Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2025/3276 E. , 2025/4208 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2025/3276
Karar No : 2025/4208
DAVACI : ... İnşaat Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü tarafından yayımlanan "2018 Yılı Döner Sermaye Birim Fiyat Listesi"nin "Açıklamalar" bölümünde yer alan, "644 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesi (ğ) bendi gereğince Bakanlar Kurulunca belirlenen ve 'Özel Proje Alanı' olarak ilan edilen yerlere ilişkin her tür ve ölçekte planlara ait iş ve işlemlere dair plan inceleme ve işlem hizmet bedeli 1,80 katsayısı ile çarpılarak bulunacaktır" yolundaki 13. maddesinin ve bu kapsamda tahsil edilen 8.282.090,92- TL'nin iadesine yönelik olarak davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddi yolundaki işlemin iptali ile tahsil edilen bedelin davalı idareye ödendiği tarihlerden itibaren işletilecek faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davalı bakanlığın asli görevi kapsamındaki planlama faaliyetleri için döner sermaye ücreti alınmasına olanak bulunmadığı iddiasıyla dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi ile ödenilen 8.282.090,92-TL'nin faiziyle birlikte iade edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : Dava konusu işlemlerin hukuka uygun olarak tesis edildikleri ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak anılan kararda belirtilen gerekçeler doğrultusunda davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü tarafından yayımlanan "2018 Yılı Döner Sermaye Birim Fiyat Listesi"nin "Açıklamalar" bölümünde yer alan, "644 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesi (ğ) bendi gereğince Bakanlar Kurulunca belirlenen ve 'Özel Proje Alanı' olarak ilan edilen yerlere ilişkin her tür ve ölçekte planlara ait iş ve işlemlere dair plan inceleme ve işlem hizmet bedeli 1,80 katsayısı ile çarpılarak bulunacaktır" yolundaki 13. maddesinin, bu kapsamda plan inceleme ve işlem bedeli olarak davacıdan tahsil edilen 8.282.090,92- TL'nin iadesi istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddi yolundaki işlemin iptali ile tahsil edilen bedelin davalı idareye ödendiği tarihlerden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada; Danıştay Altıncı Dairesinin 07/06/2023 günlü, E:2022/5773, K:2023/5670 sayılı kararının iptal ve kabule ilişkin kısmının temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/02/2025 günlü, E:2023/3131, K:2025/442 sayılı kararıyla, anılan kararın iptal ve kabule ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiği anlaşılmakla, dosya incelendi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi hükmünde, Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesi sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nca verilen bozma kararlarına Danıştay dava dairelerince ısrar etme olanağı tanınmamıştır.
Bu durumda, bozma kararında yer verilen gerekçelerle; 2018 Yılı Döner Sermaye Birim Fiyat Listesinin 644 sayılı KHK'nin 2(H) maddesi Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve İşlem Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller başlıklı I numaralı kısmı ve bu kısım uyarınca (arazi kullanım türü birim bedeli olarak özel proje alanı ilanı bedelleri başlığı altında yer alan birim bedel esas alınmak suretiyle) davalı bakanlık tarafından davacıdan tahsil edilen 8.282.090,92- TL'nin iadesine yönelik olarak yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlem ve davacıdan tahsil edilen 8.282.090,92-TL'nin tazmini istemi yönünden davada süre aşımı bulunduğundan, davanın bu bölümünün süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü tarafından yayımlanan "2018 Yılı Döner Sermaye Birim Fiyat Listesi"nin 644 sayılı KHK'nin 2(H) maddesi Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve İşlem Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller başlıklı I numaralı kısmının ve bu kısım uyarınca (arazi kullanım türü birim bedeli olarak özel proje alanı ilanı bedelleri başlığı altında yer alan birim bedel esas alınmak suretiyle) davalı bakanlık tarafından davacıdan tahsil edilen 8.282.090,92- TL'nin iadesine yönelik olarak yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline, plan inceleme ve işlem bedeli olarak tahsil edilen 8.282.090,92- TL yönünden davanın kabulüne, 2018 Yılı Döner Sermaye Birim Fiyat Listesinin "Açıklamalar" bölümünde yer alan, "644 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesinin (ğ) bendi gereğince Bakanlar Kurulunca belirlenen ve 'Özel Proje Alanı' olarak ilan edilen yerlere ilişkin her tür ve ölçekte planlara ait iş ve işlemlere dair plan inceleme ve işlem hizmet bedeli 1,80 katsayısı ile çarpılarak bulunacaktır" yolundaki 13. maddesi yönünden davanın ehliyet yönünden reddine dair Danıştay Altıncı Dairesinin 07/06/2023 tarih ve E:2022/5773, K:2023/5670 sayılı kararının; davalı idare tarafından iptal ve kabule ilişkin kısmının temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/02/2025 tarih ve E:2023/3131, K:2025/442 sayılı kararı ile temyize konu kısmın bozulmasına karar verildiğinden Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/02/2025 tarih ve E:2023/3131, K:2025/442 sayılı bozma kararına uyularak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
İstanbul ili, Anadolu Yakasında bulunan ikinci el oto galericilerinin şehir dışına taşınması sürecinde geliştirilen proje kapsamında İstanbul ili, Tuzla ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel ile ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmı ile tescil dışı yaklaşık 24,1 hektar büyüklüğündeki alan ... tarihinde özel proje alanı olarak ilan edilmiş, bu alanda inşaat projesini yürütecek olan davacı şirket tarafından davalı idareye sunulan imar planı değişikliği tekliflerinin değerlendirilmesi için davacıdan 2018 yılı Birim Fiyat Listesi uyarınca hesaplanan 8.005.000 TL'nin ödenmesi davalı idarenin 05/02/2019 tarihli yazısı ile davacıdan istenilmiş, davacı tarafından bu bedelin 2.321.102 TL'si 17/10/2019 tarihinde peşin ve nakden ödenmiş, kalan tutarın ise faiziyle birlikte 12 taksitle 1 yıl içinde ödeneceği kararlaştırılmış, kalan tutar için davacı şirket tarafından davalıya 12 adet banka teminat mektubu ibraz edilmiş, son taksit 21/11/2020 tarihinde ödendikten sonra davalı idarece davacı adına 17/09/2021 tarihli fatura düzenlenmiştir.
Davacı tarafından, plan inceleme ve işlem bedeli olarak istenilen bedelin tamamı ödendikten sonra 17/05/2022 tarihinde davalı idareye başvurularak, ödediği faizle birlikte 8.282.090,92 TL'nin kendisine iadesi istenilmiş, bu talebin zımnen reddi üzerine 14/07/2022 tarihinde temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." hükmüne, 12. maddesinde ise, "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştayda ve idare ve vergi mahkemelerinde doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; bir idari işlem nedeniyle herhangi bir hakkı ihlal edilen kimsenin, zararının tazmini istemiyle doğrudan doğruya açacağı tam yargı davasını 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde açması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan, idari işlemden kaynaklı zararın tazmini istemiyle açılacak davalara ilişkin olarak İdari Yargılama Usulü Kanununun 12. maddesinde ayrı ve özel bir düzenleme yapılmış olması karşısında, kişilerin; haklarında iptal davasına konu olabilecek bir işlem tesisi için idareye başvuru yolunu düzenleyen anılan Kanun'un 10.maddesindeki düzenlemenin idari işlemden kaynaklanan zararın davalı idarece ödenmesi istemiyle açılacak tam yargı davaları ile bir ilgisinin bulunmadığı açıktır.
Davacı şirket tarafından yapılan plan inceleme ve işlem hizmet bedeli ödemesi, Bakanlığa sunulan imar planı tekliflerinin onaylanması için Bakanlıkça talep edilmesi nedeniyle yapılan bir ödeme olup davacı şirketin bu ödemeden kaynaklı zararının bir idari işlemden kaynaklı olduğunun kabulü gerekmektedir.
Görülmekte olan davada tazmini istenen zarar, idari işlemden kaynaklanan bir zarar olarak kabul edileceğine göre dava açma süresinin de yukarıda yer verilen İdari Yargılama Usulü Kanununun 12. maddesine göre hesaplanması gerekmektedir.
Bu durumda, davacı şirket tarafından plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin son taksidini ödediği 21/11/2020 tarihinden itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde en son 20/01/2020 tarihinde dava açılması gerekirken, 14/07/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
İdari işlemden kaynaklı zararın tazmini istemiyle İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesine dayanılarak başvuru yapılması hukuken mümkün olmadığından, davacının ödediği faizle birlikte 8.282.090,92 TL'nin kendisine iadesi istemiyle yaptığı 17/05/2022 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine yeni bir dava açma süresinin işlemeye başlayacağının kabulü mümkün bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü tarafından yayımlanan "2018 Yılı Döner Sermaye Birim Fiyat Listesi"nin 644 sayılı KHK'nin 2(H) maddesi Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve İşlem Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller başlıklı I numaralı kısmının ve bu kısım uyarınca (arazi kullanım türü birim bedeli olarak özel proje alanı ilanı bedelleri başlığı altında yer alan birim bedel esas alınmak suretiyle) davalı bakanlık tarafından davacıdan tahsil edilen ...- TL'nin iadesine yönelik olarak yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile plan inceleme ve işlem bedeli olarak tahsil edilen ...- TL davalı idareye ödendiği tarihlerden itibaren işletilecek faiziyle birlikte tazmini istemi yönünden DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,
2. Dava; kısmen ret, kısmen ehliyet ret kararı ile sonuçlandığından, 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri uyarınca, kararda hüküm altına alınan bir tutar olmaması nedeniyle İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı öncesinde Dairemizce verilen kararın yargılama giderleri ve nispi karar harcına ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasına, davacının yaptığı ...-TL yargılama giderinin tamamının davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Tahsilde ve ödemede tekerrür olmamak üzere, kararın bozma öncesi vekâlet ücretine ilişkin kısmının kaldırılarak, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...- TL maktu vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar