Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2025/256 E. , 2025/2685 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2025/256
Karar No : 2025/2685
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : 1- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- (DAVACI) ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 26/03/2024 tarih ve E:2023/8469, K:2024/2035 sayılı bozma kararı üzerine verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacı tarafından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının, davalı idare tarafından tamamının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar için ödenen toplamda 1.061.709,18-TL stabilize yol teknik alt yapı bedelinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Yol ve Asfalt Şube Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali ile 1.061.709,18-TL'nin başvuru tarihi olan 26/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uyarınca, gelişme alanlarında bulunan bir yapıya ruhsat verilebilmesi için, bu alanların parselasyon planlarının imar mevzuatına uygun olarak belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmesi, plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması şartlarının birlikte arandığı ve teknik altyapının iki tarafındaki parsel sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça yapı ruhsatı verilmeyeceğinin düzenlendiği, ancak bu bedelin nasıl belirleneceğine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin kararlarıyla, 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesine göre alınan stabilize yol teknik altyapı bedelinin 2015 ve 2017 yılında uygulanacak tarifesine ilişkin düzenleme yapıldığı, 2015 ve 2017 yılında uygulanacak stabilize birim fiyatlarının belirlendiği ve söz konusu birim fiyatı üzerinden davacının taşınmazlarına yönelik stabilize yol teknik alt yapı bedelinin tespit edildiği, davacının hesaplamanın yapıldığı alanın yüzölçümüne ilişkin herhangi bir iddiasının bulunmadığı da dikkate alındığında, davaya konu taşınmazlara ilişkin olarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 23. maddesi uyarınca tahakkuk ettirilen 284.172,14-TL ve 767.566,56-TL stabilize yol teknik altyapı bedelinin hukuka uygun olarak belirlendiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda; gelişme alanlarında teknik altyapı bedeli alınmasından muaf tutulan yapı ruhsatına konu bir kullanım öngörülmediği gibi aynı yol üzerinde bulunmakla birlikte daha önce yapılaşması tamamlanmış parsellerden yapı ruhsatı verildiği sırada hissesine düşen teknik altyapı bedeli alınıp sonradan yapılaşmaya giden parsellerden ise yapı ruhsatı alındığı sırada bölgede yapılaşmanın tamamlanmış olduğundan bahisle teknik altyapı bedeli alınmamasının eşitlik ilkesi ile de bağdaşmayacağı, bu durumda; davaya konu taşınmazın teknik alt yapısının davacı tarafından yapıldığı yönünde bir iddia da bulunmadığından, 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca davacı şirketten anılan taşınmaz için stabilize yol teknik altyapı bedeli alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı; ancak, davacı parselinin doğusunda bulunan yolun karşısında park alanı bulunduğundan, batısında bulunan 50 metre genişliğindeki yoldan ise sadece davacıya ait taşınmazın yararlandığından bahisle Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının (b) ve (e) maddeleri gereğince yolların tamamı üzerinden hesaplama yapılarak teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirildiği, söz konusu düzenlemelerin ise yargı kararıyla iptaline karar verildiği, bu nedenle, davalı idare tarafından, yapı ruhsatının düzenlenmesi sırasında teknik altyapıdan (parsel kenarındaki yollardan) dolayı, stabilize yol teknik altyapı bedeli istenmesi yerinde olmakla birlikte, taşınmaz açısından bu bedelin dayanağı olan düzenlemenin iptal edildiğinden dayanağı kalmayan stabilize yol teknik altyapı bedeline yönelik dava konusu işlemde bu haliyle hukuka uyarlık bulunmadığı; davalı idarece, ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı hakkında verilen yargı kararları bir bütün olarak değerlendirilerek, stabilize yol teknik altyapı bedeli alınan yolun davacı parseline isabet eden kısmının yarısı üzerinden bu bedelin davacıdan tahsil edildiği tarihteki birim değerler dikkate alınarak bir hesaplama yapıldıktan sonra bulunacak bedel ile davacının ödemiş olduğu bedel arasında mahsuplaşma yapılacağından tazminat istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline, stabilize yol teknik altyapı bedeli olarak alınan 1.061.709,18-TL'nin başvuru tarihi olan 26/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİALARI :
Davacı tarafından; hukuka aykırılığı tespit edilen dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu işlem nedeniyle tahsil edilen teknik alt yapı bedelin de iadesine karar verilmesi gerekirken idari işlem yerine geçecek şekilde verilen temyize konu kararın anılan kısmının usule ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Davacı tarafından; davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Tarafların temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar için ödenen toplamda 1.061.709,18-TL stabilize yol teknik alt yapı bedelinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Yol ve Asfalt Şube Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali ile 1.061.709,18-TL'nin başvuru tarihi olan 26/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinde, iskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun yapı izni verilebilmesi için bu sahaların imar planı ve parselasyon planlarının yapılarak yetkili kurullarca tasdik edilmiş olması, ayrıca plan ve bölge şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik
altyapısının yapılmış olmasının şart olduğu belirtildikten sonra; ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi, teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak
yaptırılanlara veya parselleri hizasına rastlayan ve Yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25 peşin ödeyip, geri kalan %75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verileceği, alınan bu paraların teknik alt yapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere
aynen geri verileceği, hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesinden kaynaklanmakta olup öncelikle teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için söz konusu 23. maddede öngörülen koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği, buna göre tahsil edilen teknik alt yapı bedelinin davacıya iade edilip edilmeyeceği hususunun açıkça ortaya konulması gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesi bu alanda parselasyon işleminin ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlanmış, anılan maddenin 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilmiştir. Bu madde kapsamında, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında ruhsat talebinde bulunanlardan teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte ruhsatlandırılması istenen taşınmaza ait teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerekir.
Dosyanın incelenmesinden; Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar için ödenen toplamda 1.061.709,18-TL stabilize yol teknik alt yapı bedelinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Yol ve Asfalt Şube Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali ile 1.061.709,18-TL'nin başvuru tarihi olan 26/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesince davanın reddi yolunda verilen ... tarih ve E:..., K:.... sayılı karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 12/06/2023 tarih ve E:2022/7924, K:2023/5842 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacıdan tahsil edilen 1.061.709,18-TL'lik bedelin idareye başvuru tarihi olan 26/01/2018 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 26/03/2024 tarih ve E:2023/8469, K:20242035 sayılı kararıyla "dava konusu taşınmazların inkişaf alanında kalıp kalmadığı, parselasyon işleminin yapılıp yapılmadığı ve alt yapı yatırımlarının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, anılan taşınmazdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği tespit edilerek ulaşılacak sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı" gerekçesiyle bozulmasına karar verilmesine rağmen İdari Dava Dairesince anılan kararda açıklanan araştırmalar yapılmadan davacıdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca yol teknik alt yapı katılım bedeli alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, ancak hesaplamaya ilişkin dayanağı işlemin iptal edildiğinden bahisle işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda; davacı tarafından hukuka aykırı olarak tahsil edildiği ileri sürülen teknik alt yapı bedelinin iadesine karar verilmesi istemiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddedilmesine yönelik işlemin iptali ile söz konusu bedelin tarafına iadesine karar verilmesinin istenildiği dikkate alındığında, Dairemizce verilen bozma kararındaki açıklama ve tespitler göz önünde bulundurularak öncelikle dava konusu taşınmazların inkişaf alanında kalıp kalmadığı, hangi yolların hesaplamaya dahil edildiği, bu yolların ve teknik alt yapının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılması suretiyle, anılan taşınmazlar nedeniyle davacıdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği tespit edilerek sonuca göre davacıdan tahsil edilen tutarın yasal faiziyle iadesi istemi yönünden yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali, stabilize yol teknik altyapı bedeli olarak alınan ...-TL'nin başvuru tarihi olan 26/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığı yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/05/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.
karar