Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1710 E. , 2025/4101 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1710
Karar No : 2025/4101
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Konya ili, Sarayönü ilçesi, ...Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan ... Apartmanının zemin katında faaliyet gösteren "..." unvanlı işyerinin ... tarih ve ...ayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi istemli başvurunun reddine dair Sarayönü Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile söz konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dava konusu işyerine ait ... tarih ve ...sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatında, işyerinin ana faaliyet konusunun ''ekmek, ekmek çeşitleri, diğer ekmek çeşitleri ve sade pide üretimi'' olduğu, mimari projede zemin kat planında işyerinin kullanım amacının ''lokanta'' olarak belirlendiği, 24/03/2014 tarihli yapı kullanım izin belgesinde ise bağımsız bölümün ''dükkan'' olarak gösterildiği, işyerinin orta bölmesinde projesinde 145x220 cm ebadında görülen odunlu fırının dükkân içerisine doğru 1,50 metre kadar büyük olacak şekilde mimari projesine aykırı inşa edildiği, işyerinin duvarlarında ses ve ısı yalıtımının mevcut olmadığı ve sadece seramikle kaplama yapıldığı, söz konusu eksiklik ve aykırılıkların dava konusu yapı kullanım izin belgesinin düzenlendiği tarihte yürürlükte olan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin ''Fırınlar'' başlıklı 44. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan, fırınların tanziminde ''duvar ve döşemelerinde ısı ve ses yalıtımı uygulanacağı, binanın taşıyıcı sisteminin ve fırınla ilgisi olmayan diğer bağımsız bölümlerinin ısı değişiminden olumsuz etkilenmemesi için proje müelliflerince veya bu konunun uzmanı teknik elemanlarca hazırlanan rapora göre gerekli tedbir alınacağı, aksi halde ruhsat düzenlenemeyeceği...'' hükmüne uygun olmadığı anlaşıldığından, davacının ikamet etmekte olduğu Konya ili, Sarayönü ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan ... Apartmanının zemin katında bulunan ...'a ait ... Unlu Mamulleri unvanlı işyerinin ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuka ve mevzuata aykırı olduğundan bahisle iptal edilmesi istemli başvurunun reddine dair Sarayönü Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminde ve anılan işyeri için düzenlenen ... tarih ve...sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; verilen karada
İstinaf başvurusuna konu kararın, dava konusu işyerine ait ruhsatın iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden; İşyeri Açma ve Çalışma ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi gereğince, davacının başvurusu hakkında, başvuru dilekçesinde yakınılan hususlar ve ilgili mevzuat kapsamında bir inceleme ve değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir işlem tesis edilmesi gerekirken, yerinde bir inceleme yapılmaksızın başvuru dosyası üzerinden yapılan değerlendirme sonucunda reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık, farklı gerekçeyle işlemin iptaline yönelik olarak verilen İdare Mahkemesi kararında ise, sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmediği, İstinaf başvurusuna konu kararın, dava konusu işyerine ait ruhsatın iptali istemine ilişkin kısmı yönünden; uyuşmazlık konusu olayda, TAKBİS kayıtlarına göre davacının dava konusu işyerinin bulunduğu apartmandaki bağımsız bölümü 2014 yılında edindiği, dava konusu işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının ise 2017 yılında düzenlendiği, başvuru dilekçesinde de, "apartman sakinlerinin dava konusu işyerinden kaynaklanan olumsuzluklara yaklaşık 6 yıldır sabrettiklerinin" ifade edildiği bu durumda; uyuşmazlığa konu iş yerinin faaliyetinden en az 6 yıl öncesi itibariyle bilgi sahibi olduğu anlaşılan davacının davaya konu iş yerine ruhsat verildiği tarihten başlayarak 2577 sayılı yasanın yukarıda aktarılan 7. ve 11. madde hükümleri uyarınca doğrudan dava açması ya da davalı idareye başvurarak ruhsatın iptalini talep etmesi gerekirken bu süre geçirildikten çok sonra "ruhsatın iptali istemiyle" açılan davanın süresinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, istinaf başvurusunun; başvuruya konu kararın, dava konusu işyerine ait ruhsatın iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden, gerekçeli reddine dava konusu işyerine ait ruhsatın iptali istemine ilişkin kısmı yönünden kabulüne, İdare Mahkemesi kararının ilgili kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : İdare Mahkemesince verilen iptal kararı üzerine kısmen davalı idarenin istinaf başvurusunun kabul edilmesi kararının infazda tereddüt oluşturacağı, süre aşımı nedeniyle ret kararının yerinde olmadığı, zira yeni eksiklik olarak tanımlanabilecek olumsuz durumların neler olduğu istinafça tayin edilmiş olmasının doğru olmadığı, her an devam eden eylemin altı yıl öncesinde başlamış olduğu gerekçesiyle zaman aşımına uğratılması hukuk devleti, insan hak ve hürriyeti ve anayasal teminat altında bulunan mülkiyet hakkının ihlali kapsamında kaldığı ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Bilirkişi raporunda davalı idarenin işlemleri hukuka uygun bulunmakla beraber Mahkemenin dava konusu işlemlerin iptali yolunda verdiği kararın kabul edilebilir olmadığı, davacının başvurusu üzerinde yerinde fiilen inceleme yapılarak tutanak tutulduğu ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Tarafların temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının temyiz istemi yönünden:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı İdarenin temyiz istemi yönünden:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş, aynı maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde; "Bu süreler; idari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar." hükmüne, aynı Kanun'un, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise; "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.
İdari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, konusuna göre, yazılı bildirim tarihinden veya ilan tarihinden başlayacağı yolundaki kural, idari işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılır bir biçimde duyurulmasını ve bu işlemlere karşı idari yollara veya dava yoluna başvurmalarına olanak sağlanması amacı taşımaktadır.
Bununla birlikte, idari işlemin niteliğinin ve hukuki sonuçlarının davacı tarafından bütünüyle öğrenildiği kimi davalarda, bilgi edinmenin yazılı bildirimin sonuçlarını doğuracağı, yani yazılı bildirim olmaksızın öğrenme ile dava açma süresinin başlayacağı durumlar da söz konusu olabilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Konya ili, Sarayönü ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan ... Apartmanının zemin katında faaliyet gösteren "... Unlu Mamulleri" unvanlı işyeri için ... tarih ve... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, davacı tarafından söz konusu ruhsatın iptali istemiyle 22/02/2023 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun reddi üzerine temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bahse konu iş yerinin bulunduğu apartmanda ikamet eden davacının TAKBİS kayıtlarına göre apartmandaki bağımsız bölümü 2014 yılında edindiği görülmüştür.
Bu durumda; iş yerine ruhsat verildiği tarihte söz konusu apartmanda ikamet eden ve/veya taşınmazı bulunan davacı yönünden bu ruhsatın iptali istemiyle iş yerine ruhsat verildiği veya işletmenin faaliyete geçtiğinin eşyanın tabiatına ve hayatın olağan akışına uygun bir ıttıla ile öğrenildiği tarihten başlamak üzere ya doğrudan dava açılması ya da belirtilen bu tarihlerden itibaren 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca davalı idareye başvurularak ruhsatın iptalinin talep edilmesi, talebin reddi üzerine de kalan süre içerisinde dava açılması gerekirken bu sürelerden çok sonra 22/02/2023 tarihinde yapılan başvurunun reddi üzerine 30/03/2023 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmının, ONANMASINA
3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının ruhsatın iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 26/06/2025 tarihinde Üye ... ve Üye...'ın karşı oyları ile oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi istemli başvurunun reddine dair Sarayönü Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile söz konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği hükme bağlanmıştır.
İlgililerin 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde belirtilen insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak koşullarının sağlanması halinde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca menfaatleriyle ilgili olarak her zaman işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlem ile birlikte işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle dava açabilecekleri açıktır.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi kapsamında, davacı tarafından, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin yönetmelik hükümlerine göre apartman altlarında fırın açılmasının mümkün olmadığı, kat malikleri tarafından bu kullanıma izin verilmediği, duvarlarda ses ve ısı yalıtımı olmadığı, gürültüden rahatsız olduklarından bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.
Bu durumda, insan sağlığına ve mevzuat hükümlerine aykırılık iddiaları İYUK 10. madde kapsamında her zaman ileri sürülebileceğinden, davanın esası hakkında inceleme yapılarak karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.
karar