Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/2493 E. , 2025/3016 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/2493
Karar No : 2025/3016
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Harfiyat Nakliyat Taahhüt Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, ... Mahallesinde yer alan davacıya ait ... ada ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... sayılı parselde bulunan taşınmazın tescil işlemlerinin 30/12/2019 tarihinde tamamlandığı, işlem sonucunda oluşan ... ada ... parsel sayılı taşınmazın 09/12/2022 tarihinde davacı şirket tarafından satın alındığı, davacının toplulaştırma işlemini, dava konusu taşınmazın tapusunu aldığı 09/12/2022 tarihinde öğrendiği kabul edildiğinde, genel dava açma süresi içerisinde en geç 08/02/2023 tarihine kadar davasını açması gerekirken, yasal dava açma süresi geçirildikten çok sonra 18/10/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 2577 sayılı yasanın 10. Maddesi kapsamında idareye başvuru yapıldığı, başvurunun reddi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı, bu başvurunun her zaman yapılabilecek bir başvuru olduğu, tarım arazilerinin dere yatağından çıkarılması hususunun idarenin genel görevi içerisinde olduğu, dava konusu parselin afet tehlikesi altında olan bir parsel olduğu, satışın, davacı şirket yetkilisinin akrabalarının hisseleri bir araya getirmek üzere yapıldığı bu nedenle öğrenme tarihi olarak satış tarihinin kabul edilmemesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve aynı Kanun'un 3 ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuatta düzenlenen menfaat ihlali kavramının yargı kararlarındaki uygulamasında kişisel, güncel ve meşru olması gerektiği kabul edilmekte olduğundan, idari işlemle bu şekilde menfaat ilgisi kurabilenler tarafından işleme karşı iptal davası açılabileceği tabiidir.
Dosyanın incelenmesinden, Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, ... Mahallesi ... parsele karşılık, arazi toplulaştırması sonucunda ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tahsis edildiği, toplulaştırma sonucu oluşturulan yeni parselin 30/12/2019 tarihinde tapuda tescilinin yapıldığı, bu şekilde arazi toplulaştırmasına ilişkin işlemler tamamlanarak dava konusu işlemin kesinleştiği, davacının toplulaştırma sonucu oluşturulan ... ada ... parsel sayılı taşınmazı 09/12/2021 tarihinde satın aldığı, taşınmazın eski maliki tarafından dava açılmadığı, söz konusu taşınmazın mevcut durumunu bilerek ve kabul ederek satın alan davacı tarafından bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Bu durumda, 30/12/2019 tarihinde tapuda tescil edilerek kesinleşen dava konusu toplulaştırma işlemine karşı, uyuşmazlık konusu taşınmazın eski maliki tarafından dava açılmadığı, davacı tarafından ise taşınmazın mevcut durumu kabul edilerek satın alındığı, taşınmazın satın alınmasından sonra da herhangi bir değişiklik yapılmadığı dikkate alındığında, işlemin tesis edildiği tarihte dava açma ehliyeti bulunmayan davacının, taşınmazın satın alınmasından sonra da dava konusu arazi toplulaştırmasının iptalini istemekte, hukuken korunabilir kişisel ve meşru bir menfaati bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, süre aşımı nedeniyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararı neticesi itibarıyla usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen sebepler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 14/05/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmeksizin aynen onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.
karar