uygun görülmesi halinde bu kantinler pazarlık usulü ile aynı işletmeciye yeniden kiralanabilir. Bu kiralamalarda da sözleşme süresi beş yılı, toplam sözleşme süresi de ilk sözleşme tarihinden itibaren yirmi yılı geçemez." kurallarına yer verilmiştir.
Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No:300)'nin eki "Ek-8 Milli Eğitim Bakanlığının Gözetim ve Denetiminde Okul Aile Birliklerince İşletilen Yerlere İlişkin Sözleşme"nin "I. Genel Şartlar" başlıklı kısmının 2. maddesinde, kira süresinin 5 (beş) yıl olduğu kurala bağlanmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığının "Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" konulu, 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelgesi'nin "I) Kantin işletmecisi bulunan okul/kurumlarda kantinlerin kiralanması" başlıklı bölümünde, "1. Yönetmeliğin 21 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi halinde bu kantinler, muhammen bedel tespit komisyonu tarafından muhammen bedel tespit edilerek aynı işletmeciye yeniden kiralanabileceğinden, il/ilçe milli eğitim müdürlüğü tarafından mevcut kantin işletmecilerinin yeniden kiralama talep etme hakkının olup olmadığı hususunun belirlenebilmesi için il/ilçe milli eğitim müdürlükleri tarafından bütün kantin işletmecilerinin ilk sözleşme başlangıç tarihinin tespit edilerek 16/02/2024 tarihine kadar okullara bildirilmesi gerekmektedir. 2. Yeniden kiralama talep etme hakkı bulunan kantin işletmecilerinin, mevcut sözleşmelerinin bitiş tarihinden en az iki ay önce bu haktan yararlanıp yararlanmayacakları hususunu okul aile birliğine yazılı olarak bildirmeleri gerekmektedir. (...) 5. Kiralama sözleşmesinin sonunda sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi durumunda mevcut sözleşmenin bitiş tarihinden en az bir ay önce il/ilçe milli eğitim müdürlüğü tarafından Yönetmeliğin 19 uncu maddesine göre oluşturulan muhammen bedel tespit komisyonunca muhammen bedel tespiti yapılarak tespit edilen kira bedeli mevcut işletmeciye teklif edilecektir. 6. Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında muhammen bedel tespit komisyonu tarafından tespit edilen muhammen bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanır. Yapılacak kiralama sözleşmesinin süresi 5 yılı, toplam sözleşme süresi de 20 yılı aşamaz. 7. Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmeliğin 20 nci maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale yapılacaktır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre yapılacak ihale, il/ilçe milli eğitim müdürlüğü tarafından isteklilere ilan yoluyla duyurulacaktır. 8. Komisyon tarafından ihale süreci tamamlanıp işletmeci tespit edildikten sonra işletmeci ile okul aile birliği arasında kiralama sözleşmesi imzalanır. (...)"; "III) Toplam kiralama sözleşmesinde 20 yıllık sürenin hesaplanması" başlıklı bölümünde, "(...) 4. (...) Covid-19 salgını sürecinde okulların kapalı olduğu, yüz yüze eğitime devam eden öğrenci ve gün sayısında değişiklik yapılan idari kararların uygulandığı 16/03/2020 tarihi ile 06/09/2021 tarihi arasındaki süre (540 gün) 20 yıllık süreye ilave edilecektir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 01/07/2020 tarih ve E.8807033 sayılı yazısında, "(...) koronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle eğitim öğretime ara verilmesi nedeniyle Bakanlığımıza bağlı okullarda bulunan kantinlerin cari sözleşme yılı içerisinde faaliyette bulunamadıkları sürelerin hesaplanarak okulların eğitim öğretime başlayacağı tarih (telafi eğitimi dikkate alınmadan) itibari ile cari sözleşme süresine eklenmesi gerekmekte (...)" açıklaması; 04/01/2021 tarih ve E.... sayılı yazısında, "(...) okullarda eğitim öğretime ara verilmesi sebebiyle faaliyetleri duran kantinlerin sözleşme süreleri donduğundan kantin kira sözleşmelerinin faaliyette bulunulmayan süre aralığında bitmesi ve sözleşme yenilenmesi söz konusu olmayacaktır. Ancak okullarda yüz yüze eğitim öğretimin başlayacağı tarihte kantinlerin sözleşme süreleri de kaldığı yerden işlemeye başlayacağından sözleşme sürelerinin bitiş tarihinin hesaplanmasında salgın sürecinde okulların kapalı olması nedeniyle kantinlerin fiilen faaliyette bulunamadıkları sürelerin dikkate alınması gerekmektedir. (...)" açıklaması yapılmıştır.
Davacı ile ... Ortaokulu Okul-Aile Birliği arasında imzalanan 04/12/2017 tarihli "... Ortaokulu Kantin Kiralama Sözleşmesi"nin 21. maddesinde, "(...) Güçlendirme, yangın, onarım ve benzeri nedenlerle geçici olarak eğitim ve öğretime ara verilmesi durumunda kiracının çalışma süresi ve kirası dondurulur. Okulun faaliyete geçmesini müteakip dondurulan süre sözleşme süresine eklenir." düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuattan, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda bulunan kantin ve benzeri yerlerin, okul-aile birliği tarafından işletilebileceği veya 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca yapılacak ihale neticesinde imzalanan kira sözleşmesiyle işlettirilebileceği, kira süresinin en fazla 5 (beş) yıl olabileceği, kira sözleşmesinin 1 (bir) yıldan uzun süreli olması durumunda ilk yıl kira bedelinin ihale bedeli olacağı, ikinci ve izleyen yıllar kira bedellerinin Türkiye İstatistik Kurumunca (TÜİK) yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE-oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) oranında artırılacağı, kantin kiralama sözleşmesinin süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi halinde bu kantinlerin, muhammen bedel tespit komisyonu tarafından muhammen bedel tespit edilerek pazarlık usulü ile aynı işletmeciye yeniden kiraya verilebileceği, bu durumda muhammen bedel tespit komisyonunca muhammen bedel tespiti yapılarak tespit edilen kira bedelinin mevcut işletmeciye teklif edileceği ve kiracının kendisine teklif edilen söz konusu bedeli kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında bu bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanacağı, kiracının teklif edilen bedeli kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden ihale komisyonunca, 2886 sayılı Kanun’un 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usulü ile ihale yapılacağı, muhammen bedelin, öğrenci sayısı, okulun bulunduğu bölgenin gelişmişlik düzeyi, kiralanacak yerin fiziki özellikleri ve benzeri kriterler de dikkate alınarak tespit edileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı ile okul-aile birliği arasında 15/11/2017 tarihinde yürürlüğe girmek üzere 5 yıl süreli kantin kiralama sözleşmesi imzalandığı, sözleşme süresi dolduğundan bahisle davacıya okul kantinini işletmeye devam edip etmeyeceğinin sorulduğu, davacının kantini işletmeye devam etmek istediğini bildirmesi ve okul-aile birliğince de bu talebin uygun görülmesi üzerine muhammen bedel tespit komisyonu oluşturulduğu, anılan komisyon tarafından kira bedeline esas olmak üzere 01/11/2023 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde muhammen bedel tespiti yapıldığı, davacının bu bedel üzerinden kantini işletmeye devam edeceğini bildirdiği, işbu davanın, kira süresinin sona ermediği, tespit edilen bedelin fahiş olduğu, muhammen bedel tespit tutanağında bir imzanın eksik olduğu iddialarıyla muhammen bedel tespiti işleminin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, uyuşmazlığın sözleşme süresi devam ettiğinden kantin kira bedelinin Yönetmelik'in 21. maddesinin üçüncü fıkrası ve sözleşme hükümleri uyarınca belirlenmesine ilişkin olmadığı, 300 sıra sayılı Genel Tebliğ ile Yönetmelik'in 19. maddesi ve 21. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kantinin sözleşme süresi dolduğundan "pazarlık usulü ile mevcut kantin işletmecisi olan davacıya yeniden kiralanması"na yönelik kira tespitinin yenilenmesinden, başka bir ifadeyle sona eren sözleşme hükümlerine tabi olmaksızın Yönetmelik ve 2886 sayılı Kanun uyarınca kantin kira bedeline esas olmak üzere muhammen bedel tespitinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
1. Kantin kira sözleşmesinin süresi yönünden yapılan incelemede:
Aktarılan mevzuattan, sözleşme sürelerinin bitiş tarihinin hesaplanmasında Covid-19 salgını sürecinde okulların kapalı olduğu, yüz yüze eğitime devam eden öğrenci ve gün sayısında değişiklik yapılan idari kararların uygulandığı 16/03/2020 tarihi ile 06/09/2021 tarihi arasındaki 540 günlük sürenin dikkate alınacağı anlaşılmakla birlikte Yönetmelik'in 21/4. maddesi uyarınca kantinlerin aynı işletmeciye yeniden kiraya verilmesi durumunda söz konusu sürenin, mevcut sözleşme süresinin bitiş tarihinin hesaplanmasında mı yoksa mevcut işletmeciyle bu yöntemle yapılabilecek toplam sözleşme süresinin hesaplanmasında mı dikkate alınacağı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Her ne kadar 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelge'de 540 günlük sürenin toplam sözleşme süresinin (20 yılın) hesaplanmasında dikkate alınacağı kurala bağlanmış ise de, kantinlerin Yönetmelik'in 21/4. maddesi uyarınca kiraya verilmesi durumunda, mevcut kantin işletmecisinin kantini işletmeye devam etmek istememesi veya devam etme isteğinin okul-aile birliğince uygun görülmemesi ya da kiracının kendisine teklif edilen yeni bedeli kabul etmemesi ihtimalleri nedeniyle aynı kiracıyla sözleşme imzalanamaması durumunun söz konusu olabileceği, davacı ile imzalanan 04/12/2017 tarihli kiralama sözleşmesinde geçici olarak eğitim ve öğretime ara verilmesi durumunda kiracının çalışma süresi ve kirasının dondurulacağı, okulun faaliyete geçmesini müteakip dondurulan sürenin sözleşme süresine ekleneceğinin kurala bağlandığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, hakkaniyet gereği Covid-19 salgını sürecinde okulların kapalı olması nedeniyle kantinlerin fiilen faaliyette bulunamadıkları 540 günlük sürenin mevcut sözleşme süresinin bitişinin hesaplanmasında dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, 15/11/2017 tarihinde yürürlüğe giren kantin kiralama sözleşmesinin normal bitim tarihinin 15/11/2022 olduğu, Covid-19 salgını sürecinde okulların kapalı olduğu, yüz yüze eğitime devam eden öğrenci ve gün sayısında değişiklik yapılan idari kararların uygulandığı 16/03/2020 tarihi ile 06/09/2021 tarihi arasındaki 540 günlük süre dikkate alındığında sözleşme süresinin 15/05/2024 tarihine kadar devam ettiği anlaşıldığından, taraflar arasında imzalanmış ve halihazırda devam eden bir sözleşme varken sözleşme süresinin sona erdiğinden bahisle yeni kira bedeline esas olmak üzere 01/11/2023 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde muhammen bedel tespitine ilişkin 18/01/2024 tarihli dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
2. Muhammen bedelin tespitinde esas alınan kriterler yönünden yapılan incelemede:
Uyuşmazlığa konu kantinin mevcut kira bedeli aylık 8.998,00-TL iken dava konusu işlemle kira bedeli aylık 30.000,00-TL olarak belirlenmiştir.
Muhammen bedelin tespitine ilişkin dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu işlemin ekinde sunulan tutanakta, muhammen bedel tespit komisyonunca, son muhammen bedel tespitinin yapıldığı yıla (2017) ait kantinde satılan ürünlerin fiyatları, ilgili yıla ait okulda okul-aile birliği üzerinden çalıştırılan personele ödenen asgari ücret ve 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait Türkiye İstatistik Kurumunca (TÜİK) yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE-on iki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) oranı incelenerek 2017 yılından 2023 yılına kadar kantin ürünlerindeki ortalama artış oranının %925,20, TÜFE artış oranının %455,54, asgari ücret artış oranının %1100 olduğu sonucuna varıldığı; İstanbul Kantinciler Esnaf Odası 2017-2024 Fiyat Tarifesi başlıklı listenin sonunda, İstanbul Kantinciler Esnaf Odasının 2017 ile 2024 arasındaki 38 çeşit ürünün fiyat artışları incelendiğinde kantin ürünlerinde ortalama %1250'lik bir artış olduğu tespitine yer verildiği; davalı idare tarafından muhammen bedelin tespitinde söz konusu hususların dikkate alındığı ve okulda 666 öğrenci bulunduğunun beyan edildiği görülmüştür.
Muhammen bedel, ihale konusu olan işlerin değerini tahmin etmek için belirlenen bir değer olup tespitinde piyasa araştırması, istatistiksel veriler, uzman görüşleri, mevzuatta belirtilen kriterler, formüller gibi çeşitli faktörler esas alınabilir. Okul-aile birliği mevzuatı uyarınca kantin kirası muhammen bedelinin tespitinde, öğrenci sayısı, okulun bulunduğu bölgenin gelişmişlik düzeyi, kiralanacak yerin fiziki özellikleri ve benzeri kriterlerin de dikkate alınması gerekmektedir.
Bu durumda, davalı tarafından kantin kirası muhammen bedeli tespit edilirken yalnızca 2017 yılından 2023 yılına kadar, kantin ürünlerindeki ortalama artış oranının, TÜFE (on iki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) artış oranının ve asgari ücret artış oranının dikkate alındığı, söz konusu kriterlerin kantin kirası muhammen bedelinin tespitinde esaslı unsur olamayacağı, okul kantin kirası muhammen bedelinin tespitinde temel göstergeler öğrenci sayısı, okulun bulunduğu bölgenin gelişmişlik düzeyi, kiralanacak yerin fiziki özellikleri ve benzeri kriterler olduğu halde anılan kriterler yönünden bir değerlendirme yapılmadığı, bu kriterlerin muhammen bedele etkilerinin tespit edilmesi, uyuşmazlığa konu okul ile aynı bölgede bulunan ve bu okul ile benzer şartlara (öğrenci sayısı, normal eğitim veya ikili eğitim vb.) sahip okulların mevcut kantin kiralarının araştırılması gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan her ne kadar davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde, uyuşmazlığa konu kantinin konumu, çevresi, niteliği, kullanım şekli, kira başlangıç tarihi, kira süreleri ve kira bedeline etki eden tüm niteliklerin karşılaştırıldığı ve tüm bu kriterler dikkate alınmak suretiyle muhammen bedelin tespit edildiği beyan edilmiş ise de söz konusu hususlara ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı görüldüğünden bu beyana itibar edilmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu kantin kirası muhammen bedelinin 30.000,00-TL olarak belirlenmesine ilişkin 18/01/2024 tarihli Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ... Ortaokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Tutanağı'nda hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 20/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar