Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/2403 E. , 2025/3085 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/2403
Karar No : 2025/3085
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresindeki konutun önünde bulunan ve imar planında park alanı olan 1.467m² taşınmazın 01/12/2009-01/12/2014 tarihleri arasındaki dönemde davacı tarafından işgal edildiğinden bahisle 36.088,20TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince verilen kararda; mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak alınan bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazdan, işlemde belirtilen dönemde alınabilecek ecrimisilin 9.784,89TL olması gerektiği anlaşıldığından, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin bu tutara ilişkin kısmında hukuka aykırılık ve bu tutarı aşan 26.303,31TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığı, hatalı olarak düşük bedel hesaplandığı, kararın iptale ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu; Davacı tarafından ise, ecrimisil bedelinin fahiş belirlendiği ve ayrıca dava dilekçesinde ödeme yapmaları halinde ödenecek tutarın taraflarına iadesenin istenildiği ve dava açıldıktan sonra 27/10/2015 tarihinde ihtirazi kayıtla ödeme yaptıklarından, ödenen tutarın iadesine ilişkin hüküm kurulmamasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacı tarafın temyiz isteminin incelenmesinden;
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafın dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı tarafın temyiz isteminin incelenmesinden;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ecrimisil, Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; fuzuli şagil ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinde ise, ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı aksi takdirde ise, işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, 5. maddesinde "(3)... taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir..." düzenlemesiyle, 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; "(11) Ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; a) İmar durumu, b) Yüzölçümü, c) Niteliği, ç) Verimi (tarım arazilerinde), d) Alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, e) Konumu, f) Taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütler dikkate alınır. (12) Ecrimisilin tespitinde ayrıca; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. Ecrimisil tespit ve takdirinde göz önünde bulundurulacak bilgiler, gerektiğinde köy, mahalle, cadde ve sokak itibariyle sorulabilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Ecrimisilin; işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının emsal bir taşınmaza göre değerlendirilmesi yolunun seçilmesi uygunsa da bu emsalin taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan nitelikte olması gerektiği kuşkusuzdur.
Dava dosyasının incelenmesinden, Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresindeki konutun maliki olan davacı tarafından, söz konusu taşınmazın arkasında bulunan ve imar planında park alanı olarak görünen 1.467m² alanın, 01/12/2009-01/12/2014 tarihleri arasında, davacı tarafından etrafı çevrili bahçe ve kuyu yapılarak işgal edildiğinden bahisle 36.088,20TL ecrisimisil istenilmesine ilişkin ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, Mahkemece mahallinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporunda; söz konusu taşınmazın emlak vergi değerinin, imar planı bulunan bölgede yer almasına rağmen imar parseli olmadığı, park-yeşil alanda kaldığı gerekçesi ile Emlak Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 26. maddesi uyarınca cepheli olduğu sokakların emlak vergisine esas değerinin 1/10'u olabileceği, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği 5. maddesinin 3. fıkrası gereği tarımsal amaçlı kullanımlar için emlak vergisine esas asgari değerin %1,5'inden az olmamak üzere ecrimisil hesabı yapıldığı anlaşılmaktadır. Ancak, dava konusu taşınmazın, tarımsal amaçlı kullanılmadığı, taşınmaz üzerinde davacı tarafından bir kısım yapılar inşa edildiği bu nedenle tarım alanı olarak değerlendirilemeyeceği, cephe aldığı cadde ve sokakların emlak vergi değeri dikkate alınarak ecrimisil hesabı yapılması gerektiği açıktır.
Bu durumda, öncelikle davalı idare ve Çankaya Belediye Başkanlığından, taşınmazın cepheli olduğu cadde ve sokakların, 2009-2014 tarihleri arasındaki yıllar itibariyle emlak vergi değerleri sorularak, dosyaya celbi sağlandıktan sonra; dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle UYAP sistem üzerinden yapılacak sorgulama sonucunda, bölgeye ilişkin yargı kararları doğrultusunda emsal oluşturabilecek yerlerin kesinleşmiş ecrimisil bedelleri de dikkate alınarak yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek ek veya gerek görülmesi halinde yeni bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle ecrimisil bedelinin belirlenmesi ve buna göre yeniden bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
4. Anılan mahkeme kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
5. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 15/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar