DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/1799 E. , 2025/1946 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/1799
Karar No : 2025/1946
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Hurda Demir Çelik İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesisle ilgili olarak, çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu ve ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde cüruf atıklarının açık alanda depolandığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi, aynı maddenin ikinci fıkrası ile aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca 735.480,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyada bulunan denetim tutanağı, fotoğraflar ile diğer bilgi ve belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesinden; Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parselde bulunan taşınmaz üzerinde cüruf atıklarının açık alanda depolandığının sabit olduğu, doğal yapının tahrip edildiği, davacının ilgili mevzuatta öngörülen yükümlülükleri yerine getirmediğinin yapılan tespitlerle sübuta erdiği sonucuna ulaşılmış olup, davacının daha önce de aynı fiillerden dolayı ... tarih ve ... sayılı karar ile 367.740,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve verilen bu kararın 20/09/2022 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, ancak bu cezaya karşı herhangi bir dava açılmadığı, yine davacının ... tarih ve ... sayılı karar ile 367.740,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve verilen bu kararın 25/10/2022 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, ancak bu cezaya karşı da herhangi bir dava açılmadığı görüldüğünden; davacıya tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 26/12/2024 tarih ve E:2024/582, K:2024/7954 sayılı kararıyla;
Uyuşmazlıkta, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ve aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca 367.740,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı kararlarına dayanak çevre denetim tutanaklarında, Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesisle ilgili olarak, çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu ve ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde cüruf atıklarının açık alanda depolandığının tespit edildiğinin belirtildiği, Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararının dayanağı çevre denetim tutağında ise, önceki para cezalarına dayanak çevre denetim tutanaklarında yapılan tespitler ile aynı yönde tespitler yapılmakla birlikte, davacı tarafından ilgili mevzuata aykırı biçimde açık alanda depolandığı belirlenen cüruf atıklarına ilave yapıldığı konusunda davalı idare tarafından somut bir tespite yer verilmediği; başka bir ifadeyle, daha önce depolandığı belirtilen cüruf atıklarının halen aynı alanda kalmış olması nedeniyle, davacı tarafından ilgili mevzuata aykırı biçimde atık depolandığı ve çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu, dolayısıyla 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi, aynı maddenin ikinci fıkrası ile aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren davacının yeni bir fiilinin bulunduğunun idare tarafından tereddüte mahal bırakmayacak biçimde tespit edilmediği görüldüğünden; dava konusu işlemde hukuka uyarlık; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; fiilin maddi niteliği itibarıyla yaptırım uygulanmasını gerektirecek haksızlık unsuruna sahip olmadığı, faaliyetin konusunu oluşturan ve atık olarak depolandığı belirtilen maddenin, çevreyi tehdit edebilecek bir atık niteliği taşımadığı, inşaat sektöründe geniş kullanım alanına sahip bir madde olduğu, tekerrür hükümlerinin uygulanmasının hukuka aykırı olduğu, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesinin ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesiste, ilgili mevzuata aykırı biçimde çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu ve cüruf atıklarının ve hurda metal atıklarının açık alanda ilgili mevzuata aykırı biçimde depolandığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca davacıya 367.740,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiş ve bu işlem davacıya 20/09/2022 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Sonrasında; Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parselde bulunan tesiste, ilgili mevzuata aykırı biçimde çevre izin ve lisans belgesi olmadan faaliyette bulunulduğu ve cüruf atıklarının açık alanda ilgili mevzuata aykırı biçimde depolandığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca davacıya 367.740,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiş ve bu işlem davacıya 25/10/2022 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Bu işlemlere karşı davacı tarafından dava açılmadığı idare tarafından bildirilmiş ve davacı tarafından aksi yönde bir iddiada bulunulmamıştır.
En son olarak; Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesiste cüruf atıklarının sahada açık olarak yığma bir şekilde depolandığı, cüruf atıklarının depolanması, geri kazanımı, bertarafı ile ilgili olarak davacı şirkete ait çevre izin ve lisans belgesi bulunmadığı hususu, davalı idare elemanlarınca düzenlenen ... tarih ve ... seri numaralı çevre denetim tutanağı ile tespit edilmiştir.
Anılan tutanak dayanak alınarak, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesi ile 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ihlal edildiği gerekçesiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi, aynı maddenin ikinci fıkrası ile aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca davacıya 735.480,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği; 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı kurala bağlanmış olup; "İçtima" başlıklı 15. maddesinde "(1) Bir fiil ile birden fazla kabahatin işlenmesi halinde bu kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idarî para cezası öngörülmüşse, en ağır idarî para cezası verilir. Bu kabahatlerle ilgili olarak Kanun'da idarî para cezasından başka idarî yaptırımlar da öngörülmüş ise, bu yaptırımların her birinin uygulanmasına karar verilir. (2) Aynı kabahatin birden fazla işlenmesi halinde her bir kabahatle ilgili olarak ayrı ayrı idarî para cezası verilir. Kesintisiz fiille işlenebilen kabahatlerde, bu nedenle idarî yaptırım kararı verilinceye kadar fiil tek sayılır. (3) Bir fiil hem kabahat hem de suç olarak tanımlanmış ise, sadece suçtan dolayı yaptırım uygulanabilir. Ancak, suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hallerde kabahat dolayısıyla yaptırım uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesinde "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." hükmüne; "İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü" başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendinde "Bu Kanun'da ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 90.000 Türk lirasından 360.000 Türk lirasına kadar , ithal edenlere 300.000 Türk lirası idarî para cezası verilir." hükmüne; aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne; aynı Kanun'un "Fiillerin tekrarı" başlıklı 23. maddesinde ise "Bu Kanunda belirtilen idarî para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir." hükmüne yer verilmiştir.
10/09/2014 tarih ve 29115 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinde, çevre izni, Çevre Kanunu uyarınca alınması gereken; hava emisyonu, çevresel gürültü, atıksu deşarjı ve derin deniz deşarjı konularından en az birini içeren izin; geçici faaliyet belgesi (GFB), işletmelerin faaliyette bulunabilmeleri için çevre izni ve lisansı öncesi verilen belge şeklinde tanımlanmış; aynı Yönetmelik'in 5. maddesinde ise; bu Yönetmelik kapsamında çevre iznine veya çevre izin ve lisansına tabi işletmelerin, çevresel etkilerine göre EK-1 ve EK-2 listelerinde sınıflandırıldığı, bu işletmelerin faaliyette bulunabilmeleri için öncelikle geçici faaliyet belgesi almak ve geçici faaliyet belgesi alan işletmelerin belge tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi almak zorunda oldukları düzenlenmiştir.
02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin "Genel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, "Atıkların toplanması, taşınması, geri kazanılması ve/veya bertaraf edilmesi işlemleri, Bakanlık ve/veya il müdürlüğünden gerekli izin ve/veya çevre lisansı almış tesisler, üretici/yetkilendirilmiş kuruluşlar, atık taşımaya yetkili/lisanslı taşıyıcılar tarafından izinleri/lisansları kapsamında gerçekleştirilir. Atıkların bu firmalar/tesisler dışında üçüncü kişiler tarafından toplama, taşıma, geri kazanım ve/veya bertaraf faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, diğer maddelerle ve yakıtlara karıştırılarak yakılması yasaktır." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2872 sayılı Çevre Kanunu'yla çevrenin korunması, iyileştirilmesi ve kirliliğinin önlenmesi amacıyla özel, kamu ve tüzel kişiliklerin uyması gereken kurallar belirlenmiş, bu kurallara uymayanlara anılan Kanun'un 20. maddesiyle idari yaptırım uygulanması öngörülmüş, 23. maddesiyle de yaptırıma konu fiillerin tekerrürü halinde cezanın artırımına ilişkin kurallar belirlenmiştir. Bu kurallara göre, idareler öncelikle idari yaptırıma konu fiilin işlenip işlenmediğini belirleyip, işlenmiş ise muhatabın özel veya tüzel kişi olmasına göre fiilin karşılığı olan idari yaptırıma karar verdikten sonra, ilgili kişi daha önce aynı fiili 3 yıllık süre içerisinde bir kez işlemiş ise bir kat ve birden çok kez işlemiş ise iki kat artırmak suretiyle uygulayacaktır. Dolayısıyla fiilin tekerrürü halinde ilgililer hakkında tesis edilen işlem; idari yaptırım kararı ve tekerrür hükümlerinin uygulanması şeklinde iki aşamadan oluşmaktadır. Bu nitelikteki idari para cezalarının dava konusu yapılması halinde yargı mercilerince öncelikle isnat edilen fiilin işlenip işlenmediğinin tespit edilerek Kanun'un 20. maddesinde belirlenen idari yaptırımın uygulanmasının yerinde olup olmadığına karar verildikten sonra, ayrıca tekerrür hükümlerinin uygulanmasının hukuka uygun olup olmadığı hakkında da karar verilmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan tesiste cüruf atıklarının açık alanda yığma şekilde depolandığı, cüruf atıklarının depolanması, geri kazanımı, bertarafı ile ilgili olarak davacı şirkete ait çevre izin ve lisans belgesi bulunmadığı hususunun üçüncü kez tespit edildiğinden bahisle tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi, aynı maddenin ikinci fıkrası ile aynı Kanun'un 23. maddesi uyarınca davacı şirkete 735.480,00-TL idari para cezası verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından ilgili mevzuata aykırı biçimde açık alanda depolandığı belirlenen cüruf atıklarına ilave yapıldığı konusunda somut bir tespit bulunmadığı, bir başka ifadeyle, tespite konu atıkta artma olup olmadığı konusunda belirsizlik olduğu açık olmakla birlikte, cüruf atıklarının çevre lisans belgesi olmadan açık alanda depolandığı ve verilen cezaya rağmen söz konusu atıkların bertaraf edilmediği hususunun sabit olduğu, dolayısıyla 2872 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendinde belirtilen fiilin gerçekleştiği, bu eylem yönünden yapılan her bir tespitin yeni bir fiil olarak kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, cüruf atıklarının çevre lisans belgesi olmadan açık alanda depolandığı hususunun üç yıl içinde üçüncü kez tespiti üzerine tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle davacı şirkete 735.480,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 16/10/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu para cezasına ilişkin işlemden önceki Zonguldak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı para cezalarına dayanak çevre denetim tutanaklarının dosyada bulunmadığı görüldüğünden, varsa söz konusu çevre denetim tutanakları getirtilerek incelendikten sonra bir karar verilmesi gerekirken bu hususlar araştırılmaksızın eksik incelemeyle verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, Danıştay Dördüncü Dairesinin 26/12/2024 tarih ve E:2024/582, K:2024/7954 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
karar