Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2025/3995 E. , 2025/4277 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2025/3995
Karar No : 2025/4277
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): Kendi adlarına asaleten ...adına velayeten ... ve ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kabule ilişkin kısmının davalı idare tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar vekili tarafından, müvekkili ...'ya 07/05/2021 tarihinde İstanbul Heybeliada Aile Sağlığı Merkezinde uygulanan BCG, Pnömokok ve Karma aşılarının koldan yapılması gerekirken hatalı şekilde bacağa ve kas dokusuna fazla dozdan enjekte edilmesi üzerine küçükte lezyon oluşması sonrasında ameliyat olmak durumunda ve bacağında kalıcı boşluk/iz kalmasında davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık 12.500,00 TL maddi, anne için 50.000,00 TL, baba için 50.000,00 TL, küçük için 200.000,00 TL olmak üzere toplam 300.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıların 12.500,00-TL maddi tazminat istemine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede; dava konusu uyuşmazlıkta, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Adli Tıp 7. İhtisas Kurulunun ... tarih ve ... sayılı raporunda, BCG aşısının hemşire Z.A.tarafından küçüğe sehven kas içine ve bacaktan uygulanmasının tıp biliminin genel kabul görmüş ilke ve kurallarına uygun olmadığının belirtildiği, bir başka deyişle, olayda özen eksikliği tespit edilen hemşire Z.A. ile Dr.S.F.'nin eylemleri nedeniyle idarenin hizmet kusurunun bulunduğunun anlaşıldığı, dava dilekçesine ekli bilgi ve belgelerden, hastane giderleri kapsamında, 31/01/2021 tarihinde yapılan ameliyat ücreti olarak 8.200,00 TL ile 06/08/2021 tarihinde yapılan tahlil ücreti olarak 65,66 TL tutarın davacılar tarafından karşılandığı ve hastaneye gidiş-geliş masrafları adı altında ise 141,00 TL tazminat talep edildiği anlaşılmakla, genel teamüllere göre hastane giderleri ve yol giderleri kapsamında karşılanan toplam 8.406,66 TL'nin idareye başvuru tarihinden itibaren (12/04/2022) işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığı, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, hastane giderleri kapsamında tazmini talep edilen 300,00 TL tahlil ücretinin 234,19 TL'sinin (02/08/2021), 500,00 TL muayene ücretinin (07/07/2021, 29/07/2021, 04/09/2021 ve 04/10/2021 tarihlerinde), 1.381,67 TL emar ücreti (29/07/2021) ve 1.477,48 TL iğne biyopsi ücretinin (29/07/2021) ise, davacılar tarafından yaptırılan özel sağlık sigortası kapsamında kişiye fatura ettirilmeyip sigorta şirketi tarafından karşılandığı, halefiyet ilkesi gereğince sigorta poliçesi kapsamında oluşan zararın tazmininin talep edilmesi hususunda sigortacının ödediği tazminat oranında sigortalının haklarına halef olacağı ve zarardan sorumluluğu bulunan üçüncü kişilere iç ilişkide rücuan idari ve başvuru veya yasal yollara müracaat hakkı bulunduğu dikkate alındığında, toplam 3.593,34 TL hastane ve tedavi masraflarının tazmini isteminin reddi gerektiği sonucuna varıldığı, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı raporunda, küçüğün geçici iş göremezlik süresinin olay tarihinden itibaren 14 (ondört) güne kadar uzayabileceği, geçici iş göremezlik süresi içerisinde başka birinin yardımına gereksinim duymayacağı, geçici iş göremezlik süresi sonundan itibaren meslekte kazanma gücü kaybı oranının %0 olduğu ve başka birisinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığı tespitlerine yer verildiği, olay tarihinde küçüğün 3 aylık olduğu hususu dikkate alındığında, geçici iş göremezlik zararının da oluşmadığı, bu kapsamda fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak talep edilen 500,00 TL maddi tazminat isteminin de reddi gerektiği sonucuna varıldığı, davacıların 300.000,00 TL manevi tazminat istemine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede; bakılan uyuşmazlıkta, Adli Tıp Kurumu raporundaki tespitler ile doktor ve enjeksiyonu yapan hemşire hakkında yürütülen disiplin soruşturma dosyasının bir bütün olarak değerlendirilmesinden, olay tarihinde henüz 3 aylık olan küçük...'nın uygulanan hatalı enjeksiyon nedeniyle narkoz alarak ameliyat olmak zorunda kaldığı ve enjeksiyon sonrası küçüğün bedeninde yara izi oluştuğu dikkate alındığında, sağlık hizmetinin yürütülmesi sırasındaki hatalı iş ve işlemlerin davacı anne ve babada korku ve belirsizliğe neden olduğu, bu yönüyle, davacıların duyduğu elem ve ızdırabın manevi tazminat ödenmesi suretiyle giderilmesinin hakkaniyete daha uygun düşeceği kanaatiyle, olayın meydana geliş şekli ve sonuçları göz önünde bulundurularak takdiren davacı ... için 50.000,00 TL,...... için 50.000,00 TL ve küçük ... için 100.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren (12/04/2022) işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesine, davacıların fazlaya dair 100.000,00 TL manevi tazminat talebinin ise reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; esas yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, nispi harç yönünden ise davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının "Kabul edilen maddi ve manevi tazminat miktarı üzerinden hesaplanan 14.236,26-TL nispi karar harcından davacılar tarafından peşin yatırılan 1.024,65-TL nispi karar harcının mahsubu sonucu kalan 13.211,61-TL nispi karar harcının davacılara tamamlattırılmasına, kabul edilen maddi ve manevi tazminat miktarı üzerinden nispi olarak hesaplanan 14.236,26- TL karar harcının davalı idare tarafından davacılara ödenmesine" ilişkin kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, manevi tazminata ancak ağır hizmet kusurunun bulunması halinde hükmedilebileceği, hükmolunan manevi tazminat miktarının fazla olduğu, bilirkişi raporuna yapılan itirazın dikkate alınmadığı, harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
A) Temyize konu kararın maddi tazminat istemine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın maddi tazminat isteminin kabulüne yönelik kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B) Temyize konu kararın manevi tazminat isteminine ilişkin kısmının incelenmesi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafından, müşterek çocukları ...'ya 07/05/2021 tarihinde İstanbul Heybeliada Aile Sağlığı Merkezinde uygulanan BCG, Pnömokok ve Karma aşılarının koldan yapılması gerekirken hatalı şekilde bacağa ve kas dokusuna enjekte edildiği, ayrıca BCG aşı dozunun normalden fazla enjekte edilmesi nedeniyle küçükte lezyon oluştuğundan bahisle Acıbadem Dr Şinasi Can Hastanesinde anestezi altında ameliyat olmak durumunda kaldığı ve bacağında kalıcı boşluk/ iz kaldığı belirtilerek, davalı idareye bağlı aile sağlığı merkezinde hatalı uygulanan enjeksiyon nedeniyle küçüğün bedensel zarara uğramasında hizmet kusuru bulunduğundan bahisle maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkemece, olayda idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla bilirkişiliğine başvurulan Adli Tıp Kurumu 7. İhtisas Kurulu tarafından hazırlanan ...tarih ve ... karar numaralı raporda; "...Küçüğe 07/05/2021 tarihinde Heybeliada Aile Sağlığı Merkezinde BCG aşısı, 5’li karma aşı ve pnömokok aşısı yapıldığı, sol bacağında şişlik şikayeti nedeni ile Acıbadem Dr. Şinasi Can Hastanesinde 17/07/2021 tarihinde çekilen yüzeyel doku USG’sinde ve 26/07/2021 tarihinde çekilen ekstremite MR’ında sol üst bacakta muskuler kılıf içinde ortasında nekrotik alanlar bulunan kontrast tutan kitle ve kitle çevresinde minimal sıvı olduğunun tespit edildiği, 29/07/2021 tarihinde yapılan kalın iğne biyopsisinin patolojik incelemesinde granülomatöz enflamasyon gösteren fibroadipoz doku tanısı konulduğu, 31/01/2022 tarihinde granülom eksizyonu ameliyatı yapıldığı, patolojik incelemede nekrotizan granülomatöz inflamasyon tanısı konulduğu, küçüğün 16/08/2023 tarihinde Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi Polikliniğinde yapılan muayenesinde sol uyluk anterioru orta 1/3’te 5 cm longitudinal skar mevcut olduğu, her iki alt ekstremitenin eşit uzunlukta, mobilize olduğu, aksama olmadığı, her iki diz eklem fleksiyonu 130 derece, ekstansiyonu tam olduğunun tespit edildiği anlaşılmakla; küçüğe 07/05/2021 tarihinde Heybeliada Aile Sağlığı Merkezinde BCG aşısı uygulama endikasyonunun bulunduğu, ancak BCG aşısının intradermal yolla koldan uygulanması gerektiğinin tıbben bilindiği, küçüğe BCG aşısının sehven intramuskuler yol ile bacağa uygulanmasının tıbben uygun olmadığı, dolayısıyla; Hemşire Z.A.’nın eylemlerinin tıp biliminin genel kabul görmüş ilke ve kurallarına uygun olmadığı, hizmetini sağlık çalışanları aracılığıyla yürüten idarenin organizasyon hatası bulunmadığı..." yönünde görüş bildirilmiştir.
Mahkemece, anılan bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan davalı idarenin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine, nispi harç yönünden ise kabulüne karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır.
İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmektedir. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.
İdarelerin kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak organizasyonları yaparak, yeterli araç ve gereçle donatılmış bina, tesis ve araçlarda hizmetin özelliğine uygun olarak seçilen ve yetişmiş personelle hizmeti yürütme yükümlülüğünün bulunduğu tartışmasızdır.
Zarar gören kişinin hizmetten yararlanan durumunda olduğu ve hizmetin riskli bir nitelik taşıdığı sağlık hizmetinde, idarenin tazmin yükümlülüğünün doğması için; zararın, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelmiş olması gerekmektedir.
Öte yandan, manevi zararın varlığı, sadece şeref, haysiyet ve onur kırıcı işlem ve eylemlere maruz kalmış ya da kişilerin vücut bütünlüğünün ihlal edilmiş olmasına, ölüm nedeniyle ağır bir elem, üzüntü duyulması şartına bağlı olmayıp; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetini gereği gibi eksiksiz olarak sunamaması nedeniyle ilgililerin yeterli hizmet alamamalarından dolayı üzüntü ve sıkıntı duymaları da manevi zararın varlığı ve manevi tazminatın hükmedilmesi için yeterli bulunmaktadır. Manevi tazminat, mal varlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, manevi tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli ve idari faaliyetin niteliği gözetilerek hakkaniyetli olması ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Buna göre, manevi tazminat takdir edilirken, davacılar yönünden, manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarara yol açan idari faaliyet sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişi üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak düzeyde olmasına; davalı yönünden ise, hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede olmasına dikkat edilmesi gerektiği açıktır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacıların manevi zararının, yukarıda aktarılan ilkeler gözetilerek, davacılar yönünden manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, davalı idare yönünden ise hakkaniyet sınırlarını aşmayan, ölçülü, adil dengeyi sağlayacak ve aşırı mali külfet oluşturmayacak makul bir seviyede belirlenecek manevi tazminat miktarının ödenmesine karar verilmesi suretiyle karşılanması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, manevi tazminat miktarının benzeri olaylarda hükmedilen manevi tazminattan yüksek belirlenmesini gerektiren farklı ve özel bir sebebin bulunmadığı, bu haliyle davacılar için hükmedilen manevi tazminat miktarının fazla olduğu görülmekte olup; manevi tazminatın amaç ve niteliği dikkate alındığında, hükmedilecek manevi tazminat miktarının yeniden belirlenmesi gerektiğinden, temyize konu kararın manevi tazminat istemine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2 ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının maddi tazminat istemine ilişkin kısmının ONANMASINA, manevi tazminat istemine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/10/2025 tarihinde maddi tazminat istemi yönünden oy birliğiyle, manevi tazminat istemi yönünden oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın manevi tazminat istemine ilişkin kısmı da usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının da bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bu nedenle, davalı idarenin temyiz isteminin reddedilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.
karar