Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/2844 E. , 2025/4621 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/2844
Karar No : 2025/4621
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Teknik Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 1416 sayılı Kanun uyarınca yurt dışında doktora eğitimini tamamlamasının ardından, mecburi hizmet yükümlülüğü kapsamında davalı idare bünyesinde görevlendirilen davacının, 22/06/2020 tarihinden itibaren müstafi sayılması yönünde tesis edilen... tarih ve E... sayılı işlem ile davacıya bildirilen Rektör olurlu davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından uzmanlık alanı ile ilgili görevlendirme başvurularının kabul edilmediği, mecburi hizmet yükümlülüğünün 1 yıl 6 ay 17 günlük kısmını yerine getirdiği, pandemi sebebiyle eğitim öğretim faaliyetlerinin durması nedeniyle müstafi sayılma işlemi uygulanamayacağı ifade edilmiş ise de; davacının başka bir yerde görevlendirilmesi taleplerinin kabul edilmediği, mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmek üzere görevlendirildiği kadroda mecburi hizmet süresini tamamlayacak şekilde çalışmak zorunda olduğu, pandemi tedbirleri kapsamında esnek çalışma uygulamaları yapılsa dahi bu çalışma sisteminin idarenin belirleyeceği şartlarda yapılması gerektiği, ayrıca 01/06/2020 tarihinden itibaren pandemi tedbirlerinin kaldırıldığı, davacının bu tarihten sonra da göreve başlamadığı, mazeretsiz olarak kesintisiz bir şekilde göreve gelmediği hususunun davalı idarece tutulan 41 adet tutanak ile sabit olduğu, davacının da refakat izni bitim tarihi olan 03/05/2020 tarihinden itibaren göreve başladığı ve görevine devam ettiğine ilişkin bir beyanının da bulunmadığı görüldüğünden, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca şartları gerçekleşen ve davacının müstafi (çekilmiş) sayılması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 1416 sayılı Kanun uyarınca mecburi hizmet yükümlülüğün bulunması sebebiyle hakkında 1416 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği, yerel mahkemece hukuki durumunun hatalı olarak tespit edilmesi ve uygulanacak kanun hükmünün lafzının iyi anlaşılmadan hüküm kurulduğu, 1416 sayılı Kanun uyarınca mecburi hizmetinin bulunması sebebiyle 2547 sayılı Kanun uyarınca öğretim görevlisi olarak nitelendirilemeyeceği, müstafi sayılma işleminin hukuki dayanağının 1416 sayılı Kanun'da bulunmadığı belirtilerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanun uyarınca müstafi sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının izin bitim tarihinden itibaren 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen süre içerisinde görevine başlamadığının tutulan tutanaklarla sabit olduğu, dolayısıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının 1416 sayılı Kanun uyarınca yurt dışında doktora eğitimini tamamlamasının ardından, mecburi hizmet yükümlülüğü kapsamında davalı idare bünyesinde, 10/04/2018 tarihinden itibaren Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünde öğretim görevlisi olarak göreve başlamıştır.
Göreve başladıktan sonra 03/02/2020 tarihinden itibaren 3 ay refakat izni kullanmış, ardından 03/05/2020 tarihinden itibaren göreve başlaması gerektiği halde görevine başlamaması üzerine 04/05/2020 tarihi ile 03/07/2020 tarihleri arasında göreve gelmediğine ilişkin 41 adet tutanak tutulmuştur. Bu tutanakların davalı Üniversite Personel Daire Başkanlığına bildirilmesi üzerine davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca 22/06/2020 tarihinden itibaren müstafi sayılması yönünde işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından müstafi sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın ''Yükseköğretim kurumları'' başlığını taşıyan 130. maddesinde; çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin Devlet tarafından kanunla kurulacağı; yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılmasının kanunla düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 01/03/2014 tarih ve 6528 sayılı Kanun ile değişik 53/b maddesinde; ''Öğretim elemanları, memur ve diğer personele uygulanabilecek disiplin cezaları uyarma, kınama, yönetim görevinden ayırma, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezalarıdır. Hangi fiillere hangi disiplin cezasının uygulanacağı, bu bentte sayılan kişilerin disiplin işlemleri ve disiplin amirlerinin yetkileri, Devlet memurlarına uygulanan usul ve esaslar da göz önüne alınmak suretiyle Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir." kuralı yer almıştır.
Anayasa Mahkemesinin 07/04/2015 tarih ve 29319 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14.1.2015 tarih ve E:2014/100, K:2015/6 sayılı kararı sonrası, 2547 sayılı Kanun'un 53. maddesi, 09/12/2016 tarih ve 29913 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6764 sayılı Kanun ile değişikliğe uğramıştır. 2547 sayılı Kanun'un, 6764 sayılı Kanun ile değişik 53/b maddesinde; Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin cezalarının uyarma, kınama, aylıktan veya ücretten kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması veya birden fazla ücretten kesme, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları olduğu belirtilerek, maddede disiplin suç ve cezalarına, disiplin uygulamalarına ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.
2547 sayılı Kanun'un, 6764 sayılı Kanun ile değişik 53. maddesinin (b) fıkrasının (1), (2), (3), (4) ve (6) numaralı bentlerinde yer alan “657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak…” ibareleri, Anayasa Mahkemesinin 17/07/2019 tarih ve 30834 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 10/04/2019 tarih ve E:2017/33, K:2019/20 sayılı kararıyla iptal edilerek, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir. 2547 sayılı Kanun'un 53. maddesinin (b) fıkrasının (1), (2), (3), (4) ve (6) numaralı bentleri, 17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7243 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişikliğe uğrayarak, “657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak…” ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır.
2547 sayılı Kanun'un 17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7243 sayılı Kanun ile değişik 53/b-3 maddesinin (m) bendinde; özürsüz ve kesintisiz 3- 9 gün göreve gelmemek, aylıktan veya ücretten kesme cezasını gerektiren fiiller arasında; 53/b-5 maddesinin (c) bendinde, özürsüz veya izinsiz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının görevden çekilmiş sayılmasına ilişkin dava konusu işlem, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca tesis edilmiş olması nedeniyle bu kuralın, araştırma görevlisi olan davacıya uygulanıp uygulanmayacağının irdelenmesi uyuşmazlığın çözümü için gereklidir.
Öğretim elemanlarının atanma usulleri ve süreleri ile yürütecekleri görevlerin nitelikleri 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nda, aylık ve özlük hakları 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nda düzenlenirken, görevinden çekilme isteğinde bulunma ya da bulunmuş sayılma yönünde açık bir düzenleme yer almamıştır. Öğretim elemanları bakımından, belirli bir süre izinsiz veya kurumca kabul edilebilir özrü olmaksızın devamsızlık gösterme hali disiplin hukuku kapsamında yaptırıma bağlanmıştır.
Diğer bir anlatımla; yükseköğretim mevzuatında, öğretim elemanlarının göreve gelmeme hali için görevden çekilmiş sayılma yönünde bir idari tasarruf öngörmemiştir. Nitekim, disiplin hukuku kapsamında tesis edilen disiplin yaptırımı ile idari bir tasarruf olarak tesis edilen görevden çekilmiş sayılma işleminin tesis edilme süreci ve ilgili açısından yaratacağı hukuki sonuçlar yönünden farklılık arzettiği tartışmasızdır.
Yükseköğretim kurumları öğretim elemanlarına uygulanabilecek disiplin suç ve cezaları ve disiplin uygulamalarına ilişkin usul ve esaslar, Anayasa Mahkemesinin 07/04/2015 tarih ve 29319 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/01/2015 tarih ve E:2014/100, K:2015/6 sayılı kararı sonrası, 2547 sayılı Kanunun 53. maddesinde, 09/12/2016 tarih ve 29913 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6764 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle düzenlenmiştir.
Devam eden süreçte; Anayasa Mahkemesinin 17/07/2019 tarih ve 30834 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 10/04/2019 tarih ve E:2017/33, K:2019/20 sayılı kararı ile 2547 sayılı Kanun'un, 6764 sayılı Kanun ile değişik 53. maddesinin (b) fıkrasının (1), (2), (3), (4) ve (6) numaralı bentlerinde yer alan “657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak…” ibarelerinin iptal edilmesine ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş ve karar 17/04/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Anayasa Mahkemesinin anılan kararının yürürlüğe girdiği 17/04/2020 tarihinde, 2547 sayılı Kanun'un 53. maddesinin (b) fıkrasının (1), (2), (3), (4) ve (6) numaralı bentleri, 17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7243 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişikliğe uğrayarak, “657 sayılı Kanundaki fiillere ilave olarak…” ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır. Aynı Kanun ile değişik 53/b-3 maddesinin (m) bendinde, özürsüz ve kesintisiz 3- 9 gün göreve gelmemek, aylıktan veya ücretten kesme cezasını gerektiren fiiller arasında; 53/b-5 maddesinin (c) bendinde, özürsüz veya izinsiz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında düzenlenmiştir.
Bu durumda, 2547 sayılı Kanun'a tabi öğretim görevlisi olan davacının, davaya konu izinsiz olarak 04/05/2020-03/07/2020 tarihleri arasında işlediği öne sürülen göreve gelmeme fiilinin, 2547 sayılı Kanun'da 17/04/2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7243 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle göreve devamsızlık halinin disiplin hukuku kapsamında 2547 sayılı Kanun'da kurala bağlanmasından sonra işlenip işlenmediğinin yürütülecek disiplin soruşturmasında değerlendirilmesi suretiyle, 2547 sayılı Kanun'un disipline ilişkin hükümlerine göre işlem tesis edilmesi gerekirken, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca görevden çekilmiş sayılmasına ilişkin işlemde ve Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 14/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
karar