Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/2066 E. , 2025/2423 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/2066
Karar No : 2025/2423
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ..., 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Burdur ili, ... Mahallesinde salı günleri kurulan ... Halk Pazarında, davacılardan ...'a ait olan ... numaralı satış yerinin, diğer davacı...'e devredilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine mahkeme kararının yerine getirilmesi istemiyle yapılan 06/06/2022 tarihli başvurunun reddine ilişkin Burdur Belediye Encümeninin ... tarih ve .../... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararına uyularak Bölge İdare Mahkemesince verilen gönderme kararı üzerine ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; Burdur Belediye Başkanlığı Pazar Yerleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca, Belediye Encümenince tahsisi yapılan alanların kişilerce tahsis yerinin boşaltılması durumunda, tahsise konu alanın dilekçe sırasına göre Belediye Encümeni tarafından yeni kişilere tahsisinin sağlanacağı açık olup, somut olayda; pazar yerinin devri başvurusunun reddine ilişkin işleme karşı açılan davada henüz bir karar verilmemişken (Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı) davacılardan ... tarafından 10/03/2022 tarihli dilekçe ile devir konusu pazar yerinin boşaltılması üzerine 24/03/2022 tarihli encümen kararı ile yeni kişiye tahsisinin yapıldığı, bu haliyle herhangi bir yargı kararı bulunmaksızın kendi iradesiyle tahsis yerini boşaltan davacının, sonrasında lehine verilen yargı kararı uyarınca iptal kararının yerine getirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun, yönetmelik hükümleri dikkate alınmak suretiyle yeni bir kişiye tahsisinin yapıldığı gerekçesiyle reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacılar tarafından; devir başvuruları üzerine tesis edilen ilk ret işlemine karşı açtıkları davada; ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla 'işlem tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümleri uyarınca yetkili Burdur Belediye Encümeni tarafından devir şartları da dikkate alınmak suretiyle yeniden bir karar verilebileceği' açıklamasıyla işlemin iptaline karar verildiği; taraflarına karşı kamu gücünün sistemli olarak aleyhte kullanılarak mobing uygulandığı; ayrıca İdare Mahkemesine dava açan, davasını takip eden ve davası devam etmekte ve sonuçlanmaya yakın iken, davacılardan ...'ın, iş bu yerini bilabedel boşattığını düşünmenin hayatın olağan akışına aykırı olduğu; 10/03/2022 tarihli dilekçenin satış yerinin devrinin sağlanacağı zannı uyandırılarak kendisinden alındığı; nitekim 16/03/2022 tarihli dilekçe ile 10/03/2022 tarihli talebinden vazgeçtiğine ilişkin açık net anlaşılır bir dilekçe sunduğu halde, bu dilekçenin kamu gücünü kullanan Burdur Belediyesi Zabıta Müdürlüğü tarafından encümene sunulmadığı ve encümence dava konusu yerin başkasına tahsis edildiği; ayrıca pazar tezgahını diğer davacı ...'e devir noktasındaki iradesini; dava açarak, duruşmaya bizzat katılarak ortaya koymuş olmasına karşın mahkemece bu durumların dikkate alınmadığı gibi, 10/03/2022 tarihli dilekçe hakkında imza itirazında bulunmalarına karşın gerekli hukuki sürecin de başlatılmadığı; eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un Pazar Yerleri başlıklı 7.maddesinde, pazar yerlerinin kurulması ve kapatılması, işleyiş, yönetim ve denetimi, üretici ve pazarcılarda aranılacak nitelikler, bunların çalışmaları, yapacakları satışlar, hakları, uymakla yükümlü bulundukları kurallar ve faaliyetlerinin yürütülmesine dair diğer hususlara ilişkin usul ve esasların ilgili bakanlıkların uygun görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir.
12/07/2012 tarih ve 28351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesinde, pazar yerlerinin, imar planında belirlenmiş veya asıl tahsis amacını engellememek kaydıyla ayrılmış diğer alanlarda, bu Yönetmelikte belirtilen asgari koşulları taşıyacak şekilde belediyeler veya yüzde ellisinden fazlasına belediyelerin sahip olduğu iştirakleri tarafından kurulacağı; 8. maddesinde, pazar yeri yerleşim planının, pazar yeri kurulmasına ilişkin belediye meclisi kararını takiben üç ay içinde ve 6. maddede belirtilen hizmet tesislerini içerecek şekilde hazırlanarak, belediye encümenince onaylanacağı ve yerleşim planının, ihtiyaca göre belediye encümeni kararıyla değiştirilebileceği; 11. maddesinde, semt ve üretici pazarlarındaki satış yerlerinin tahsis yoluyla işletileceği ve satış yerlerinin işletilmesine yönelik işlemlerin, belediye encümeni kararıyla yapılacağı, tahsis işleminde ilgili belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan diğer pazar yerlerinde satış yeri bulunmayanlara öncelik verileceği;12. maddesinde satış yerlerini kullanacaklarda aranılacak şartların, "a)Sebze veya meyve ya da belediyece izin verilen diğer gıda veya ihtiyaç maddelerinin satışı ile iştigal etmek, b)İlgili meslek odasına kayıtlı olmak, c)Vergi mükellefi olmak, ç)Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde belediyece hakkında tahsis iptali/kira sözleşmesinin feshi kararı verilmemiş olmak, d)İlgili mevzuatla aranılan diğer şartlara sahip olmak." olarak belirtildiği; 13. maddesinde, tahsis işleminin, pazar yeri yerleşim planının belediye encümenince onaylanmasını müteakiben başlatılacağı; 14. maddesinde, pazar yerinin başka bir alana taşınması halinde, yeni pazar yerindeki satış yerlerinin, mevcut tahsis sahipleri arasında 13. maddenin 6. fıkrasında belirtilen usule göre yapılacak kura işlemi ile tahsis edileceği; kurada kendilerine satış yeri tahsis edilemeyenlere, yazılı talepleri üzerine, diğer pazar yerlerinde boş bulunan satış yerlerinin başka bir işleme gerek kalmaksızın tahsis edileceği; kura işlemi sonucunda boş kalan satış yerlerine ilişkin yapılacak tahsis işleminde, 13. madde hükümlerinin uygulanacağı; 16. maddesinde ise, tahsis edilen satış yerlerinin, vefat etme veya iş göremeyecek derecede kaza geçirme, hastalık ya da yaşlılık gibi zaruri hallerde belediye encümeni kararı ile kanuni mirasçılara devredilebileceği, vefat dışında belirtilen diğer durumlarda devrin, yazılı talepte bulunulmasına bağlı olduğu ve birbirini takip eden üç takvim yılı içinde 26. maddeye göre üç kez faaliyetten men cezası uygulanmamış olan tahsis sahiplerinin, birinci fıkra hükmü dışında satış yerlerini 12. maddede belirtilen şartları taşıyan kişilere devredebileceği düzenlemiştir.
Dosyanın incelenmesinden; ... Pazarında yer alan davacılardan ...'a ait olan ... numaralı pazar yerinin, yine davacılardan ...'e devredilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Burdur Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada;... İdare Mahkemesince "...pazar yerinin devri için yapılan 24/11/2021 tarihli başvurunun mevzuatta öngörülen Belediye Encümenince karara bağlanması gerekirken Zabıta Müdürlüğünce reddedildiği anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı" sonucuna varılarak, ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği; anılan iptal kararının yerine getirilmesi istemiyle yapılan 06/06/2022 tarihli başvurunun ise, yetkili Burdur Belediye Encümeninin... tarih ve... sayılı kararıyla reddine karar verildiği; başka bir anlatımla yetki yönünden hukuka aykırı bulunarak iptaline hükmolunan işlem bakımından idarenin iptal kararının gereğini yerine getirerek yetkili makamca yeni bir işlem tesis edildiği ve anılan işlemin iptali istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
... İdare Mahkemesince, "iptal kararlarının işlemin tesis edildiği tarihten önceki hukuki durumun geçerliliğini sağladığı yolundaki idare hukuku ilkesi kapsamında; yetkili organ tarafından davacının başvurusu hakkında, başvurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan yönetmelik hükümleri de dikkate alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerekmekte iken, Mahkememizin...tarih ve E:... K:... sayılı iptal kararını hükümsüz kılacak şekilde, dava konusu pazar yerinin bir başkasına tahsis edildiği ileri sürülerek mahkeme kararının uygulanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı... Öte yandan; her ne kadar davacılardan...'a tahsisli olan pazar yerinin kendi istemi doğrultusunda 10/03/2022 tarihli dilekçe ile boşaltılması üzerine dava dışı M.A'ya tahsisinin yapıldığı ileri sürülmekte ise de; yeni tahsisin yapıldığı 24/03/2022 tarihinden önce 16/03/2022 tarihli dilekçe ile talebin geri alındığı görülmektedir." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin karara karşı istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararının, Dairemizin 24/06/2024 tarih ve E:2023/10671, K:2024/4034 sayılı kararıyla "davacıların başvurusunun reddine ilişkin yetkili Belediye Encümenince tesis edilen işlemin mevzuata uygun olup olmadığı yönünden, uyuşmazlığın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekmekte iken; uyuşmazlığın esası incelenmeksizin, salt yetki yönünden verilen ilk iptal kararını hükümsüz kıldığı gerekçesiyle verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddi kararında hukuki isabet" bulunmadığı gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş olmasına karşın; İstinaf Dairesince uyuşmazlığın esası yönünden hiçbir inceleme yapılmaksızın dosyanın İdare Mahkemesine gönderildiği ve İdare Mahkemesince de uyuşmazlığın esasına yönelik hiç bir inceleme yapılmaksızın "davacılardan ... tarafından 10/03/2022 tarihli dilekçe ile devir konusu pazar yerinin boşaltılması üzerine 24/03/2022 tarihli encümen kararı ile yeni kişiye tahsisinin yapıldığı" ve dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddi yolundaki karara karşı istinaf başvurusunun (tekrar) reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Bölge İdare Dava Dairesince; öncelikle davacıların, devir hususunda mevzuatta öngörülen şartları haiz olup olmadıkları araştırıldıktan sonra; davacılardan ...'ın, 10/03/2022 tarihli dilekçe ile tahsisli olan pazar yerini kendi istemi doğrultusunda bıraktığını belirtmesine karşın, dava konusu işlemin tesis edildiği ... tarihinden önce ... evrak kayıt tarihli dilekçe ile talebini geri aldığı ve dava dilekçesi ile aşamalarda defaten anılan dilekçeyi, satış yerinin diğer davacı ...'e devrinin sağlanacağı zannıyla verdiğini beyan ettiği hususu dikkate alınarak; davacıların başvurusu hakkında, başvurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri dikkate alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerekmekte iken; gönderme kararı verilmek suretiyle, "kendi iradesiyle tahsis yerini boşaltan davacının, sonrasında lehine verilen yargı kararı uyarınca iptal kararının yerine getirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun, yönetmelik hükümleri dikkate alınmak suretiyle yeni bir kişiye tahsisinin yapıldığı gerekçesiyle reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ... ve Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/04/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyoruz.
karar