Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/2473 E. , 2025/7372 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/2473
Karar No : 2025/7372
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından,
1-2211/A Programı 2019 yılı 3. Dönemi için yapılan burs başvurusunun reddedildiğinin e-mail yoluyla bildirimine ilişkin12/02/2020 tarihli işlem ile,
2-Bu işlemin dayanağını teşkil eden Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Bilim Kurulu'nun "KHK ile kamu görevinden çıkarılan gerçek kişiler Tübitak desteklerinden yararlanamazlar." yönündeki kararının iptali istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI :
Olağanüstü Hal döneminde çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnamelerin hiç birinde kamu görevinden çıkarılan kişilere eğitimleri nedeniyle bir kamu kurumundan burs verilmesinin yasak olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığı, aynı şekilde davalı idarenin kendi mevzuatına ve burs şartnamesinde de kamu görevinden çıkarılan bir kişinin burs almasını engelleyen herhangi bir hükmün yer almadığı, dolayısıyla idarenin düzenleme yetkisinin türev bir yetki olduğu, kanun koyucu tarafından yetkilendirilmedikçe idarenin bu konuda kural koymasının mümkün olmadığı, AİHM içtihatlarında henüz elde edilmemiş meşru bir beklentinin de mülk olarak nitelendirildiği bu sebeple mülkiyet hakkının hukuka aykırı olarak ihlal edildiği, bursu alamaması durumunda doktora eğitimini sürdürme imkanının zora düşeceğinden AİHM ve Anayasa ile korunan eğitim hakkının engellendiğini, yargı organlarınca suçluluğunun hükmen sabit olmadığından tesis edilen işlemin masumiyet karinesi ilkesine de aykırı olduğu, burs başvuru kriterlerini taşımasına rağmen Kanun Hükmünde Kararname ile ihraç edilmesi sebebiyle başvurusunun reddedilmesinin Anayasanın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine, AİHM sözleşmesinin 14. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağına ve UNESCO Eğitimde Ayrımcılığa Karşı Sözleşmenin 3. maddesine ve 1789 sayılı Kanunun 8. mddesinde yer alan ayrımcılık yasağı ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülerek burs başvurusunun davalı idarece reddine ilişkin işlem ile dayanağı olan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Bilim Kurulu'nun "KHK ile kamu görevinden çıkarılan gerçek kişiler Tübitak desteklerinden yararlanamazlar." yönündeki kararının iptali istenilmiştir.
...
DAVALININ SAVUNMASI :
Burs başvurularının TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan BİDEP Burs ve Destek Programlarının Yürütülmesine İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde düzenlenen program mevzuatına göre yürütüldüğü, ilgili esasların 6. maddesinde de düzenlenen destekleme kararının alınması ile ilgili hükümler gereği başvuru değerlendirme sonuçlarnın Grup Yürütme Kurulu tarafından görüşülerek Başkanlığa sunulduğu ve desteklenecek başvuruların Başkanlık onayı ile kesinleştiği, davacının da Kanun Hükmende Karaname ile kamu görevinden çıkarıldığı anlaşıldığından, Bilim Kurulu'nun ...tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu toplantısında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin burs başvurularının geçersiz sayılacağına yönelik alınan karar doğrultusunda davacının burs başvurusunun geçersiz sayıldığı, dolayısıyla hukuka ve mevzuata uygun olarak işlemin tesis edildiği belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine ısrar olanağı tanınmadığından ve Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları'nın kararlarına uyulması mecburi olduğundan Dairemiz kararının bozulan kısmı yönünden Kurul kararında belirtilen gerekçeyle dava konusu bireysel işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; TÜBİTAK tarafından verilen Genel Yurt İçi Doktora Burs Programına başvuran davacının 23/12/2019 tarihinde haberdar olduğunu beyan ettiği burs başvurusunun reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağını teşkil eden Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı, Bilim Kurulu'nun "KHK ile kamu görevinden çıkarılan gerçek kişiler Tübitak desteklerinden yararlanamazlar." yönündeki kararının iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında; Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabileceği, 49. maddesinin 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozacağı; 4. fıkrasında, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı hükme bağlandığından; ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davaların temyiz incelemesi sonucu ilgili dava daireleri kurulunca; usul veya esas bakımından yeniden bir araştırma, inceleme yapılmasını veya maddi ve hukuki olayın yeniden yorumlanmasını gerektirmeyecek şekilde verilen bozma kararlarına karşı, ilk kararı veren Danıştay dava dairesine “ısrar hakkı” tanınmamış olmakla kararı bozulan Danıştay dava dairesi, bozma kararına uymak zorundadır.
Dosyanın incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesinin 09/11/2022 tarih ve E:2020/1810, K:2022/6366 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/12/2024 tarih ve E:2023/2585, K:2024/ 3110 sayılı kararıyla; Danıştay Sekizinci Dairesi kararının; dava konusu TÜBİTAK Bilim Kurulu kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmı onanmış,
Davacının burs başvurusunun reddi işlemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmı ise;
"Temyizen incelenen davada, davalı idareyi dava konusu burs başvurusunun reddi işlemini yapmaya sevk eden hukuki sebep, davacının 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmış olmasıdır. Bununla birlikte, davacının kamu görevinden çıkarılma işlemine karşı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvuru sonucunda, anılan Komisyonun ...tarih ve K:...sayılı kararı ile davacının kamu görevine iade talebinin yerinde görülerek başvurusunun kabulüne karar verildiği ve davacı vekilince söz konusu Komisyon kararının 22/12/2022 tarihinde dava dosyasına sunulduğu görülmektedir.
Bu bakımdan, dava konusu burs başvurusunun reddi işleminin sebep unsurunu oluşturan kamu görevinden çıkarılma işlemi, ilgili Komisyon kararı ile ortadan kaldırıldığından, anılan işlemin, sebep unsurunun hukuki dayanaktan yoksun hale gelmesi nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Ancak davacının burs başvurusunun idarece diğer hukuksal nedenler yönünden ayrıca değerlendirileceği tabiidir.
Bu itibarla, davacının burs başvurusunun reddi işlemi yönünden davanın reddi yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır." denilmek suretiyle bozulmuştur.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların bozulması halinde ısrar olanağı bulunmadığından, İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı uyarınca karar verilmesi zorunludur.
Açıklanan nedenlerle, davacının burs programına başvurusunun reddine ilişkin işlemin, bozma kararında yer alan gerekçeler doğrultusunda, iptaline karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince; Dairemizin 09/11/2022 günlü ve 2020/1810, K:2022/6366 sayılı kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 04/12/2024 günlü ve 2023/2585, K:2024/3110 sayılı kararı ile kısmen onanması, kısmen bozulmasına karar verilmesi üzerine, 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. ve 49. maddeleri uyarınca dosya bozulan kısım yönünden yeniden incelenmek suretiyle gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı tarafından, 23/12/2019 tarihinde haberdar olduğunu beyan ettiği burs başvurusunun reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağını teşkil eden Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Bilim Kurulu'nun "KHK ile kamu görevinden çıkarılan gerçek kişiler Tübitak desteklerinden yararlanamazlar." yönündeki kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
Dairemizin 09/11/2022 günlü ve 2020/1810, K:2022/6366 sayılı davanın reddine ilişkin kararının; dava konusu TÜBİTAK Bilim Kurulu kararı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının onanmasına, davacının burs başvurusunun reddi işlemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasına Danıştay idari Dava Daireleri Kurulunun 04/12/2024 günlü ve 2023/2585, K:2024/3110 sayılı kararı ile karar verilmiştir.
22577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Temyiz' başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 'İdari ve vergi dava daireleri kurullarının görevleri' başlıklı 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği; 2577 sayılı Kanun'un 'Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar' başlıklı 49. maddesinin 4. fıkrasında da, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca Danıştay Dava Dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması durumunda ısrar olanağı tanınmamıştır. Bu nedenle, bozma kararı gözönünde bulundurularak, bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUATLAR:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, bir idari işlem, dava konusu edilmesi halinde diğer unsurları yanında sebep unsuru yönünden de yargı merciince hukuka uygunluk denetimine tabi tutulacak olup, sebep unsuru, idareyi işlem tesis etmeye sevk eden maddi veya hukuki durumlardır.
278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, ''TÜBİTAK, öğrenim ve öğrenim sonrasında üstün başarısıyla kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek amacıyla 3/3/2004 tarihli ve 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanun hükümlerine tabi olmaksızın burslar verir.'' hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Davacının burs başvurusunun reddi işleminin incelenmesi, Davalı idareyi dava konusu burs başvurusunun reddi işlemini yapmaya sevk eden hukuki sebebin, davacının 686 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmış olmasının olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, davacının kamu görevinden çıkarılma işlemine karşı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvuru sonucunda, anılan Komisyonun ...tarih ve K:... sayılı kararı ile davacının kamu görevine iade talebinin yerinde görülerek başvurusunun kabulüne karar verildiği ve davacı vekilince söz konusu Komisyon kararının 22/12/2022 tarihinde dava dosyasına sunulduğu görülmektedir.
Bu bakımdan, dava konusu burs başvurusunun reddi işleminin sebep unsurunu oluşturan kamu görevinden çıkarılma işlemi, ilgili Komisyon kararı ile ortadan kaldırıldığından, anılan işlemin, sebep unsurunun hukuki dayanaktan yoksun hale gelmesi nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Ancak davacının burs başvurusunun idarece diğer hukuksal nedenler yönünden ayrıca değerlendirileceği tabiidir.
Bu itibarla, davacının burs başvurusunun reddine dair işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacı tarafından, 2211/A Programı 2019 yılı 3. Dönemi için yapılan burs başvurusunun reddine ilişkin işlemin e-mail yoluyla reddedildiğinin bildirimine dair 12/02/2020 tarihli işlemin İPTALİNE,
2. Dava sonuç olarak kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından; Kararın kesinleşmesinden sonra davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden; adli yardım nedeniyle yatırılması ertelenen ve dava sürecinde alınmayan yargılama giderlerinin -haklılık oranı gözetilerek-...-TL'sinin davacıdan; ...-TL'sinin davalı idareden tahsili için ilgili Vergi Dairesine müzekkere yazılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, ilk aşamada davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden davalı lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmemesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 08/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar