Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2025/2230 E. , 2025/3947 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2025/2230
Karar No : 2025/3947
TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Valiliği / ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, aleyhlerine olan kısımlarının davalı idareler tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar vekili tarafından, ... tarihinde Hakkari ili, Yüksekova ilçesinde meydana gelen toplumsal olaylara polisin müdahalesi sırasında müvekkili ...'un sol gözüne gaz fişeğinin isabet ettiği ve sol gözünün görme yetisini %35 oranında kaybettiğinden bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini amacıyla yapılan başvuru üzerine tesis olunan 5233 sayılı Kanun kapsamında 1.343,85 TL tazminatın ödenmesine dair ... tarih ve ... sayılı Hakkari Valiliği Zarar Tespit Komisyonu işleminin iptali ile yaşanan yaralanma olayında idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık ... için 100.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi, annesi ... için 50.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi, babası ... için 50.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin sunduğu güvenlik hizmetini yerine getirirken gereği gibi dikkat ve özen göstermediği, atılan gaz fişeğinin davacı çocuğun gözüne isabet ederek yaralanmasına sebep olması olayında davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, ayrıca, dosya kapsamında davacı çocuğun toplumsal eylemlere katıldığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, davalı idare tarafından da bu yönde bir savunma yapılmadığı, bu yönde bilgi ve belge sunulmadığı görüldüğünden yaşanan olayda davacı çocuğun kusurunun olduğunun kabulünün mümkün görünmediği, maddi tazminat hesabı için yaptırılan bilirkişi raporunda, davacı ...'un sürekli beden gücü kaybı nedeniyle 322.841,05 TL tutarında efor tazminatının hesaplandığının belirtildiği, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek yeterlilikte olduğu, diğer taraftan, davacı (anne) ... için 50.000,00 TL maddi tazminat ve davacı (baba) ... için 50.000,00 TL maddi tazminat isteminden davacı vekili tarafından 25/04/2014 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile feragat edildiği görülmüş olup, bu nedenle söz konusu istemler hakkında feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği, davacıların manevi tazminat istemlerine gelince, davacıda süreklilik arz eden bir görme sorunu bulunduğu, davacının olayın meydana geldiği tarihte 10 yaşında olduğu, vücuduna acı veren ve sağlığının bozulmasına neden olan bir durum olduğu anlaşılmakta olup takdiren 50.000,00 TL manevi tazminatın davalı idarece ...'a ödenmesi gerektiği, ... ve ... için ise çocuklarının anılan olay sebebiyle yaralanması sonucu duyulan elem ve ızdırap sebebiyle her biri için ayrı ayrı 5.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 10.000,00 TL manevi tazminatın, davalı idarece davacılara ödenmesi gerektiği, diğer taraftan, ...'un 125.000,00 TL manevi tazminat, ... için 95.000,00 TL manevi tazminat ve ... için 95.000,00 TL manevi tazminat isteminden 25/04/2014 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile feragat edildiği görülmüş olup, bu nedenle söz konusu istemler hakkında feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği, Hakkari Valiliği Zarar Tespit Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden yapılan incelemede; işlemin idarenin bütünlüğü ilkesi kapsamında değerlendirilerek, davalı idareye yapılan ön başvurunun reddi olarak değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığı, bu itibarla davaya konu olabilecek bir işlem olmadığından incelenmeksizin ret kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle ...'un toplam 322.841,05 TL maddi tazminat istemi ile davacıların toplam 60.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne, ...'un fazlaya ilişkin 25.000,00 TL'lik manevi tazminat isteminin ise reddine, ...'un 80.000,00 TL maddi ve 125.000,00 TL manevi tazminat isteminden, ...'un 50.000,00 TL maddi ve 95.000,00 TL manevi tazminat isteminden ve ...'un 50.000,00 TL maddi ve 95.000,00 TL manevi tazminat isteminden feragat edildiğinden bu tazminat talepleri yönünden feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, Hakkari Valiliği Zarar Tespit Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden ise davanın incelenmeksizin reddine, kabul edilen toplam 322.841,05 TL maddi tazminatın başlangıçta talep edilen 20.000,00 TL'sinin davalı İçişleri Bakanlığına başvuru tarihinden, kalan 302.841,05 TL'sinin ise miktar artırım dilekçesinin kayda girdiği 09/10/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ...'a ödenmesine, kabul edilen toplam 60.000,00 TL manevi tazminatın davalı İçişleri Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesinin 25/09/2024 tarih ve E:2020/3167, K:2024/3452 sayılı kısmen bozma kararına uyularak, davalı idarelerin istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacı ...'un maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 5233 sayılı Kanun'a göre hesaplanan 99.230,49 TL maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı İçişleri Bakanlığı tarafından adı geçen davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davalı Hakkari Valiliği tarafından, hesaplanan maddi tazminat tutarının hatalı olduğu, reddedilen maddi tazminat tutarı üzerinden idareleri lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğu iddialarıyla temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının idareleri aleyhine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, hükmedilen manevi tazminat tutarının yüksek olduğu, maddi tazminat hesabının hatalı olduğu iddialarıyla temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının idareleri aleyhine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davalı İçişleri Bakanlığının temyiz isteminin incelenmeksizin reddi, davalı Hakkari Valiliğinin temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı İçişleri Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi incelenmeksizin reddedilerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, ... tarihinde Hakkari ili, Yüksekova ilçesinde terör örgütü sempatizanlarınca örgüt liderinin cezaevi koşullarının iyileştirilmesi amacıyla başlatılan açlık grevine destek amaçlı düzenlenen gösteride uyarılara rağmen dağılmayan gruplara gazlı müdahalede bulunulduğu, davacı ...'un toplumsal olay yaşanırken evine gitmek üzere orada olduğunun, toplumsal olaylara polisin müdahalesi sırasında atılan bir gaz fişeğinin ...'un sol gözüne isabet ettiğinin ileri sürüldüğü, davacının görme yetisini %35 oranında kaybetmesi nedeniyle uğranılan zararın tazminine yönelik olarak İçişleri Bakanlığına yapılan başvurunun 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmek üzere Hakkari Valiliğine gönderildiği, Hakkari Valiliğince 5233 sayılı Kanun kapsamında 1.343,85 TL tazminatın davacılara ödenmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı Zarar Tespit Komisyonu işleminin tesis edildiği, davacının anılan ödemeyi kabul etmemesi üzerine davacılar vekili ile 17/12/2013 tarihinde uyuşmazlık tutanağının imzalandığı, davacılar tarafından söz konusu Zarar Tespit Komisyonu işleminin iptali ile yaşanan yaralanma olayında idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık maddi ve manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle 23/01/2014 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
17/07/2004 tarihinde kabul edilip, 27/07/2004 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un, 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.''; 2. maddesinin 1. fıkrasında, ''Bu Kanun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsar.''; 7. maddesinde, ''Bu Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla karşılanabilecek zararlar şunlardır: a) Hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararlar, b) Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde uğranılan zararlar ile tedavi ve cenaze giderleri, c) Terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle kişilerin mal varlıklarına ulaşamamalarından kaynaklanan maddî zararlar''; 9. maddesinde, ''Yaralanma, engelli hale gelme ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın; a) Yaralananlara altı katı tutarını geçmemek üzere yaralanma derecesine göre, b) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından üçüncü derece olarak tespit edilenlere dört katından yirmidört katı tutarına kadar, c) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından ikinci derece olarak tespit edilenlere yirmibeş katından kırksekiz katı tutarına kadar, d) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından birinci derece olarak tespit edilenlere kırkdokuz katından yetmişiki katı tutarına kadar, e) Ölenlerin mirasçılarına elli katı tutarında, nakdî ödeme yapılır. Nakdî ödemenin tespitine esas tutulacak miktar, ödeme yapılmasına ilişkin valinin veya Bakanın onayı tarihinde geçerli gösterge ve katsayı rakamları esas alınarak belirlenir. Birinci fıkranın (e) bendine göre belirlenen nakdî ödemenin mirasçılara intikalinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun mirasa ilişkin hükümleri uygulanır. Bakanlar Kurulu, nakdî ödemeye esas tutulan gösterge rakamını yüzde otuza kadar artırmaya veya kanunî sınıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu Kanun kapsamındaki zararlardan dolayı, zarar gören kişilere gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından yapılan ödemeler sebebiyle Devlete rücu edilemez. Nakdî ödemenin şekli, tutarı, yaralanma ve engellilik derecelerinin tespitine ilişkin esas ve usuller yönetmelikle belirlenir.'' hükümleri yer almaktadır.
Anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Yönetmeliğin "Yaralanma, engelli hale gelme ve ölüm hallerinde yapılacak ödemeler" başlıklı 21. maddesinde de, "Yaralanma, engelli hale gelme ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın; a) Yaralananlara, altı katı tutarını geçmemek üzere, onda birinin doktor veya sağlık kurulu raporu ile belirlenen iş ve güce engel olma süresi ile çarpımı sonucunda belirlenecek tutarda, b) Çalışma gücü kaybı derece ve oranları için ekli cetvelde (EK-D) belirlenen katı tutarında, c) Ölenlerin mirasçılarına elli katı tutarında, nakdî ödeme yapılır." kuralı bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalı İçişleri Bakanlığının Temyiz İsteminin İncelenmesi:
Dosyanın incelenmesinden; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı, davacıların tazminat istemi yönünden; davanın kısmen kabulü, kısmen reddi, kısmen karar verilmesine yer olmadığı, dava konusu işlemin iptali istemi yönünden; iptal isteminin incelenmeksizin reddi yolundaki kararına karşı davalı idareler tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı sayılı kararı ile, davalı idarelerin istinaf başvurularının açıklamalı olarak reddine karar verildiği ve bu karara karşı davalı Hakkari Valiliğinin temyiz isteminde bulunduğu, Danıştay Onuncu Dairesinin 25/09/2024 tarih ve E:2020/3167, K:2024/3452 sayılı kararı ile bu kararın manevi tazminata ilişkin kısmının gerekçeli olarak onandığı, davacı ...'un maddi tazminat istemine ilişkin kısmının ise bozulduğu, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince de temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile de, bozulan kısımla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; kısmen bozma kararına uyularak, davalı idarelerin istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verildiği ve davalı Hakkari Valiliği ile davalı İçişleri Bakanlığı tarafından bu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulmasının istenildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının maddi ve manevi tazminatın kabulüne ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenildiği, ancak bakılan davanın manevi tazminata ilişkin kısmının kesinleştiği, yine maddi tazminata ilişkin davalı idare tarafından temyize konu karardan önce verilen ve daha aleyhine sonuç doğuran ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulması istemiyle davalı idare tarafından temyiz yoluna başvurulmadığı, bu nedenle kararın bu kısmının da davalı İçişleri Bakanlığı yönünden kesinleştiği görüldüğünden, davalı İçişleri Bakanlığının temyiz isteminin incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Davalı Hakkari Valiliğinin Temyiz İsteminin İncelenmesi:
Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu olay nedeniyle davacı ... lehine 5233 sayılı Kanun esas alınarak maddi tazminata hükmedilmesinde hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, 5233 sayılı Kanun'un 9. maddesi esas alınarak yapılan zarar hesabının Dairemiz içtihadında belirtilen kriterler ile bağdaşmadığı görülmektedir. Şöyle ki; temyize konu kararda 2025 yılında geçerli memur aylık katsayısı esas alınarak zarar hesabı yapıldığı anlaşılmıştır. Oysa ki, Dairemiz içtihadına göre, 5233 sayılı Kanun'un 9. maddesi kapsamında yapılacak zarar hesabında "son işlem tarihinde geçerli memur aylık katsayısı"nın esas alınması gerekmektedir.
Anayasa Mahkemesinin 25/06/2009 tarih ve E:2006/79, K:2009/97 sayılı kararında da; "Gösterge ve katsayı rakamlarının her yıl artış göstermesi nedeniyle, son işlem tarihinde geçerli gösterge ve katsayı rakamlarının esas alınmasının, tazminat alacaklısının lehine bir uygulama olduğu açıktır." tespit ve gerekçesine yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta ise, son işlem tarihi olarak uyuşmazlık tutanağının imzalandığı 17/12/2013 tarihinin kabul edilmesi ve bu tarihte geçerli memur aylık katsayısının esas alınması adil ve hakkaniyete uygun olacaktır.
Buna göre; Mahkemece, uyuşmazlık tutanağının imzalandığı 17/12/2013 tarihinde memur aylık kat sayısı ile (7000) gösterge rakamının çarpımı sonucunda bulunacak miktarın, davacı ...'un çalışma gücü kaybı oranına göre (EK-D) cetvelinde belirlen katı tutarında maddi tazminatın adı geçen davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında, yukarıda belirtilen gerekçeyle hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı İçişleri Bakanlığının temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE, davalı Hakkari Valiliğinin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
karar