Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2025/2924 E. , 2025/4241 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2025/2924
Karar No : 2025/4241
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : Kendi Adlarına Asaleten... Adına Mirasçı
Sıfatıyla
1- ...
2-...
3- ...
...
7- ...
8- ...
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av....
İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Tekirdağ ... No'lu ... Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak kalmakta iken, 18/11/2016 tarihinde intihar ederek vefat ettiğinden bahisle, olayda davalı idarenin kusurunun bulunduğu ileri sürülerek zararlarının karşılanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı işleminin iptali ile uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın annesi ... için 85.000,00 TL (miktar artırımı ile 121.041,45 TL) maddi, 130.000,00 TL manevi, babası ... için 85.000,00 TL maddi, 130.000,00 TL manevi, kardeşleri için ayrı ayrı 18.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacılar yakınının psikolojik sorunlar yaşaması ve daha öncesinde de intihar girişiminde bulunduğunun davalı idarece bilinmesine rağmen, idarenin gerekli gözetim ve denetim görevlerini gereği gibi yerine getirmeyerek hizmet kusurunda bulunduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda müteveffanın annesi ...'ın 121.041,45 TL, babası ...'ın 72.624,87 TL destekten yoksun kalma dolayısıyla zararlarının olduğu görüşüne yer verildiği ve yakınlarının ölümü nedeniyle anne ve baba için 10.000,00 TL, kardeşlerin her biri için de 5.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, maddi tazminat istemlerinin 193.666,32 TL'lik kısmının, manevi tazminat istemlerinin ise 55.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, 193.666,32 TL maddi tazminatın, 157.624,87 TL'lik kısmının ve 55.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, maddi tazminatın 36.041,45 TL'lik kısmının ise, miktar artırım dilekçesinin davalı idarenin kayıtlarına girdiği 02/07/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince; tarafların istinaf başvurularının reddi yolunda verilen ilk kararın maddi tazminata ilişkin kısmının Danıştay Onuncu Dairesinin 24/09/2024 tarih ve E:2020/4207, K:2024/3343 sayılı kararı ile bozulması üzerine bozma kararına uyularak, maddi tazminat hesabı yapılırken davacılar yakınının ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunması nedeniyle şartlı tahliye olacağı 17/06/2022 tarihi dikkate alınarak hesaplama yapılmış ise de, maddi tazminat hesabı yapılırken şartlı tahliye tarihi değil, bihakkın tahliyenin gerçekleşeceği tarih olan 17/03/2026 tarihi dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiği, bilirkişi raporunda 17/06/2022-17/03/2026 tarihleri arasındaki dönem için hesaplanan miktar düşülerek yeniden hesap yapıldığında müteveffanın annesi ...'a 100.004,89 TL, babası ...'a ise 51.588,31 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davalı idarenin maddi tazminata ilişkin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İdare Mahkemesi kararının, Dairelerince daha önce kabulüne karar verilen 151.593,20 TL maddi tazminat tutarını aşan kısmının kaldırılmasına, bu tutarı aşan kısım yönünden davanın reddine, toplam 151.593,20 TL maddi tazminatın kabulüne ilişkin kısım bakımından davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, sonuç olarak 100.004,89 TL maddi tazminatın müteveffa ...'ın mirasçıları olan davacılara hisseleri oranında idareye yapılan başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte ödenmesine, 51.588,31 TL maddi tazminatın ise idareye yapılan başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davacılardan ...'a ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, müteveffanın şartlı tahliye edileceği tarihten itibaren destek olmasının hayatın olağan akışına uygun olduğu, bu tarihten itibaren hesaplama yapılmasının gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, olayda hizmet kusurunun olmadığı, müteveffanın ailesine destek olmayacağının da davranışları ile anlaşıldığı, davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir. Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacılar tarafından, yakınları ...'ın, Tekirdağ ... No'lu ... Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda kalmakta iken, hücre cezasının infaz edildiği koğuşun havalandırmasında bulunan pencerenin demirlerine pet şişeleri ince ince keserek yaptığı ip ile kendini asmak suretiyle intihar ettiğinden bahisle, olayda davalı idarenin kusurunun bulunduğu ileri sürülerek zararlarının karşılanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve... sayılı işleminin iptali ile uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın annesi için 85.000,00 TL (miktar artırımı ile 121.041,45 TL) maddi, 130.000,00 TL manevi, babası için 85.000,00 TL maddi, 130.000,00 TL manevi, kardeşleri için ayrı ayrı 18.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetimi yapılacağından, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- Temyize Konu Kararın, Davacı ...'ın Maddi Tazminat İstemi Yönünden İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, davacı ...'ın maddi tazminat istemi yönünden usul ve hukuka uygun olup, tarafların dilekçelerinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu yönden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
B- Temyize Konu Kararın, Davacı ...'ın Maddi Tazminat İstemi Yönünden İncelenmesi:
Maddi tazminatın amacı, zarar verici olay meydana gelmeseydi zarar gören, mal varlığı açısından hangi durumda bulunacak idiyse o durumun yeniden kurulmasını dolayısıyla uğranılan gerçek zararın tazmin edilmesini sağlamaktır. Burada karşılanması gereken gerçek zarar desteğin davacıya sağlayacağı yardımların toplamıdır.
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan 25/04/2019 tarihli raporda, maddi tazminat hesabı yapılırken davacılar yakınının ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunması nedeniyle şartlı tahliye olacağı 17/06/2022 tarihi dikkate alınarak hesaplama yapılarak maddi ve manevi tazminata hükmedilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararı daha önce Dairemizce, "maddi tazminat hesabı yapılırken şartlı tahliye tarihi değil, bihakkın tahliyenin gerçekleşeceği tarih olan 17/03/2026 tarihi dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiği, buna göre, 25/04/2019 tarihli bilirkişi raporunda 17/06/2022-17/03/2026 tarihleri arasındaki dönem için hesaplanan miktar düşülerek yeniden hesap yapıldığında müteveffanın annesi ...'a 100.004,89 TL, babası ...'a ise 51.588,31 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödenmesi gerektiği" gerekçesiyle maddi tazminat yönünden bozulmuş, bunun üzerine temyize konu kararla Dairemizin anılan bozma kararına uyularak ...'ın maddi tazminat istemi hakkında karar verilmiş ise de, dava dosyasına ilişkin UYAP ortamından alınan davacılara ait nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden, davacılardan ...'ın 19/03/2020 tarihinde vefat ettiği, diğer davacıların ...'ın mirasçısı sıfatıyla da davaya devam etmek istedikleri anlaşılmaktadır.
Bu durumda, ...'ın, dava konusu olay nedeniyle kendisine ödenmesini talep ettiği maddi tazminatın hesaplanmaya başlayacağı tarihten (17/03/2026) önce, bir başka ifadeyle desteğinin, sürekli ve düzenli olarak bakımını/geçimini kısmen veya tamamen sağlayacağı dönem henüz başlamadan vefat ettiği, dolayısıyla oğlu ...'ın vefatı nedeniyle herhangi bir destek zararının oluşmadığı, bu sebeplerle de ...'ın maddi tazminat isteminin tamamı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin REDDİNE, davalı idarenin temyiz isteminin ...'ın maddi tazminat istemi yönünden REDDİNE, ...'ın maddi tazminat istemi yönünden KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacı ...'ın maddi tazminat istemi yönünden ONANMASINA, ...'ın maddi tazminat istemi yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 30/09/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
karar