Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/3509 E. , 2025/6865 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/3509
Karar No : 2025/6865
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Anaokulu Kurumsal Hizmetler
San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Ankara ili, Çankaya ilçesinde ve şirketleri bünyesinde faaliyette bulunan Özel ... Anaokulunun, 36 aydan küçük öğrenciler için sınıf oluşturulduğunun tespit edildiğinden ve bu durumun kurum türü ve seviyesi ile bağdaşmadığından bahisle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7/1 maddesi uyarınca sürekli olarak kapatılmasına ve şirkete Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9/3 maddesi uyarınca 5 yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmemesine ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve .. sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:.... sayılı kararda; uyuşmazlıkta; dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden, söz konusu Anaokulunda 36 aydan küçük öğrenciler bulunduğunun davacı beyanlarıyla da sabit olduğu anlaşılmakla birlikte, yukarıda yer verilen ilgili mevzuatında belirtilen "amaç dışı" kullanımın eğitim-öğretim amacı haricinde bir kullanımı öngördüğünün kabulü gerektiği, bu haliyle 36 aydan küçük öğrenciler için sınıf oluşturulmasının amaç dışı kullanım anlamına gelmediği, Anaokulunda bulunan sınıftaki bazı öğrencilerin 36 aydan küçük olması mevzuata aykırı olmakla birlikte, bu durumun mevzuattaki en ağır yaptırımla cezalandırılmasının ölçülülük ilkesine aykırı olduğu değerlendirildiğinden, davacı şirket bünyesinde faaliyette bulunan Özel ... Anaokulunun, kurum açma iznini amacı dışında kullandığından bahisle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7/1 maddesi uyarınca sürekli olarak kapatılmasına ve şirkete Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9/3 maddesi uyarınca 5 yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmemesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bakılan uyuşmazlıkta; dava dosyasında mevcut olan tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 36 aydan daha küçük yaştaki çocukların davacıya ait anaokuluna kabul edildiği hususunun sabit olduğu anlaşıldığından, anaokulunun tanımı gereği bu yaştaki çocukların bakımı, gözetimi ya da eğitimi amacıyla okula kabulünün mümkün olmaması karşısında, bahse konu fiiller ile kurum açma izninin amacı dışında kullanıldığı açık olduğundan, bu sebeple tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık aksi yönde verilen idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, eğitim ve öğretim faaliyetinde bulunulduğu, bu amaç dışında herhangi bir şey yapılmadığı, Özel Öğretim Kurumları Kanunu çerçevesinde faaliyet yapıldığı, ağır bir yaptırım uygulandığı, ölçülülük ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı Ankara Valiliği tarafından, tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 36 aydan daha küçük yaştaki çocukların davacıya ait anaokuluna kabul edildiği hususunun sabit olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket bünyesinde faaliyette bulunan Özel ... Anaokulunun, 36 aydan küçük öğrenciler için sınıf oluşturulduğunun tespit edildiğinden ve bu durumun kurum türü ve seviyesi ile bağdaşmadığından bahisle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7/1 maddesi uyarınca sürekli olarak kapatılmasına ve şirkete Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9/3 maddesi uyarınca 5 yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmemesine ilişkin işlemlerin tesis edilmesi üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7'nci maddesinin birinci fıkrasında; "Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir."
Özel öğretim kurumunun;
a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,
b) (Değişik:27/6/2019-7180/11 md.) Gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan vermesi, reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerini kullanması,
c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması,
d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması,
e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,
f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,
g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,
h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,
hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır. Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum açma izni ile iş yeri
açma ve çalışma ruhsatının iptali ile idari para cezaları" başlıklı 9'uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; "Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrası hükümlerinde belirtilen fiillerin inceleme/soruşturma/denetleme sonucunda tespiti halinde Kanunda belirtilen miktarlarda idari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Soruşturma sonucu kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilen kurucuya beş yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmez..." hükmüne yer verilmiştir.
26/07/2014 tarih ve 29072 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4'üncü maddesinde; "Bu Yönetmelikte geçen; a) Anaokulu: Eylül ayı sonu itibarıyla 36-68 aylık çocukların eğitimi amacıyla açılan okulu,... ifade eder." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kanun koyucu ve idareler, düzenlemeler yaparken hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesiyle de bağlıdır. Bu ilke ise, “elverişlilik”, “gereklilik” ve “orantılılık” olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. “elverişlilik”, başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, “gereklilik” başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını, “orantılılık” ise başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade etmektedir. Bir kurala uyulmaması nedeniyle kanun koyucu veya idareler tarafından öngörülen yaptırım ile ulaşılmak istenen amaç arasında da “ölçülülük ilkesi” gereğince makul bir dengenin bulunması zorunludur.
Başka bir anlatımla, hukuk devletinin unsurlarından olan "ölçülülük ilkesi" nedeniyle Devlet, kural ihlali nedeniyle öngörülen yaptırım ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir denge kurmak zorundadır.
Bu itibarla kuralın kişilere aşırı bir külfet yüklediği, ulaşılmak istenen amaç ile teşebbüs özgürlüğüne getirilen sınırlama arasındaki makul dengenin bozulmasına neden olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden, söz konusu Anaokulunda 36 aydan küçük öğrenciler bulunduğunun davacı beyanlarıyla da sabit olduğu anlaşılmakla birlikte, yukarıda yer verilen ilgili mevzuatında belirtilen "amaç dışı" kullanımın eğitim-öğretim amacı haricinde bir kullanımı öngördüğünün kabulü gerektiği, bu haliyle 36 aydan küçük öğrenciler için sınıf oluşturulmasının amaç dışı kullanım anlamına gelmediği, Anaokulunda bulunan sınıftaki bazı öğrencilerin 36 aydan küçük olması mevzuata aykırı olmakla birlikte, bu durumun mevzuattaki en ağır yaptırımla cezalandırılmasının ölçülülük ilkesine aykırı olduğu değerlendirildiğinden, davacı şirket bünyesinde faaliyette bulunan Özel ... Anaokulunun, kurum açma iznini amacı dışında kullandığından bahisle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7/1 maddesi uyarınca sürekli olarak kapatılmasına ve şirkete Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 9/3 maddesi uyarınca 5 yıl geçmeden tekrar kurum açma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmemesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 16/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
karar