Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/3169 E. , 2025/5527 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/3169
Karar No : 2025/5527
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Konya 14. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Konya ili, Kadınhanı ilçesi, Kolukısa Mescit Mahallesinde yer alan davacıya ait ... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait Konya ili, Kadınhanı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yapılan toplulaştırma işlemi sonucunda ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tahsis edildiği, davacıya arazi derecelendirmesi açısından eş değer nitelikte taşınmaz tahsis edildiği, dava konusu taşınmazın tahsisinde toplulaştırma ilke ve esaslarına uyulduğu, taşınmazın bir kısmı üzerinde taş yığını bulunmasının toplulaştırma işlemini sakatlar nitelikte olmadığı ve söz konusu durumun ayrı bir davanın konusunu oluşturacağı kanaatine varılmış olup, dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kendisine tahsis edilen parsele dahil edilen bölümün tamamının taş yığınından ibaret olduğu, bu kısımda tarımsal faaliyet yapılmasının mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi, kararın onanması gerektiği gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 2021 yılında çıkarılan "Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Teknik Talimatı"nın 9.2. maddesi;r "Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri" başlıklı bölümde, "Arazi toplulaştırma projesinin araziye uygulanmasında, verimin artması, sulama randımanı ve sulama oranının yükseltilmesi, tarımsal arazilerin korunması ve değer kazanması için; tarla içi yollar, drenaj kanalları, sulama inşaatları, tarla için kapalı drenaj tesisleri, anların kaldırılması, sazlık, söğüt, çalı, azmak, ağaç vb. Sökülmesi, kazı dolgu yapılması, arazi tesviyesi ve ıslahı gibi tarla içi geliştirme hizmetleri DSİ veya proje idaresince yapılır veya yaptırılır....Arazi toplulaştırma çalışmaları yapılan alanlarda ihtiyaç duyulması durumda; arazi tesviyesi (anların kaldırılması, eski sulama ve drenaj kanallarının kapatılması gibi), tarla içi açık, kapalı drenaj şebekesi, toprak ıslah çalışmaları, taşkın önleme ve toprak muhafazası gibi çalışmalar toplulaştırma projesi kapsamında DSİ esaslarına göre yapılır. Zorunlu hallerde, sabit tesis olarak tespit edilen ağaçlardan taşınabilecek olanları taşınarak yer değişikliğine gidilebilir" hükmünü ihtiva etmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının Konya İli, Kadınhanı İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olduğu, anılan taşınmazın bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma çalışması sonrasında davacıya aynı yerde bulunan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tahsis edildiği, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda; davacıya tahsis edilen taşınmazların son halinin ekim, sürülme, sulama, verimlilik ve tarıma elverişli olduğu ancak yeni
parsele eklenen istifli taşlı alanda hali hazırda tarımsal faaliyet yapılamayacağı, mülk sahiplerinin mağdur olmaması için uygulamayı yapan kurumun yeni oluşan parsel
üzerindeki taş yığınlarının kaldırılması ve tarım yapılacak alan üzerindeki engellerin kaldırılması
için, sorumluların tespit edilerek gereğinin yapılması ya da tespit edilememesi halinde kurum
tarafından kaldırılarak sıkıntıların giderilmesi gerektiği yönünde görüş bildirildiği, davalı idarenin rapora itiraz dilekçesinde parsellerin üzerindeki taş yığınlarının kaldırılması ve tarım yapılacak alan üzerindeki engellerin kaldırılması yönünden idarenin herhangi bir sorumluluğu olmadığı, sorumluluğun parsel malikine ait olduğunun ifade edildiği, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda ise, dava konusu taşınmazın tahsisinde toplulaştırma ilke ve esaslarına uyulduğu, taşınmazın bir kısmı üzerinde taş yığını bulunmasının toplulaştırma işlemi sakatlar nitelikte olmadığı ve söz konusu durumun ayrı bir davanın konusunu oluşturacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri bütün halinde tek bir proje olup, toplulaştırmada esas amaç tarımsal verimin artması, tarımsal arazilerin korunması ve değer kazanmasıdır. Arazi toplulaştırma işlemlerinde sınır kaymaları mümkün ve zaman zaman zaruri olmakla beraber kaymalar nedeniyle meydana gelecek olumsuz durumların da mümkünse idare tarafından bertaraf edilmesi gerektiği muhakkaktır. Dava konusu olayda davacıya eski parseli ile aynı yerde yeni bir tahsis yapılmış olmakla beraber hafif sınır kayması nedeniyle büyük taş öbekleri davacının parseli içerisinde kalmış, davacıya tarımsal faaliyet yapamayacağı bir kısım tahsis edilmiş olup, davalı idare ise taş öbekleri nedeniyle herhangi bir sorumluluğunun olmadığını, parseldeki kayma nedeniyle davacının parsel sınırı içerisinde kalan çok yoğun taşlık kısmın arazi maliki tarafından temizlenmesi gerektiğini iddia etmektedir. Bu durumda davacı, eski haline göre daha dezavantajlı bir duruma gelmekte, tarlanın ıslahı için emek, zaman ve para sarf etmek zorunda kalmakta olup, toplulaştırmanın esas amacı olan tarımsal verimin artması, tarımsal arazilerin korunması ve değer kazanması amacı da gerçekleşmemiş olmaktadır. Her ne kadar, tarla malikinin taşlık bölümü temizleyip daha sonra tam yargı davası açmak suretiyle zararının idareden tazmini istemesi mümkün ise de, tarla içi geliştirme hizmetlerinin de toplulaştırma işleminin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmesi gerektiği dikkate alındığında, malikleri defalarca dava açmaya zorlamanın da hakkaniyete uygun olmayacağı, ıslahı için herhangi bir tasarrufta bulunulmayacağı açıkça ifade edilen, taş öbeklerinin yığılı olduğu kısmın davacıya tahsis edilmesine ilişkin toplulaştırma işleminde, dava konusu parsel yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ... ile Üye ...'ın karşı oyları ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar Bölge İdare Mahkemesi kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.
karar