Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1882 E. , 2025/2884 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1882
Karar No:2025/2884
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Fonu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının vekalet ücreti ve yargılama giderleri yönünden davalı idarenin aleyhine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacıların hissedarı olduğu ve Fonun kayyım olarak atandığı ... Holding A.Ş.'ye ait muhtelif marka ve modeldeki toplam 21 aracın da dahil olduğu toplam 26 aracın bir araya getirilmesi suretiyle oluşturulan "Naksan Grubu Araçları Ticari ve İktisadi Bütünlüğü"nün 13.100.000,00-TL muhammen bedel üzerinden 12/03/2025 tarihinde satışına ilişkin gerçekleştirilecek ihalenin Naksan Holdinge bağlı şirketlere ait araçlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen kararda; savunma dilekçesi ve eki bilgi ve belgeler incelendiğinde, ... Holding A.Ş.'ye ait 21 adet, ... Mensucat Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ait 4 adet aracın, ... Bilgisayar Mühendislik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait 1 aracın 12/03/2025 tarihinde saat 11:00'de 1.310,000,00-TL muhammen bedel ile satış ve tasfiyesi planlanan işlemin gerçekleşmediği, 12/03/2025 tarih ve 2025/152 sayılı Fon Kurulu kararıyla "Naksan Grubu Araçları Ticari ve İktisadi Bütünlüğü ihalesinde pazarlık aşamasına geçilmeksizin Naksan Grubu Araçları Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün 8.700.000-TL bedelle... Otomotiv ve İnşaat Ticaret Limited Şirketi'ne ihale edilmesinin onaylanmamasına" karar verildiği;
Bu durumda, davaya konu ihalenin dava açıldıktan sonra 12/03/2025 tarihinde iptal edilmesi nedeniyle bakılmakta olan davanın konusu kalmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesine imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davanın davacılar lehine sonuçlandığından bahisle 87,50-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacılara ödenmesine, hazineden karşılanan 76,00-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili için müzekkere yazılmasına ve kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 18.000,00-TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, davanın konusuz kalması halinde fer'i nitelikteki talepler bakımından karar verilebilmesi için hangi tarafın haksız olduğunun belirlenmesi ve haksız çıkan taraf aleyhine hükmedilmesi gerektiği, Mahkemece verilen kararın taraflardan birinin haklı olduğu sonucunu doğurmadığı, dava konusu işlemin gerekliliğinin davanın açıldığı tarih itibarıyla değerlendirilmesi gerektiği, Kurumun harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacılar tarafından, verilen kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının düzelterek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 24. maddesinin (f) bendinde, kararlarda yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği; 31. maddesinde, yargılama giderleri hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmış; anılan madde ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin (ğ) bendinde, "vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücreti" yargılama giderleri arasında sayılmış; 326. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; 331. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hakimin, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği; 332. maddesinde ise, yargılama giderlerine mahkemece re'sen hükmedileceği belirtilmiştir.
2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar. b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesi kararının vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin aleyhine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmiş olup temyize konu Mahkeme kararının hüküm fıkrasının davalı idarenin aleyhine olan 2, 4 ve 5. bentleri yönünden istem incelenmiştir.
Bu itibarla, yargılama giderleri ve vekalet ücretleri kavramlarına değinmek gerekir.
Yargılama giderleri genel olarak, yargılama faaliyetinin başlaması, devamı ve sonuçlanması için ödenmesi lazım gelen harç, masraf ve ücretlerin tamamını ifade etmektedir. Kural olarak yargılama giderlerinin, yargılama sonunda aleyhine hüküm kurulan taraftan alınmasına karar verilir. Yargılama giderlerine tarafların talepte bulunmalarına gerek olmaksızın mahkemece re'sen hükmedilir.
Vekalet ücreti, vekille takip edilecek davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücreti ve avukatlık sözleşmesinden kaynaklanan vekalet ücreti olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İdari Yargılama Usulü Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yargılama giderlerine ilişkin kuralları incelendiğinde, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücretinin yargılama gideri olarak kabul edildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, yargılama giderleri arasında sayılan vekalet ücretinin hangi tarafa yükletildiğinin kararda gösterilmesi gerekmektedir. Takdir olunacak vekalet ücreti tutarı ise, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenmektedir.
Görüldüğü üzere yargılama giderleri; harçlar, yargılama sırasında yapılan masraflar ve vekalet ücretinden oluşmaktadır.
Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 294. maddesinde yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai kararın "hüküm" olduğu, 297. maddesinde ise yargılama giderlerinin hükmün kapsamı içerisinde yer aldığı ifade edilmiştir. Bu sebeple, yargılama sonunda verilen nihai kararda (hüküm) yargılama giderlerinin hangi tarafa yükletildiğinin belirtilmesi gerekmektedir.
Davanın konusuz kalması, işin esası incelenerek yargılama sonunda verilecek hüküm ve davaya son veren taraf işlemleri dışında yargılamayı sona erdiren durumlardan biridir. Davanın açılmasından sonra, davanın konusunun veya davacının dava açmaktaki hukuki yararının ortadan kalkması durumunda dava konusuz kalır. Dava konusuz kaldığında esas hakkında yargılama yapılmasına ve hüküm kurulmasına gerek kalmaz. Öte yandan, davanın konusuz kalması halinde nasıl bir karar verileceğine ilişkin usul kanunlarımızda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak, davanın konusuz kalması durumunda davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmadığından, mahkemece konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmelidir.
Her ne kadar, davanın konusuz kalması durumunda esas hakkında yargılamaya devam edilerek karar verilmesine gerek kalmamakta ise de, yargılama giderleri hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir. Zira, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlıklı 331. maddesinin 1. fıkrasında, "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." kuralı yer almaktadır. Davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun nihai olarak ortaya konulabilmesi ise, yargılama giderleri bakımından yargılamaya devam edilmesini gerekli kılmaktadır. Bu itibarla, davanın konusuz kalması durumunda mahkemece yargılama giderleri bakımından yargılamaya devam edilerek, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilmesi ve bu tespite göre yargılama giderlerine hükmedilmesi gerekmektedir.
Bu noktada, hüküm aşamasında ortaya çıkan "haklılık durumu" ile davanın açıldığı tarihteki "haklılık durumu" kavramları arasındaki farka değinmek gerekmektedir. Bir davada, hüküm verilebilir aşamaya gelininceye kadar çeşitli yargısal faaliyetlerde bulunularak tarafların haklılık durumu araştırılmakta, yargılama sonunda verilen hükümle birlikte tarafların haklılık durumu nihai olarak ortaya çıkmaktadır. Esasen, bakılmakta olan bir davada tarafların haklılık durumunun nihai olarak tespit edilebilmesi için öncelikle dosyanın tekemmül etmesi, gerektiğinde de keşif, bilirkişi, ara karar veya duruşma gibi çeşitli yargısal faaliyetlerde bulunulması gerekmektedir. Davanın konusuz kalması durumunda yargılama giderleri bakımından davaya devam edilerek, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilmesi gerekmekte ise de bu aşamada yapılacak haklılık durumu tespitinin, davanın esası hakkında hüküm verecek düzeyde bir araştırma yapmayı zorunlu kılmayan, davanın konusuz kaldığı andaki mevcut duruma göre yapılan bir haklılık değerlendirmesini ifade ettiğinin kabulü gerekir. Aksi halde, konusu kalmadığından bahisle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan davalarda, sadece yargılama giderlerinin hangi tarafa yükletilmesi gerektiğine karar verilebilmesi amacıyla, adeta davanın esası hakkında bir karar veriyormuşçasına yargılama faaliyetinde bulunulması zorunluluğu doğar ki, bu durum ne usul ekonomisi ne de yargılama faaliyetinin amacıyla bağdaşır.
Öte yandan, tarafların haklılık durumunun nihai olarak tespiti esasen yargılama sonunda verilen hüküm ile birlikte mümkün olduğundan, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespiti çoğu zaman pek mümkün olamamaktadır. Her ne kadar, davanın konusuz kalması durumunda ideal olan yargılama giderleri bakımından yargılamaya devam edilerek davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilmesi ise de, haklılık durumu tespitinin nihai olarak ortaya konulabilmesi için uzun bir yargılama faaliyetine ihtiyaç duyulduğundan, davanın konusuz kaldığı andaki mevcut duruma göre davanın açıldığı tarihteki haklılık durumunun tespit edilememesi halinde, herhangi bir haklılık değerlendirmesi yapılamadığından bahisle yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına ve vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesi seçeneği usul ekonomisi ve yargılama faaliyetinin amacına daha uygun düşmektedir. Zira, dosya tekemmül etmeden veya yeterli araştırma yapılmadan bir haklılık değerlendirmesi yapılması ve buna bağlı olarak hükmedilecek yargılama giderleri, taraflar açısından hukuka aykırı sonuçların doğmasına sebep olabilecektir.
Uygulamada bazı mahkemeler tarafından, konusu kalmayan davalarda haklılık durumu değerlendirmesi yapılamadığından bahisle yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına karar verilmekle birlikte, toplam yargılama gideri taraflara eşit olarak paylaştırılmaktadır. Oysa, yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasında aslolan, tarafların kendi yaptıkları masraf ve giderlere katlanmasıdır.
Uyuşmazlığa konu olay incelendiğinde, dava konusu 12/03/2025 tarihli satış işlemine ilişkin olarak açık artırma sonucunda verilen teklifin muhammen bedelin altında kalması nedeniyle 12/03/2025 tarih ve 2025/152 sayılı Fon Kurul kararıyla ihalenin onaylanmamasına karar verildiği anlaşıldığından Mahkemece konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, uyuşmazlığın davacılar lehine sonuçlandığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalı idarece ödenmesine, hazineden karşılanan yargılama giderlerinin davalı idareden tahsili için müzekkere yazılmasına ve davalı idare aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Ancak ihale, tekliflerin yeterli görülmediği gerekçesiyle onaylanmadığından dava konusuz kaldığından, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumu tespiti yapılamadığından yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına karar verilmesi ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken, davalı idare aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilmesinde usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.
Ancak, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyize konu İdare Mahkemesi kararının yargılama giderlerine ilişkin kısmının, yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına ve vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesi suretiyle düzelterek onanması gerekmektedir.
Öte yandan, başvuru ve karar harçları yönünden Mahkeme kararının hüküm fıkrasının 3 numaralı bendinde tahsile yer olmadığı şeklinde hüküm kurulmuş ise de bu kısmı yönünden hüküm fıkrası, davalı idarenin aleyhine sonuç doğurmadığı, dolayısıyla istemle bağlılık ilkesi uyarınca temyiz incelemesinin kapsamında olmadığından bu kısmın düzeltilmesi hukuken mümkün bulunmamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararın hüküm fıkrasının 2. bendinde yer alan "Aşağıda dökümü yapılan toplam ...TL yargılama giderinin davalı idarece davacılara ödenmesine" ibaresi ile 4. bendinde yer alan "davacının adli yardım talebinin kabul edilmiş olmasına istinaden aşağıda dökümü yapılan ve hazineden karşılanan ...-TL yargılama giderinin kararın kesinleşmesinden sonra davalı idareden tahsili maksadıyla ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına" ibarelerinin çıkarılarak "...-TL vekalet harcı ile ...-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, hazineden karşılanan ...-TL'nin davacılardan tahsili için vergi dairesine müzekkere yazılmasına" ibaresinin eklenmesine, 5. bentte yer alan "Kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL avukatlık ücretinin davalı idare tarafından davacılara ödenmesine" ibaresinin ise "vekalet ücretine hükmedilmemesine" şeklinde DÜZELTEREK ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 30/09/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Davaya konu ihalenin dava açıldıktan sonra idarece iptal edilmesi nedeniyle Mahkemece konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verildiği, sonuçta davanın açılmasına davalı idarece neden olunduğundan bahisle ...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacılara ödenmesine, hazineden karşılanan ...TL yargılama giderinin davalıdan tahsili için müzekkere yazılmasına ve kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL avukatlık ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği oyuyla, Dairenin düzelterek onama kararına katılmıyorum.
karar