Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/2128 E. , 2025/7657 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/2128
Karar No : 2025/7657
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALILAR) : 1-... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Fabrikaları A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bolu ili, Merkez ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan İR:... sayılı ruhsat sahası için toplam 40.748,86 m2 alan için maden işletme ve alt yapı tesis izni/orman izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, yeniden yapılan teknik değerlendirme sonucunda talep sahasının verimli Devlet ormanlarına denk geldiğinden bahisle talep edilecek alanın verimli ormanların çıkarılıp başvurulması durumunda talebin tekrar değerlendirmeye alınabileceği belirtilerek reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü Bolu Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile Mahkemenin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararı birlikte incelendiğinde; her ne kadar davalı idare tarafından yeniden yapılan teknik değerlendirme sonucunda dava konusu işlemin tesis edildiği belirtilmekte ise de, davacının talebinin talep sahasının verimli Devlet ormanlarına denk geldiğinden bahisle talep edilecek alanın verimli ormanların çıkarılıp başvurulması durumunda talebin tekrar değerlendirmeye alınabileceği belirtilerek reddedildiği, işbu dava konusu işlemin gerekçesinin Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... kararı ile iptaline karar verilen işlemle aynı olduğu, buna göre talep edilen alanda kapalı orman alanı bulunduğu anlaşılmakta ise de; dava konusu maden alanına alternatif daha uygun ve orman dışı alanda başka bir alanın bulunmadığı, madencilik izninin davaya konu alandan verilmesinin kamu yararı açısından gerekli olduğu, madencilik faaliyetinin yürütülmesi durumunda orman alanının olumsuz anlamda etkilenmeyeceği, bitki örtüsü ve yaban hayatı yönünden tehlike altında veya korunması gereken tür bulunmadığı, tesis alanı içerisinde ve etki mesafesinde muhafaza karakterinde orman alanlarının yer almadığı, madencilik faaliyetinin orman alanlarının, iskan sahalarının, tarım alanlarının ve özel mülklerin zarar görmesine sebebiyet vermeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir. Davalı Orman Genel Müdürlüğü tarafından, maden türü de dikkate alındığında izin istenilen sahanın orman olarak muhafazasında kamu yararı bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından, Bolu ili, Merkez ilçesi, ... Köyünde bulunan İR:... sayılı ruhsat sahası için toplam 40.748,86 m2 alan için maden işletme ve alt yapı tesis izni/orman izni verilmesi istemiyle 17/05/2021 tarihli dilekçe ile idareye başvuru yapıldığı, davacının talebinin Orman Genel Müdürlüğü Bolu Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işlemi ile; söz konusu talep sahasında 3 kapalı verimli orman alanlarının bulunduğu, bu alanların talepten çıkarılarak yerleşim yeri ve karayolu öngörümünde kalmayacak şekilde revize edilmesi gerektiği belirtilerek dosyanın iade edilmesi suretiyle reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, Mahkemenin bu kararı üzerine davacının talebi kabul edilerek Aladağ Orman İşletme Müdürlüğü'nce izin raporu tanzim edildiği, Bolu Orman Bölge Müdürlüğü'nün olumlu görüşüyle Orman Genel Müdürlüğü'ne gönderildiği, bu taleple ilgili Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden yapılan teknik değerlendirmeye istinaden 1.580,03 m2 alanın izinsiz kullanıldığı tespitine istinaden bu kısmın talepten çıkarılarak Bolu Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı yazısı ile talebin Orman Genel Müdürlüğü'ne gönderildiği, Orman Genel Müdürlüğü Bolu Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işlemi ile; yeniden yapılan teknik değerlendirme sonucunda talep sahasının verimli Devlet ormanlarına denk geldiğinden bahisle talep edilecek alanın verimli ormanların çıkarılıp başvurulması durumunda talebin tekrar değerlendirmeye alınabileceği belirtilerek reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 169. maddesinde, Devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyacağı ve tedbirleri alacağı, bütün ormanların gözetiminin Devlete ait olduğu, kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı, ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun, 7442 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile değişik 16. maddesinde, "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Tarım ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.
18/04/2014 gün ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin "Kesin İzin" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Bakanlıkça uygun görülenlere (Değişik ibare:RG-6/7/2018-30470) ruhsat/rödövans süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir. (2) Maden işletme izinlerinde, izin sahibi; izne konu alanı kapsayan işletme izin belgesini orman idaresine vermeden saha teslimi yapılmaz. (3) (Değişik:RG-19/4/2015-29331) Madencilik faaliyetine başlanılmadan önce izin sahibine, maden işletme ile tesis izin alanları, maden stok alanı, pasa döküm alanı, verimli toprak depolama alanı ve atık barajı izin sahasının sınırlarının köşe noktalarına zeminden en az iki metre yükseklikte koordinat değerleri belirli sabit işaretler tesis ettirilir. İki nokta arası 25 metreden fazla olamaz. Sabit işaretler izin süresi ve rehabilite izleme sürecinde muhafaza edilir. Aksi halde madencilik faaliyetine müsaade edilmez. (4) İzin verilmemesi halinde durum ilgiliye tebliğ edilir. (5) Ruhsat alanında maden arama, maden işletme veya hammadde üretimi için ormanlık alanlarda Bakanlıkça veya ormanlık alan dışında ilgili kurumlarca izin verilmiş ise, bu ruhsata dayalı olarak madencilik faaliyetleri için gerekli ve orman alanı içinde yapılması zorunlu tesislere ve altyapı tesislerine ruhsat alanı içinde, talep edilen altyapı tesislerinin ruhsat alanı içinde yapılması için uygun alan bulunulmadığının heyet tarafından tespit edilmesi halinde ruhsat alanı bitişiğinde izin verilebilir. (6) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için hammadde üretim izin belgesine dayanarak orman alanları içinde bu amaçla yapılacak işletme faaliyetleri, tesis ve altyapı tesislerine bu Yönetmelik hükümlerine göre izin verilir. (7) İzin başlangıç tarihi; izin olurunda izin başlangıç tarihi belirtilmemiş ise izin olurunun verildiği tarihtir. İzin süresinin tamamen veya kısmen uzatıldığı izinlerde izin başlangıç tarihi ilk iznin verildiği tarihtir. Farklı tarihlerde verilen izinlerin birlikte uzatılması halinde izin başlangıç tarihi yeni izin olur tarihidir düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın 125. maddesinin 4. fıkrasında, yargı yetkisinin, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılayacağı, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği ifade edilmiş; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrasında da benzer kurala yer verilmiştir.
İdari işlemler üzerindeki yargısal denetim, bu işlemlerin hukuka uygunluğunun saptanmasıyla sınırlıdır. İdarenin takdir yetkisinin denetimine yargı organları yönünden getirilen ve idari işlemlerin yalnızca hukuka uygunluk açısından denetlenebilecekleri biçiminde ifade edilen kural aynı zamanda idarenin takdir yetkisinin kullanılmasında uyması gereken sınırları da koymuş olmaktadır.
Başka bir anlatımla, idarelerin belirli bir kamu hizmetinin etkili ve verimli bir biçimde yürütülmesi, kamu yararının daha somut bir biçimde ortaya konulması için birden çok seçenekten birisini tercihte takdir yetkisiyle donatıldıkları durumda idari yargı organlarının bu yetkisini hukuka uygun olarak kullandığının saptanması koşuluyla idareyi bu seçeneklerden birisini tercihe zorlayacak ya da belli bir yönde işlem veya eylem tesisine zorunlu kılacak biçimde yargı kararı vermeleri Anayasa ve Kanun'un yukarıda belirtilen ilkeleriyle bağdaştırılamaz.
Yukarıda aktarılan mevzuata göre, Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine izin verilmesinin Tarım ve Orman Bakanlığının takdirinde olduğunda kuşku bulunmamaktadır.
Orman Genel Müdürlüğünce, orman izni istemiyle yapılan başvurunun değerlendirilmesinde, talep sahasının verimli devlet ormanlarına denk geldiği, bu alanların talepten çıkarılarak talebin revize edilmesi gerektiği, talebin orman mevzuatı kapsamında uygun bulunmadığı belirtilerek, takdir hakkının izin verilmeme yönünde kullanıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava dosyası ile Dairemizin E:2024/2410 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; dava konusu talep sahası için İdare Mahkemesince keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış olup, düzenlenen bilirkişi raporunda, yeni izin istenen sahanın büyük oranda tam kapalı karaçam, gürgen ve sapsız meşe ile bozuk vasıfta karaçam türünde orman olduğu belirtilmiştir.
Bu durumda, orman izni verilmesi istenen sahanın büyük kısmının tam kapalı ve verimli orman olduğunun dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden ve mahallinde yapılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporundan açıkça anlaşıldığı göz önüne alınarak, Orman Genel Müdürlüğünün izin vermeme gerekçeleri hukuken geçerli, somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmuş olduğundan, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 15/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
karar