Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/3480 E. , 2025/4576 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/3480
Karar No : 2025/4576
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kilis İli, Merkez İlçesi, ... Köyü ... Ada ... Parsel (Eski ... ve ...) sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacının eski ... ve ... nolu parsellerinden kalan tahsisi ile davacıya müstakil olarak tahsis edilen dava konusu ... ada ... nolu parselin parsel sınırları oluşturulurken zemin durumu dikkate alınarak parselin blok planlamasının oluşturulabileceği, zemin durumu dikkate alınmadan yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsele ilişkin kısmında hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Toplulaştırma sonrası oluşan ... ada ... parsel geldisinin toplulaştırma öncesi ... ve ... parselin aynı yerde toplulaştırılması sonucunda oluşturulduğu, ... ve ... parsellerin DOP kesintisi yapıldıktan sonra yerinde korunduğu, toplulaştırma işlemi öncesi müstakil olan parselinin yine müstakil parsel olarak planlandığı, davacının toplulaştırma öncesinde resmi yolunun bulunmadığı toplulaştırma uygulaması ile resmi yol cephelerinin sağlandığı, kamu yararı öngörülerek toplulaştırma iş ve işlemlerinin yürütüldüğü, vatandaşların bu kapsamda yasal süreleri içerisinde askıları takip ederek itiraz, görüş ve taleplerini belirtmeleri halinde yasal mevzuat hükümleri çerçevesinde bu taleplerinin değerlendirilebileceği, toplulaştırmanın çiftçilerin daha modern ve ekonomik koşullarda tarım yapabilmesi için yapılan yasal bir uygulama olduğu, usul ve hukuka uygun yapılan toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hükme bağlanmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı'nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı adına kayıtlı Kilis İli, Merkez İlçei ... Köyü eski ... ve ... parseli de kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işlemi neticesinde ... ada ... parselin davacı adına tahsis edildiği anlaşılmaktadır.
Mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacının eski ... ve ... nolu parsellerinden KYPKO kesintisinden sonra kalan tahsisi ile davacıya müstakil olarak tahsis edilen dava konusu ... ada ... nolu parselin parsel sınırları oluşturulurken fiili zemin durumu dikkate alınmadan blok planlamasının oluşturulduğu ve bunun sonucunda davacıya ait 13 adet zeytin ağacının yolda ve komşu parselde bırakıldığı anlaşıldığından davacı adına kayıtlı Kilis İli Merkez İlçe ... Köyü ... Ada ... Parsel (eski ... ve ...) sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işleminde hukuka uyarlılık bulunmadığı belirtildiğinden, İdare Mahkemesince rapordaki tespitler esas alınarak dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, eski ... nolu parselin tahsisinin tamamının ... ada ... parsele, eski ... nolu parselin tahsisinin ise bulunduğu yerde ... ada ... parsel ile 2,1 km Batısında ... ada ... nolu parsele yapıldığı, ... ve ... nolu parseller incelendiğinde parsellerin içerisinde ağaç türlerinin bulunduğu ve dikili tarım yapıldığı, keşif günü yapılan gözlemde zeminde anılan parseller içerisinde 50 yaş ve üzeri zeytin ağaçlarının bulunduğu ve durumun halen devam ettiği, arazide bir değişiklik bulunmadığı, dava konusu ... ada ... parselin Güneyi ... ada ... parsel ile Batısı ... ada ... nolu parsel arasında blok planlaması ile idarenin 3 m genişliğinde yol planladığı ancak yol planlaması sonucu bu ağaçların bir kısmının yolda bir kısmının da komşu parselde bırakıldığı, davacının sabit tesislerinin bir kısmını komşu parsele tecavüzlü şekilde oluşturduğu, toplulaştırma işleminde komşu parsele tecavüzlü olan sabit tesisler korunmak zorunda olmamakla birlikte bilirkişi raporu Şekil5' de öneri blok planlamasında görüldüğü üzere zemindeki sabit tesisler dikkate alınarak dava konusu parsel ile komşu parseller arasındaki baran genişliğine denk gelecek şekilde zemin durumu dikkate alınarak zemindeki yolların düzgün bir blok planlaması ile oluşturulabilme imkanı varken buna dikkat edilmeden oluşturulan dava konusu ... ada ... nolu parselin çevresindeki blok planlamasının hatalı olduğu anlaşıldığından dava konusu toplulaştırma işleminde anılan parsel yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararı neticesi itibarıyla usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen sebepler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 18/09/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
karar