Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/1722 E. , 2025/5478 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/1722
Karar No : 2025/5478
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Malatya İli, Yeşilyurt İlçesi, Özel ... İlkokulu ve Ortaokulu müdürü olan davacı tarafından, müdürlük görevine son verilmesine ilişkin Yeşilyurt Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 9. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinde, kurumda görev yapan yöneticilerin yetki, sorumluluk, ödül ve cezalar ile bunların uygulanması bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi olduğunun belirtildiği, davacının özel öğretim kurumundaki müdürlük görevini ikinci görev kapsamında yürütmediği, bu nedenle (hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonucunda idari yönden getirilen teklifin, okul müdürlüğü görevinin üzerinden alınması ve Battalgazi Kaymakamlığınca tesis edilen işlem, müdürlük görevinin sona erdirilmesi yönünde olsa da) davalı idarece davacı hakkında idari yönden nihai olarak gerçekleştirilen tasarrufun salt yöneticilik görevinin üzerinden alınması olarak değil; bu konuda özel düzenleme içeren 5580 sayılı Kanun'un 8. maddesinde öngörülen çalışma izni kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu yönde tasarrufta bulunmaya ise çalışma iznini veren makam olan Malatya Valiliğinin yetkili olduğu; davacının disiplin yönünden, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/D-n maddesi uyarınca 1 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezası yerine 5580 sayılı Kanun'un 9/2. maddesi uyarınca tevhiden brüt aylığından 1/4 oranında maaş kesim cezası ile cezalandırılması, idari yönden ise, okul müdürlüğü görevinin üzerinden alınması yönünde teklifte bulunulması üzerine Malatya Valiliğince 5580 sayılı Kanun hükümleri ile bu Kanun'da 657 sayılı Kanun hükümlerine yapılan atıflar dikkate alınarak işlem tesis edilmesi gerekirken davacının çalışma izni hakkında herhangi bir tasarrufta bulunulmadan görevinin sonlandırılması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Anılan karar, Danıştay Sekizinci Dairesinin 21/03/2024 tarih ve E:2021/8045, K:2024/1668 sayılı kararıyla; dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka uygun olup olmadığına ilişkin Mahkemece yapılacak araştırma neticesinde valilik makamınca usulüne uygun olarak sınırları belirtilmek kaydıyla Kaymakama imza ya da yetki devri yapıldığının tespiti halinde uyuşmazlığın esası yönünden değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozma kararına uyularak yapılan araştırma neticesinde; Malatya Valiliğinin 13/10/2014-15/07/2019 tarihleri arasında yürürlükte olan İmza Yetki Yönergesinin ''Kaymakam tarafından imzalanacak ve onaylanacak yazılar'' başlıklı 16. maddesinin 12. bendinde; ''Özel Öğretim Kurumlarında görevlendirilecek kadrolu/ücretli personelin çalışma izin onayları, istifa/sözleşme süresi bitimi düzenlenen ayrılış onayları, adaylık kaldırma onayları, çalışma izninin uzatıldığına ilişkin toplu onayları (özel Öğretim Kurumlarında görev alacak yöneticilerin çalışma izinlerine ilişkin geçici onaylar)'' yer verdiği ve fakat özel öğretim kurumları yöneticilerinin çalışma izin onayları ya da iptalleri hususunda Kaymakam'a yetki devri yapılmadığı, işlemin yetki yönünden hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar hukuka uygun bulunduğu belirtilerek istinaf başvurusunun anılan değişik gerekçe ile reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, Malatya Valiliğinin 13/10/2014-15/07/2019 tarihleri arasında yürürlükte olan İmza Yetki Yönergesinin ''Kaymakam tarafından imzalanacak ve onaylanacak yazılar'' başlıklı 16. Maddesi uyarınca işlemin yetki yönünden hukuka uygun olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Özel ... İlkokulu ve Ortaokulu müdürü olan davacının müdürlük görevine son verilmesine ilişkin Yeşilyurt Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
Danıştay Sekizinci Dairesinin 21/03/2024 tarih ve E:2021/8045, K:2024/1668 sayılı kararıyla; dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka uygun olup olmadığına ilişkin Mahkemece yapılacak araştırma neticesinde valilik makamınca usulüne uygun olarak sınırları belirtilmek kaydıyla Kaymakama imza ya da yetki devri yapıldığının tespiti gerektiğinden bahisle verilen bozma kararı üzerine, ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı Ara Kararı ile Malatya Valiliğinden işlemin tesis edildiği yıla ilişkin imza yetkisi yönergesi ve/veya yetki devrine ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş olup; Ara Karara cevaben gönderilen Malatya Valiliğinin 13/10/2014-15/07/2019 tarihleri arasında yürürlükte olan İmza Yetki Yönergesinin ''Kaymakam tarafından imzalanacak ve onaylanacak yazılar'' başlıklı 16. maddesinin 12. bendi uyarınca özel öğretim kurumlarında görevlendirilecek kadrolu/ücretli personelin çalışma izin onayları, istifa/sözleşme süresi bitimi düzenlenen ayrılış onayları, adaylık kaldırma onayları, çalışma izninin uzatıldığına ilişkin toplu onayların (özel Öğretim Kurumlarında görev alacak yöneticilerin çalışma izinlerine ilişkin geçici onaylar) Kaymakam tarafından imzalanacağının düzenlendiği anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Kurumlarda Çalıştırılacak Personel" başlıklı 8. maddesi uyarınca; kurumların eğitim-öğretim ve yönetim hizmetlerinin, asıl görevi bu kurumlarda olan yönetici ve eğitim-öğretim elemanları ile yürütülmesi esastır. Kurumların müdürleri, kurucu/kurucu temsilcisi tarafından; diğer yönetici ve öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticileri ise müdürlerince seçilir ve çalışma izinleri valiliğin iznine sunulur. Valiliğin izni alınmadan müdür ile diğer yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler işe başlatılamaz. Gerekli şartları taşıyan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler için valilikçe çalışma izni düzenlenir. Çalışma izninin iptali yine valilikçe yapılır. Yine aynı Kanun'un "Özlük hakları ve sorumluluklar" başlıklı 9. maddesi uyarınca; kurumlarda çalışan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler yetki, sorumluluk, ödül ve cezalar ile bunların uygulanması bakımından; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 1702 sayılı İlk ve Orta Tedrisat Muallimlerinin Terfi ve Tecziyeleri Hakkında Kanun, 4357 sayılı Hususi İdarelerden Maaş Alan İlkokul Öğretmenlerinin Kadrolarına Terfi, Taltif ve Cezalandırılmalarına ve Bu Öğretmenler İçin Teşkil Edilecek Sağlık ve İçtimaî Yardım Sandığı ile Yapı Sandığına ve Öğretmenlerin Alacaklarına Dair Kanun ile 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine tâbidir. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiillerin işlenmesi halinde bu kişilere kademe ilerlemesinin durdurulması cezası yerine brüt aylığından 1/4'ü ile 1/2'si arasında maaş kesim cezası, çalışma izni veren makam tarafından verilir. Tekrarı hâlinde ise göreve son verilir. 1702 sayılı Kanuna göre meslekten çıkarılma veya 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve hâllerin işlenmesi hâlinde, Bakanlığın görüşü alınmak suretiyle personelin görevine, izni veren makam tarafından son verilir. kuralı yer almıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Davranış ve işbirliği" başlıklı 8. maddesinde; "Devlet memurları, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlariyle göstermek zorundadırlar. Devlet memurlarının işbirliği içinde çalışmaları esastır. "Amir durumda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları" başlıklı 10. maddesinde; "Devlet memurları amiri oldukları kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli sorumludurlar. Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslar içinde kullanır. Amir, maiyetindeki memurlara kanunlara aykırı emir veremez ve maiyetindeki memurdan hususi bir menfaat temin edecek bir talepte bulunamaz, hediyesini kabul edemez ve borç alamaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "c) Diğer personel: Kurumda eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı dışındaki görevli personeli, ç) Eğitim personeli: Kurumda görevli yönetici, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve benzeri personeli (...) ifade eder." hükmüne yer verilmiş; "Görevlendirme" başlıklı 26. maddesinde eğitim personelinin çalışma izin tekliflerinin müdür tarafından; genel müdür, genel müdür yardımcısı ve müdür için kurucular veya kurucu temsilcileri tarafından yapılacağı ifade edilmiş; "Görevlendirme şartları" başlığını taşıyan 31. maddesinin 1. fıkrasında her derece ve türdeki kurumlara öğretmen olarak atanacaklarda resmî öğrenim kurumlarına atanacaklarda aranan nitelik ve şartlar aranacağı, resmî dengi bulunmayan özel öğretim kurumlarının yöneticilik ve eğitim-öğretim hizmetlerinde ise Bakanlıkça belirtilen nitelik ve şartları taşıyanların görevlendirileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mahkemece, Malatya İmza Yetki Yönergesinin ''Kaymakam tarafından imzalanacak ve onaylanacak yazılar'' başlıklı 16. maddesinin 12. bendinde; ''Özel Öğretim Kurumlarında görevlendirilecek kadrolu/ücretli personelin çalışma izin onayları, istifa/sözleşme süresi bitimi düzenlenen ayrılış onayları, adaylık kaldırma onayları, çalışma izninin uzatıldığına ilişkin toplu onayları (özel Öğretim Kurumlarında görev alacak yöneticilerin çalışma izinlerine ilişkin geçici onaylar)'' açıklamasına yer verildiği fakat özel öğretim kurumları yöneticilerinin çalışma izin onayları ya da iptalleri hususunda Kaymakam'a yetki devri yapılmadığı değerlendirilmiş olup; anılan Yönerge'de verilen yetkinin yöneticilerinin çalışma izin onayları ya da iptallerini kapsayıp kapsamadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Bu bağlamda; 5580 sayılı Kanun kapsamında görevlendirilen personelin çalışma rejiminin hukuki niteliğinin ortaya konulması, uyuşmazlığın bu kısmının çözümü yönünden önem arz etmektedir.
Anılan Kanun kapsamında bulunan kurumlarda görev yapabilmek için; özel öğretim kurumu ile kurumda görev yapmak isteyen kişi arasında İş Kanunu kapsamında iş sözleşmesinin imzalanması üzerine, çalışma izni verilmesi istenen eğitim personelinin ve diğer personelin kurum müdürlüğünce; genel müdür, genel müdür yardımcısı ve müdür için kurucular veya kurucu temsilcileri tarafından çalışma izni onayına esas olan belgelerini eksiksiz olarak tamamlamak suretiyle evrakı kurumun doğrudan bağlı bulunduğu millî eğitim müdürlüğüne teslim edeceği, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan şartları sağladığı yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucuna ilişkin yetkili makamlardan alınmış belge ile tespit edilen ve diğer nitelik ve şartları uygun bulunanlara müracaattan itibaren 10 gün içinde çalışma izni valilikçe düzenleneceği, Valilikten çalışma izni alınmadan personelin işe başlatılamayacağı açıktır.
Görüldüğü üzere; özel öğretim kurumlarında görev yapan personel için, doğrudan hangi kurumda hangi kadro ve/veya pozisyonda görev verilmek isteniyorsa, o çerçevede çalışma izni onayı düzenlenmektedir.
Anılan Yönetmelikte; kurumda görevli yönetici, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve benzeri personel "eğitim personeli" olarak tanımlanmış olup; bu çerçevede; eğitim personeli, diğer personel ve yöneticilerin kurum personeli olduğu, her bir kadro ve/veya pozisyonda görev yapabilmek için çalışma izni onayı alınmasının zorunlu olduğu, anılan personel açısından; çalışma izni onayı verilmesi için milli eğitim müdürlüğüne yapılacak başvuru açısından Yönetmelikte farklı düzenlemeye yer verilmek suretiyle müdür için çalışma izni onayı başvurusunun kurucular veya kurucu temsilcileri tarafından yapılacağı ifade edilmiştir.
Dolayısıyla, Malatya Valiliğinin 13/10/2014-15/07/2019 tarihleri arasında yürürlükte olan İmza Yetki Yönergesinin ''Kaymakam tarafından imzalanacak ve onaylanacak yazılar'' başlıklı 16. maddesinin 12. bendi uyarınca "özel öğretim kurumlarında görevlendirilecek kadrolu/ücretli personelin çalışma izin onayları, istifa/sözleşme süresi bitimi düzenlenen ayrılış onayları" ifadesinin yöneticileri de kapsadığı, bu haliyle uyuşmazlığa konu olayda yöneticilik görevine son verilmesine ilişkin işlemin yetkili Kaymakamca tesis edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan; mevzuatta yer alan tanımlamalardan hareketle yöneticinin "personel" tanımı içerisinde yer aldığı hususunda tartışma bulunmamakta ise de; idarece, yöneticiler yönünden ayrıca yetki ve/veya imza devri yapılmasında da hukuken bir engel bulunmamaktadır. Bir başka ifadeyle; imza ve/veya yetki devrinde, yöneticiler için verilecek çalışma izni onayı açısından ayrıca devir yapılmaması halinin- personel için devir yapılması halinde- hukuki bir eksiklik olarak nitelenemeyeceği değerlendirilmiştir.
Buraya kadar yapılan açıklamalar ışığında; dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmamakta olup; işin esası yönünden inceleme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerekirken işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Ayrıca, idarece, kurumda görevli personel hakkında idari yönden görevde kalmasında kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda sakınca görülen durumlarda eylemlerinin kesin somut delillerle sübuta erdiğinin tespitinin yapılması halinde genel hükümlerin uygulanması suretiyle her zaman görevine son verilebileceği açık olup; gerekli şartları taşıyan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler için valilikçe izin verileceği kuralı dikkate alındığında, ilgililer hakkında idari yönden getirilen teklif uyarınca yöneticilik görevinin üzerinden alınması yolunda tesis edilen işlemin, "yetki ve usulde paralellik ilkesi" gereğince çalışma izni veren makam tarafından tesis edilmesi gerekmektedir.
Burada, idarece kurum yöneticileri hakkında idari yönden görevde kalmasında kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda sakınca görülen durumlarda eylemlerinin kesin somut delillerle sübuta erdiği ve sübuta eren fiilin, ilgilinin görevine son verilmesini gerektirecek nitelik ve ağırlıkta olduğunun tespiti halinde, genel hükümlerin uygulanması suretiyle her zaman yöneticilik görevine son verebileceği kuşkusuzdur.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 11/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, usul ve hukuka uygun olup; temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.
karar