Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/2385 E. , 2025/4008 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/2385
Karar No : 2025/4008
DAVACI ... Birliği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından, 24/09/2024 tarih ve 32672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16'ıncı Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik'in; 3. maddesinin 1. fıkrasının (öö) bendinin, 4. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "gen koruma alanları, tohum meşcereleri ve verimli orman alanlarındaki" ibaresinin, aynı maddenin 4. fıkrasında yer alan "ile mevzuatı kapsamında alınması gerektiği heyetçe tespit edilen görüş yazıları" ibaresinin, 7. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Bakanlıkça uygun görülenlere ruhsat/rödövans süresi dikkate alınarak izin verilir." ibaresinin, aynı maddenin 8. fıkrasında yer alan “İzin başlangıç tarihi; izin olurunda izin başlangıç tarihi belirtilmiş ise izin başlangıç tarihi bu tarihtir. İzin olurunda belirtilmemiş ise izin başlangıç tarihi izin olurunun verildiği tarihtir.” cümlelerinin,
8. maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan “Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli bu Yönetmelik hükümlerine göre yeniden hesaplanır, onaylı taahhüt senedi alınır.” cümlesinin, 11 inci maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinin, 13. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "ormancılık bürosu tarafından” ibaresinin, 15. maddesinin 1. fıkrasının,
22. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinin,
28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “serbest yeminli ormancılık bürolarına” ibaresinin, 29. maddesinin 5., 6., 7., 8., 9., 11. ve 14. fıkralarının iptali istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dava dilekçesi ve ekleri 2577 sayılı Yasanın 14. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü.
İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendinde, idari işlemler hakkında; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar, iptal davaları olarak tanımlanmıştır.
İdarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte, her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için "menfaat ihlali"ni, subjektif ehliyet koşulu olarak getirmiştir.
İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek yanlı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen işlemlerin, ancak bu idari işlemle doğrudan meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü zorunludur. Aksi halde, her idari işlemle dolaylı da olsa bir menfaat ilgisi kurulmak suretiyle dava açılmasını kabul etmek, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması şartının ihlali sonucunu doğurur.
Yukarıda belirlenen kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı taraf ilişkisinin kurulmasında yeterli sayılmakta ve bu husus davanın niteliğine ve özelliğine göre belirlenmektedir.
Tüm Mermer, Doğaltaş ve Makinaları Üreticileri Birliğinin, Birlik Tüzüğünde belirtildiği gibi ekonomik ve teknik alanlarda işbirliğini geliştirmek, Ülkemizin mermer ve diğer doğal taşlarının en uygun ekonomik metotlarla üretimini sağlamak amacı ile yeni teknolojileri takip ederek, birliğe üye kuruluş ve kişilerin istifadesine sunmak, doğaltaş makinalarının üretimi ile ilgili uluslararası teknolojik gelişmeleri üyelerine duyurmak ve Ülkemiz mermer, doğaltaş sektörünün birlik ve beraberlik içinde geliştirilmesini sağlamak, karşılaşılan sorunların çözümüne yardımcı olmak ve doğaltaş üretim ve ticaretinin mesleki ahlak ve kamu yararına uygun, ahenkli ve verimli tarzda gelişmesini temin etmek amacı ile kurulduğu anlaşılmaktadır.
Tüm Mermer, Doğaltaş ve Makinaları Üreticileri Birliğinin bizzat taraf olduğu hukuki ilişkiler dolayısıyla mensuplarının ortak çıkarlarının korunması için davada taraf olabilecekleri, ancak üyelerinin bir kısmının menfaatlerini ilgilendiren konularda dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Nitekim, Birlik Tüzüğünün 2/B-34 maddesinde "Birlik ve Birlik üyelerinin tümünü ilgilendiren konularda doğabilecek idari ve kazai ihtilaflara taraf olmak, dava açmak, müdahil sıfatıyla davaya katılmak, icra takipleri yapmak ve tüm hukuki işlemler için yeteri kadar vekil nasp ve tayin etmek" birliğin çalışma konuları arasında sayılmıştır.
İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 18/04/2016 tarih ve E:2014/4680, K:2016/1649 sayılı ve 18/04/2016 tarih ve E:2014/3917 K:2016/1650 sayılı kararları da bu yöndedir.
Bu durumda, dava konusu edilen düzenleme ile ilgili olarak, hakları ve menfaatleri ihlal edilmiş kişiler tarafından dava açılabileceğine kuşku bulunmamakla birlikte davacı Birliğin doğrudan hak ve menfaatlerini ilgilendiren bir düzenleme içermeyen, dava konusu Yönetmeliğin iptali hususunda dava açma ehliyeti bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-c ve 15/1-b maddeleri uyarınca DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 24/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar