Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/405 E. , 2025/1313 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/405
Karar No:2025/1313
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... Otomotiv Taahhüt Turizm
İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
2- ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Dünya Bankası Finansmanlı Organize Sanayi Bölgesi Projesi kapsamında 05/08/2024 tarihi saat 14.30'a kadar teklif verilmesi öngörülerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesinin (c) bendi uyarınca gerçekleştirilen "..." referans numaralı "Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşleme İhtisas OSB Temel Altyapı Yapım İşi" ihalesinin davacıların teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak sonuçlandırılmasına ilişkin 09/09/2024 tarihinde davacılara bildirilen ihale kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı şirketlerin dava konusu ihale kapsamındaki geçici teminat mektubunun "... Ltd Şti & ... Elektronik Otom. Taah. Turz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı" şeklinde yazıldığı, teklif sahibi şirketlerin ise "... Elektrik Otomotiv Taahhüt Turizm İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (...) ve ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (...) İş Ortaklığı" olduğu, söz konusu teminat mektubunun QNB Finansbank A.Ş. Ofis Şubesinden alındığı, davacılar tarafından hatanın fark edilmesi sonrasında aynı bankanın Emek Şubesinden alınan 06/08/2024 tarihli yazıda şirket adlarının sehven yanlış yazıldığının belirtildiği, ihale dokümanına göre dava konusu ihaleye iş ortaklığı şeklinde teklif sunulabileceği, ancak geçici teminat mektuplarının ortak girişim adına düzenlenmesi gerektiği, ihale dokümanındaki esasları karşılamayan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı, davacı şirketler tarafından sunulan geçici teminat mektubunun usulüne uygun olarak düzenlenmediği, başka bir anlatımla, davacı şirketler adına düzenlenen geçici teminat mektubunun ihale dokümanında belirtilen esaslara uygun olmadığı, sonradan alınan yazının bankanın farklı bir şubesine ait olduğu, sunulan geçici teminat mektubunun lehtar kısmında şirketlerden birisinin adına hiç yer verilmediği, geçici teminat mektubunun ihale dokümanında belirtilen esasları karşılar mahiyette olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, teminat mektubunda ihalenin adının ve ihale makamı olan idarenin adının tam ve doğru bir şekilde yazıldığı, ortaklardan ikisinin de adına yer verilmesinin talep edilmesine rağmen iş ortaklığı için düzenlendiği belirtilmekle birlikte ortaklardan ikisinin adının banka tarafından doğru bir şekilde yazılmadığı, esası değiştirmeyen bu hatanın kendi kusurlarından kaynaklanmadığı, bankanın hatası olduğunun bizzat banka tarafından düzenlenen belge ile ortaya koyulduğu, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak sonuçlandırılan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, ihale dokümanı uyarınca iş ortaklıklarında ortakların her ikisinin adının teminat mektubunda yer alması gerektiği, bu konuda ortaya çıkacak bir eksikliğin hukuki sonucunun teklifin değerlendirme dışı bırakılması olduğu, somut olayda ortaklardan ...'nın adının teminat mektubunda hiç yer almadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri Projesi kapsamında proje numarası 171645, ikraz numarası 9205-TR, teklife çağrı (RfB) referans numarası ... olan "Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşleme İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Temel Altyapı Yapım İşi" ihalesi için son teklif verme tarihinin 05/08/2024 olduğu belirtilerek 14/06/2024 tarihinde ilana çıkılmıştır.
İlanda, ihalenin, Dünya Bankası'nın Temmuz 2016 tarihli, Kasım 2017, Ağustos 2018 ve Kasım 2020 revizyonlu "IPF Borçluları için Satın Alma Düzenlemeleri - Yatırım Projesi Finansmanında Satın Alma Tedarik, Yapım İşleri, Danışmanlık Dışı Hizmetler ve Danışmanlık Hizmetleri" (Satın Alma Düzenlemeleri) ile 15 Ekim 2006'da yayınlanan, Ocak 2011'de ve 1 Temmuz 2016'da revize edilen Dünya Bankası’nın "IBRD İkrazları, IDA Kredileri ve Hibeleri ile Finanse Edilen Projelerde Yolsuzluk ve Sahteciliği Önleme ve Mücadele Kılavuzu" (Kılavuz) hükümlerinde belirtilen şekilde teklife çağrı (RfB) yapılarak ulusal rekabetçi ihale yöntemiyle gerçekleştirileceğine yer verilmiş, ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na tabi olmadığı belirtilmiştir.
Dava konusu ihale kapsamında banka teminat mektubunun düzenlenmesi için 01/08/2024 tarihinde QNB Finansbank A.Ş. Ofis Şubesine "... ... İnş. Elek. Oto. Taah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd Şti - ... Müh. Müş. İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı unvanlı firma/şahıs lehine muhatabı Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşleme İhtisas Osb Bölge Müdürlüğü olan 7.000.000 tutarlı teminat mektubu düzenlenerek verilmesini ..." ibarelerini taşıyan müşteri talimatı isimli belge ile başvuru yapılmış, teminat mektubu düzenlenmek üzere başvuru yapan kişilerden aynı tarihli yazılı muvafakatname alınmış, QNB Finansbank A.Ş. Ofis Şubesine hitaben yazılan bu belgede "Bankanızca Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşleme İhtisas OSB Bölge Müdürlüğüne hitaben ... Elekt. Oto. Taah. İth. İhr. San. Tic. Ltd Şti firması kredi limitinden düzenlenecek 7.000.000 TL tutarlı Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşleme İhtisas OSB Bölgesi Temel Altyapı Yapım İşi konulu teminat mektubunun lehtar kısmının ... İnş. Elekt. Oto. Taah. İth. İhr. San. Tic. Ltd Şti - ... Müh. Müş. İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı şeklinde yazılmasına muvafakat ediyoruz. ..." ibarelerine yer verilmiştir.
QNB Finansbank Ofis Şubesince ... tarih ve ... numaralı Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşl. İht. Osb Bölge Müdürlüğü başlıklı "... no'lu Teklife Çağrı (RfB) kapsamında Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşl. İht. Organize Sanayi Bölgesi Temel Altyapı Yapım İşinin ... Ltd Şti & ... Elektrik Otom. Taah. Turz. İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şt İş Ortaklığı (bundan böyle "Başvuru Sahibi" olarak anılacaktır) teklifini (bundan böyle "Teklif" olarak anılacaktır) Lehtara ilettiğini veya ileteceğini öğrenmiş bulunuyoruz. Ayrıca, Lehtarın koşulları uyarınca, tekliflerin bir geçici teminat ile desteklenmesi gerektiğini anlıyoruz. Başvuru Sahibinin talebi üzerine, bizler, garantör olarak, Başvuru Sahibinin aşağıda belirtilen eylemleri veya ihmalleri sebebiyle, Lehtarın talep yazısı içerisinde veya talep yazısının yaninda veya talebi açıklayıcı olarak sunulan ayrıca imzalanmış bir belgede yer alan beyanı ile desteklenen ihbarın tarafımızca alınması üzerine, toplam 7.000.000,00 (Yalnız/Yedimilyon Türk Lirası)tutarı geçmeyen herhangi bir meblağı veya meblağlar Lehtara ödemeyi işbu belge ile gayrikabili rücu olarak taahhüt ederiz ..." ibarelerini taşıyan geçici teminat mektubu düzenlenmiş, dava konusu ihaleye iş ortaklığı olarak verilen teklif ekinde aktarılan ibareleri taşıyan geçici teminat mektubu kullanılmıştır.
İhale günü (05/08/2024) saat 14.30'a kadar kapalı zarf içinde verilen teklifler aynı gün saat 14.45'te Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğünde katılımcıların huzurunda açılmış, teklif sahibi firmanın adı, KDV hariç teklif fiyatı ve geçici teminatının olup olmadığı bilgilerini içeren teklif açılış tutanağı düzenlenmiştir.
Açılış tutanağı hem ihale değerlendirme komisyonu üyeleri hem de açılışa katılan teklif sahiplerinin temsilcileri tarafından imzalanmış, daha sonra birer nüshası teklif verenler adına ihale açılışına katılan kişilere verilmiş, teklif verenlerin ihale dokümanında belirtilen gereklilikleri karşılayıp karşılamadığını tespit etmek üzere tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına geçilmiştir.
Davacıların sundukları geçici teminat mektubunu düzenleyen bankanın başka bir şubesi (Emek Şubesi) tarafından 06/08/2024 tarihinde Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşl. İht. OSB Bölge Müdürlüğüne hitaben "... Ltd Şti talebi ile ... no'lu Teklife Çağrı (RfB) kapsamında Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşl. İht. Organize Sanayi Bölgesi Temel Altyapı Yapım İşi için Ofis Şubemizden düzenlediğimiz ... tarihli ... ref nolu teminat mektubu metnimizde Bankamız kaynaklı teknik nedenlerden dolayı ... Ltd Şti & ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.ş. İş Ortaklığı unvanı yerine ... Ltd Şti & ... Elektrik Otom. Taah. Turz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şt İş Ortaklığı yazıldığı görülmüştür. Bahsi geçen mektup metnimizde lehtarın ... Ltd Şti & ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.ş. İş Ortaklığı olarak kabulünü bilgilerinize sunarız." içeriğine sahip belge hazırlanmıştır.
Ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren ... ve ... İş Ortaklığının sunmuş olduğu geçici teminat mektubunda lehtarın adının "... Ltd. Şti. & ... Elektronik Otom. Taah. Turz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı" şeklinde yazılması nedeniyle "... sunulan geçici teminat mektubu İdari Şartname Teklif Sahibine Talimatlar (TST) 19.8 maddesine uygun olmadığından ..." bahisle davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.
Teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının gerekçesi davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işleminde, "... Geçici Teminat Mektubunda lehtar bilgileri "Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşleme İhtisas OSB Bölge Müdürlüğü" olarak yazmakta olup, bu kısımda bir hata bulunmamıştır. Değerlendirme dışı bırakılmanıza sebep olan husus ise Geçici teminat mektubunda tüm ortak girişim üyelerinin adlarının yazılmamış olması olup ihale İdari Şartnamesi TST 19.8 maddesi hükmünde, "Ortak Girişimlerin geçici teminat mektubu, teklifi sunan bu iş için kurulmuş Ortak Girişim adına düzenlenecektir. İhale tarihi itibarıyla henüz yasal olarak geçerli bir Ortak Girişim kurulmamış olması halinde geçici teminat mektubu, Ortak Girişimi oluşturacak firmaların tamamı için müşterek düzenlenerek ilgili tüm şirketlerin ismi aynı geçici teminat mektubunda yer alacaktır. Bu koşulları sağlamayan Ortak Girişim üyelerinin geçici teminat mektupları kabul edilmeyecek ve teklifleri değerlendirme dışı bırakılacaktır" olarak ifade edilmektedir. Teklifler açıldıktan sonra ise düzeltme yolu ile Geçici Teklif Mektubunun geçerli kılınmasının mümkün olmadığı ihale dokümanı TST 29.4 maddesinde, 'Bir teklif, İhale Dokümanının gerekliliklerini esas itibarıyla karşılamaması durumunda İşveren tarafından reddedilecek olup; maddi sapmanın, çekincenin veya ihmalin düzeltilmesi yoluyla esas itibarıyla uyumlu hale getirilemeyecektir' olarak ifade edilmektedir. Geçici Teminat mektubunu düzeltme ve geçerli kılma başvurunuz yukarıda belirtilen ihale hükümlerince mümkün bulunmamaktadır." şeklinde açıklanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 3. maddesinin (c) bendinde, "Uluslararası anlaşmalar gereğince sağlanan dış finansman ile yaptırılacak olan ve finansman anlaşmasında farklı ihale usul ve esaslarının uygulanacağı belirtilen mal veya hizmet alımları ile yapım işleri (...) ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanuna tabi değildir." kuralına yer verilmiştir.
Dünya Bankasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Kasım 2020 itibarıyla güncellenmiş Mal ve Hizmet Alımı ile Danışmanlık Dışı Hizmetler ve Danışmanlık Hizmetlerine ilişkin Yatırım Proje Finansmanı İhale Yönetmeliği'nin "İhale Hükümleri" başlıklı V. Bölümünün "Standartlar ve Teknik Şartnameler" başlıklı 5.26 maddesinde, ihale dokümanındaki standartlar ve teknik şartnamelerin bir yandan ihale konusuna yönelik performansı ve diğer gereklilikleri güvence altına alırken aynı zamanda mümkün olan en geniş rekabeti sağlayacağı, ihalelerde mümkün olduğu ölçüde uluslararası kabul görmüş standartların belirleneceği; "Geçici Teminat" başlıklı 5.33, 5.34 ve 5.35 maddelerinde, yeterlik kriteri olarak geçici teminat istenebileceği, geçici teminatın teklife çağrı dokümanında belirtilen biçimde ve miktarda olacağı, nakde çevrilmesinin gerekmesi durumunda kullanılabilmesi için belirli bir geçerlik süresine sahip olması gerektiği, geçici teminatın teklif sahibi tarafından belirlenen itibarlı bir banka veya banka dışı finansal kuruluş tarafından düzenlenmesi gerektiği; "Tekliflerin Açılması" başlıklı 5.43 maddesinde, tek aşamalı ve tek zarflı süreçte, son teklif verme tarihine ve saatine kadar alınan tüm tekliflerin kamuoyu önünde açılacağı, teklif sunmuş olan her bir teklif sahibinin adının, teklif bedelinin, geçici teminatının, istenmiş ise teklif teminat beyanının ve talep edilmiş veya izin verilmiş ise alternatif tekliflerinin sesli bir şekilde okunarak kayda geçirileceği; "Açık Rekabet" başlıklı 6.11 maddesinde, gereksinimlerin yeterli bir şekilde duyurularak, zamanında ve eşit teklif fırsatı tanınarak temin edilmesine imkan sağlandığı için açık rekabete dönük piyasa yaklaşımının tercih edildiği, bunun dışındaki bir yaklaşımın benimsenmesi halinde bunun ihaleye yönelik planlamada gerekçelendirilmesi gerektiği; "Onaylı Seçim Yöntemleri" başlıklı VI. Bölümünün "Teklife Çağrı (RfB)" başlıklı 6.5 ve 6.6 maddelerinde, RfB'nin tekliflerin alınması bakımından rekabetçi bir yöntem olduğu, bu yöntemin işin niteliğine uygun olarak ayrıntılı şartların belirlenebildiği durumlarda kullanılabileceği, bu yöntemle ihalenin tek aşamalı olarak gerçekleştirileceği, bu yöntemde bir koşulun mevcut olup olmadığına yönelik yeterlik kriterlerin kullanıldığı; "Ön Yeterlik" başlıklı 6.23 ve 6.24 maddelerinde, ön yeterliğin teklife çağrı (RfB) usulüyle birlikte kullanılacağı, ön yeterlik aşamasında isteklinin asgari gerekliliklere uygunluğunun, deneyiminin, teknik kapasitesinin ve finansal kaynaklarının değerlendirileceği ve ön yeterlik sonucunun tüm başvuru sahiplerine duyurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
"Küçük Yapım İşleri için Teklife Çağrı (Tek Zarflı İhale Süreci) Dünya Bankası Finansmanlı Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri Projesi" isimli ikraz numarası 9205-TR, proje numarası 171645 olarak belirtilen ihale dokümanının "Teklif Sahibine Talimatlar (TST)" başlıklı I. Bölümünün "Finansman Kaynağı" başlıklı 2. maddesinde, "Teklif Bilgi Formunda belirtilen Borçlu veya Alıcı (bundan böyle "Borçlu" olarak anılacaktır), Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası'ndan veya Uluslararası Kalkınma Birliği'nden (bundan böyle "Banka" olarak anılacaktır), Teklif Bilgi Formunda belirtilen proje için, Teklif Bilgi Formunda belirtilen miktarda bir finansman temin etmiş veya finansman (bundan böyle "Finansman" olarak anılacaktır) başvurusunda bulunmuştur. Borçlu bu finansman tutarının bir bölümünü, bu ihale dokümanının ilgili olduğu sözleşme(ler) kapsamındaki uygun ödemeler için kullanmayı istemektedir. Banka tarafından yapılacak ödemeler, sadece Borçlunun talebi üzerine ve Bankanın onayından sonra yapılacak ve her bakımdan İkraz Anlaşmasının (veya başka bir finansman anlaşmasının) hüküm ve şartlarına tabi olacaktır. İkraz Anlaşması (veya başka bir finansman anlaşması), Birleşmiş Milletler Şartı Bölüm VII hükümleri kapsamında alınan bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararı ile yasaklanan kişi veya kuruluşlara yapılacak ödemeler veya bu şekilde yasaklanan mal, donanım, tesis veya malzeme ithalatı için yapılacak ödemeler için kredi hesabından çekiş yapılmasını yasaklamaktadır. Borçlu dışındaki hiçbir taraf, İkraz (veya başka finansman) Anlaşmasından doğan hiçbir hakka sahip olmayacak ve Kredi (veya başka finansman) tutarları üzerinde hak iddiasında bulunmayacaktır.; 'Geçici Teminat' başlıklı 19. maddesinde, "Teklif Sahibi, teklifinin bir parçası olarak, Teklif Bilgi Formunda belirtilen şekilde, Geçici Teminat Taahhütnamesi ya da Geçici Teminatını sunacaktır. Geçici Teminat, Teklif Bilgi Formunda belirtilen miktar ve para biriminde olacak ve Teklif Formlarında verilen Geçici Teminat Formu kullanılarak hazırlanacaktır. Geçici Teminat Taahhütnamesi için, Bölüm IV'te (Teklif Formları) verilen form kullanılacaktır. (...) TST 19.1 uyarınca bir Geçici Teminat veya Geçici Teminat Taahhütnamesi isteniyorsa, esas itibarıyla gereklilikleri karşılayan bir Geçici Teminat veya Geçici Teminat Taahhütnamesi ile birlikte sunulmayan tüm teklifler, gereklilikleri karşılamadığı gerekçesiyle işveren tarafından reddedilecektir. (...) Ortak Girişimlerin Geçici Teminatı veya Geçici Teminat Taahhütnamesi teklifi sunan ortak girişim adına düzenlenecektir. İhale tarihi itibarıyla henüz yasal olarak geçerli bir ortak girişim kurulmamış olması halinde, Geçici Teminat veya Geçici Teminat Taahhütnamesi, TST 4.1 ve TST 11.2'de belirtilen niyet mektubunda adı belirtilen müstakbel ortak girişim üyelerinin adlarına düzenlenir. Eğer TST 19.1 uyarınca Teklif Bilgi Formunda bir geçici teminat istenmiyorsa ve (a) Teklif Sahibi Teklif Mektubunda belirttiği teklif geçerlilik süresi içinde teklifini geri çekerse veya teklif sahibinin bu sürede yaptığı uzatım içinde teklifini geri çekmesi durumunda ya da (b) Başarılı Teklif Sahibi: (i) TST 47 hükümlerine uygun olarak Sözleşmeyi imzalamazsa veya (ii) Kesin Teminatı ve Teklif Bilgi Formunda istenmesi halinde TST 48 hükümlerine uygun Çevresel ve Sosyal Kesin Teminatını sunmazsa, Borçlu, Teklif Bilgi Formunda öngörülmesi halinde, İşveren tarafından o Teklif Sahibi ile Teklif Bilgi Formunda belirtilen süre boyunca Sözleşme yapılmasını yasaklayabilir." düzenlemesi yer almaktadır.
Aynı dokümanın "Teklifin Şekli ve İmzalanması" başlıklı 20. maddesinde, "(...) Teklif sahibinin bir ortak girişim olması halinde, teklif ortak girişim adına ortak girişimin yetkili bir temsilcisi tarafından imzalanacaktır ve ortak girişimin tüm üyeleri için yasal olarak bağlayıcı olabilmesi için yasal olarak yetkili temsilcilerince imzalanmış birer vekaletname kanıt olarak sunulacaktır. (...)"; "Tekliflerin Sunulması ve Açılması" başlıklı 21. maddesinde, "Teklif Sahibi Teklifi tek bir mühürlü zarf içerisinde (tek zarflı ihale süreci) sunacaktır. (...)"; "Tekliflerin Açıklığa Kavuşturulması" başlıklı 27. maddesinde, "İşveren gerekli gördüğü takdirde, tekliflerin incelenmesine, değerlendirilmesine, karşılaştırılmasına ve teklif sahiplerinin yeterliliklerinin belirlenmesine yardımcı olmak amacıyla herhangi bir teklif sahibine makul bir süre tanıyarak teklifine açıklık getirmesini isteyebilir. Bir teklif sahibi tarafından, İşverenin bir talebi olmaksızın sunulan bir açıklama dikkate alınmayacaktır. İşverenin açıklama talebi ve bu talebe verilen cevap yazılı olacaktır. TST 31 uyarınca, İşveren tarafından Tekliflerin değerlendirilmesi sırasında fark edilen aritmetik hatalarının düzeltilmesini onaylamak dışında, teklifte belirtilen fiyatlarda gönüllü bir artış veya azaltma veya teklifin özünde herhangi bir değişiklik dahil olmak üzere, bir değişikliğin yapılması istenemez, önerilemez veya buna izin verilemez. Bir Teklif Sahibinin, İşverenin açıklama talebinde belirtilen tarih ve saat itibarıyla kendi Teklifine ilişkin herhangi bir açıklama sunmamış olması halinde, söz konusu teklif sahibinin teklifi reddedilebilecektir."; "Sapmalar, Çekinceler ve İhmaller" başlıklı 28. maddesinde, Tekliflerin değerlendirilmesinde aşağıdaki tanımlar uygulanacaktır: (a) "Sapma", İhale Dokümanında belirtilen koşullardan sapmaktır; (b) "Çekince", İhale Dokümanında belirtilen koşulların tamamen kabul edilmesiyle ilgili sınırlayıcı şartlar getirmek veya bu koşulları tamamen kabul etmeyi reddetmektir ve (c) "İhmal", İhale Dokümanında istenen bilgilerin veya belgelerin bir kısmını veya tamamını sunmamaktır. İşverenin teklifin gereklilikleri karşıladığına yönelik tespiti, TST 11'de tanımlandığı şekliyle teklifin içeriğine dayanarak yapılacaktır.; "Teklif Gerekliliklerinin Karşılanıp Karşılanmadığının Tespiti" başlıklı 29. maddesinde, "İşverenin teklifin gereklilikleri karşıladığına yönelik tespiti, TST 11'de tanımlandığı şekliyle teklifin içeriğine dayanarak yapılacaktır. Esas itibarıyla gereklilikleri karşılayan bir teklif, önemli bir sapma, çekince veya ihmal olmaksızın ihale dokümanının gerekliliklerini karşılayan bir tekliftir. Önemli bir sapma, çekince veya ihmal: (a) kabul edilmesi halinde: (i) Sözleşmede belirtilen işin kapsamını, niteliğini veya yerine getirilmesini önemli ölçüde etkileyecek olan veya (ii) ihale dokümanıyla uyuşmayan bir şekilde, önerilen sözleşme kapsamında işverenin haklarını veya teklif sahibinin yükümlülüklerini önemli ölçüde sınırlayacak olan veya (b) Düzeltildiği takdirde, esas itibarıyla gereklilikleri karşılayan bir teklif sunan diğer teklif sahiplerinin rekabetçi konumunu haksız şekilde etkileyecek olan bir durumdur. İşveren, özellikle Bölüm VII'nin (Yapım İşleri Teknik Şartnamesi) tüm koşullarının hiçbir önemli sapma, çekince veya ihmal olmaksızın karşılanmış olduğunun teyidi için, iletilen teklifin teknik yönlerini TST 16 hükümlerine uygun olarak inceleyecektir. Bir teklif, ihale dokümanının gerekliliklerini esas itibarıyla karşılamaması durumunda İşveren tarafından reddedilecek olup; maddi sapmanın, çekincenin veya ihmalin düzeltilmesi yoluyla esas itibarıyla uyumlu hale getirilemeyecektir."; "Tekliflerin Değerlendirilmesi başlıklı 35. maddesinde, "İşveren tekliflerin değerlendirilmesinde bu maddede ve Bölüm I'de (Değerlendirme ve Yeterlilik Kriterleri) verilen kriterleri ve metodolojileri kullanacaktır. Bunlar haricinde değerlendirme kriterleri ve metodolojileri kullanılmayacaktır. İşveren, En Avantajlı Teklifin belirlenmesinde bahse konu kriterleri ve metodolojileri kullanacaktır. En Avantajlı Teklif, Yeterlilik Kriterlerini karşılayan ve (a) İhale dokümanı gerekliliklerini esas itibariyle karşılayan ve (b) En düşük değerlendirilen maliyete sahip Teklif Sahibinin teklifidir. (...)" düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dünya Bankasından sağlanan dış finansmanla farklı ihale usul ve esasları uygulanarak gerçekleştirilen "Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşleme İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Temel Altyapı Yapım İşi" ihalesine ilişkin dava konusu işlem yasaklamaya yönelik bir yaptırım niteliğinde olmadığından, 4734 sayılı Kanun kapsamında değildir. 4734 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (c) bendi uyarınca istisna kapsamındaki ihale, Dünya Bankasının Kasım 2020 itibarıyla güncellenmiş Mal ve Hizmet Alımı ile Danışmanlık Dışı Hizmetler ve Danışmanlık Hizmetlerine ilişkin Yatırım Proje Finansmanı İhale Yönetmeliği'ne göre yapılmıştır.
Yukarıda aktarılan kurallar irdelendiğinde, ihale dokümanındaki düzenlemeler ve standartlarla, ihale konusu işin niteliği ve gerekliliklerinin güvence altına alındığı, bunun yanında en geniş anlamda rekabetin ve kaynakların etkin ve verimli kullanılmasının sağlanmaya çalışıldığı görülmektedir.
İhtiyaçların zamanında, yeterli düzeyde ve istekli veya istekli olabileceklere eşit fırsat tanınarak temin edilmesinin rekabet ilkesinin bir gereği olduğu, yeterlik kriterlerinin rekabet ilkesine uygun olarak belirlenmesi gerekmekle birlikte bu kriterlerin ölçülü bir şekilde uygulanmasının da rekabet ve eşit muamele ilkesiyle yakından ilgili olduğu, bu bağlamda, yeterlik kriteri olarak belirlenen geçici teminatın, ihaleyi yapan kurum/kuruluş açısından güvence sağlamaya yönelik bir araç olduğu, geçici teminatın güvence sağlayabilmesi için güvenilir bir kurumdan sadır olması, belirli bir bedeli içermesi, belirli bir geçerlik süresine sahip ve kolayca tahvil edilebilir nitelikte olması gerektiği, tek aşamalı teklife çağrı (RfB) usulünde, isteklilerden geçici teminat isteneceği, teminatın banka veya banka dışı bir finansal kuruluş tarafından düzenlenmesi, koşulsuz nitelikte olması ve tekliflerin geçici teminatla birlikte sunulması gerektiği, teklif sahibinin bir ortak girişim olması halinde teklifin ortak girişimin tüm üyeleri bakımından bağlayıcı olabilmesi için tüm üyelerce imzalanmış bir vekaletname ile yetkilendirilmiş bir temsilci tarafından sunulması gerektiği anlaşılmaktadır.
Tekliflerin incelenmesine, değerlendirilmesine, karşılaştırılmasına ve teklif sahiplerinin yeterliklerinin belirlenmesine yardımcı olmak amacıyla herhangi bir teklif sahibine makul bir süre tanınarak teklifine açıklık getirmesinin istenebileceği, talep olmaksızın sunulan açıklamanın dikkate alınmayacağı, teklifte belirtilen fiyatlarda gönüllü bir artış veya azaltma veya teklifin özünde herhangi bir değişiklik yapılmasının istenemeyeceği ve buna izin verilmeyeceği, ihale dokümanında belirtilen koşullardan ayrılmanın sapma; ihale dokümanında belirtilen koşulların tamamen kabul edilmesiyle ilgili sınırlayıcı şartlar getirme veya bu koşulları tamamen kabul etmeyi reddetmenin çekince; ihale dokümanında istenen bilgi veya belgelerin bir kısmını veya tamamını sunmamanın ihmal olarak nitelendirildiği, işin kapsamını, niteliğini veya yerine getirilmesini önemli ölçüde etkileyecek olan veya ihale dokümanıyla uyuşmayan bir şekilde, teklif sahibinin yükümlülüklerini önemli ölçüde sınırlayacak olan veya düzeltildiği takdirde, esas itibarıyla gereklilikleri karşılayan bir teklif sunan diğer teklif sahiplerinin rekabetçi konumunu haksız şekilde etkileyecek olan durumların önemli bir sapma, çekince veya ihmal olarak kabul edildiği, esas itibarıyla gereklilikleri karşılayan teklifin önemli bir sapma, çekince veya ihmal olmaksızın ihale dokümanının gerekliliklerini karşılayan teklif olduğu, bir teklifin ihale dokümanının gerekliliklerini esas itibarıyla karşılamaması durumunda reddedileceği, önemli bir sapmanın, çekincenin veya ihmalin düzeltilmesi yoluyla esas itibarıyla uyumlu bir teklif haline getirilemeyeceği, tekliflerin değerlendirilmesinde ihale dokümanındaki yeterlik kriterleri dışında bir yöntem kullanılamayacağı, yeterlik kriterlerine uygun, ihale dokümanında belirlenen gereklilikleri esas itibarıyla karşılayan ve en düşük maliyete sahip teklifin en avantajlı teklif olarak kabul edilmesi gerektiği görülmektedir.
Uyuşmazlık, ... ve ... İş Ortaklığı tarafından sunulan geçici teminat mektubunun lehtar kısmının "... Ltd. Şti. & ... Elektronik Otom. Taah. Turz. İth. İhr. San. ve Tic. Lti. Şti. İş Ortaklığı" şeklinde yazılmasının tüm ortak girişim üyelerinin adlarının yazılmamış olması nedeniyle ihaleye ait şartnamenin TST 19.8 maddesinde belirtilen geçici teminat mektubunun ortak girişimi oluşturacak firmaların tamamı için müşterek düzenlenerek ilgili tüm şirketlerin isminin aynı geçici teminat mektubunda yer alacağına yönelik kurala aykırı davranıldığından bahisle davacıların oluşturdukları iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasından kaynaklanmaktadır.
Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması için yukarıda belirtilen maddi vakıalar ile aktarılan Dünya Bankası Mal ve Hizmet Alımı ile Danışmanlık Dışı Hizmetler ve Danışmanlık Hizmetlerine ilişkin Yatırım Proje Finansmanı İhale Yönetmeliği ve dava konusu ihaleye ait Küçük Yapım İşleri için Teklife Çağrı (Tek Zarflı İhale Süreci) Dünya Bankası Finansmanlı Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri Projesi Standart İhale Dokümanındaki düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
4734 sayılı Kanun hükümlerinin (ceza ve ihaleden yasaklama hariç) somut uyuşmazlıkta uygulanmayacağı açık olmakla birlikte, ihalelere yönelik saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların etkin ve verimli kullanılması ilkeleri bakımından 4734 sayılı Kanun ile dava konusu ihaleye uygulanacak mevzuat ve ihale dokümanı hükümlerinin aynı doğrultuda olduğu görülmektedir.
Uygulanacak kuralların yorumlanmasında ihalelerde saydamlığı, rekabeti, güvenirliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını sağlamaya dönük amaçsal yorumun eşit muamele ilkesini ihlal etmemesi gerekir. Bu noktada, eşit muamele ilkesi aktarılan düzenlemelerin yorumunun objektif sınırını oluşturmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ihaleye 5 (beş) istekli tarafından teklif verildiği, davacı şirketlerin iş ortaklığı olarak verdikleri teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğu, davacı şirketlerin teklif ekinde sundukları geçici teminat mektubunun düzenlenmesi için bankaya yapılan başvuruda ... ve ... şirketlerinin ticaret unvanına tam ve doğru bir şekilde yer verilerek belgenin iş ortaklığı adına düzenlenmesinin talep edildiği, ihaleye iş ortaklığı olarak sunulan teklifte her iki şirketin unvanlarına tam ve doğru bir şekilde yer verildiği, davacıların teklif ekinde sundukları geçici teminat mektubunun ihale konusu iş, gerekli olan asgari güvence tutarı, verileceği idare ve belgenin iş ortaklığı adına düzenlenmesi bakımından bütün unsurları taşımakla birlikte iş ortaklığının adının "... Ltd. Şti. & ... Elektronik Otom. Taah. Turz. İth. İhr. San. ve Tic. Lti. Şti. İş Ortaklığı" şeklinde belirtildiği, kapalı teklif zarflarının son teklif verme tarihinde (05/08/2024) açıldığı, davacıların sundukları geçici teminat mektubunu düzenleyen bankanın başka bir şubesi tarafından Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşl. İht. OSB Bölge Müdürlüğü'ne hitaben teminat mektubu metninde bankadan kaynaklı nedenlerden dolayı ... Ltd Şti & ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.ş. İş Ortaklığı unvanı yerine ... Ltd Şti & ... Elektrik Otom. Taah. Turz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şt İş Ortaklığı unvanı yazıldığının belirtildiği, davacıların teklifinin bu nedenle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü, davacılar tarafından sunulan teklifin esas itibarıyla gereklilikleri karşılayıp karşılamadığının belirlenmesine dayanmaktadır. TST'nin 29. maddesinde, esas itibarıyla gereklilikleri karşılayan teklifin belirlenmesine yönelik ölçütler, ihalelere yönelik ilkeler de göz önünde bulundurularak ortaya koyulmuştur. Buna göre, davacıların teklifi önemli bir sapma, çekince veya ihmal olmaksızın ihale dokümanının gerekliliklerini karşılıyorsa esas itibarıyla gereklilikleri karşılayan bir teklif sayılacak, aksi halde esas itibarıyla gereklilikleri karşılamayan teklifin değerlendirme dışı bırakılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılacaktır.
TST'nin 19.8. maddesi uyarınca, ortak girişimlerin geçici teminatı veya geçici teminat taahhütnamesi, teklifi sunan ortak girişim adına düzenlenecektir. İhale tarihi itibarıyla henüz yasal olarak geçerli bir ortak girişim kurulmamış olması halinde, geçici teminat veya geçici teminat taahhütnamesi, TST 4.1 ve TST 11.2. maddede belirtilen niyet mektubunda adı belirtilen müstakbel ortak girişim üyelerinin adlarına düzenlenir.
Davacıların oluşturdukları iş ortaklığı tarafından sunulan geçici teminat mektubu teklifi sunan ortak girişim adına düzenlenmiştir. Bu açıdan sunulan teklif TST 19.8. maddenin gereğini karşılamaktadır. Dolayısıyla anılan maddenin ikinci cümlesine başvurmaya gerek bulunmamaktadır. Zira iş ortaklığı varsa bu iş ortaklığını oluşturan üyelerin adlarına geçici teminat mektubu düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır. Ancak ortak girişim adına geçici teminat mektubu düzenlenmiş olmakla ve ihale teklifi iş ortaklığı adına her iki şirketin adları doğru bir şekilde belirtilerek usulüne uygun olarak ihale yetkilisine sunulmakla birlikte, iş ortaklığını oluşturan şirketlerden ... A.Ş.'nin adının geçici teminat mektubunda yer almamasının hukuksal sonucunun belirlenmesi gerekir. Bu noktada ... A.Ş.'nin adının geçici teminat mektubunda yer almamasının TST 29.2. maddesinin ikinci cümlesi anlamında önemli bir sapma, çekince veya ihmal teşkil edip etmediği değerlendirilmelidir.
Buna göre ... A.Ş.'nin adının geçici teminat mektubunda yer almamasının önemli bir sapma, çekince veya ihmal kabul edilebilmesi için, bu eksikliğin Mersin Tarsus Tarımsal Ürün İşleme İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Temel Altyapı Yapım İşinin kapsamını, niteliğini veya yerine getirilmesini önemli ölçüde etkileyecek olması veya ihaleyi yapan idarenin haklarını veya teklif sahibi iş ortaklığının yükümlülüklerini önemli ölçüde sınırlandırması gerekir. Geçici teminat mektubunda ... A.Ş.'nin adının yer almaması söz konusu teminat mektubunun ... ve ... şirketlerinin her ikisi adına iş ortaklığı olarak bankanın sorumluluğunda bir eksiltmeye neden olmadığı bankanın 06/08/2024 tarihli belgesinde söz konusu eksikliğin bankadan kaynaklandığı belirtilerek ortaya koyulmuştur. Dolayısıyla bahse konu eksiklik işin kapsamını, niteliğini veya yerine getirilmesini etkilemediği gibi bankanın sorumluluğu taşımaya devam etmesi nedeniyle işverenin veya teklif sahibinin haklarını veya yükümlülüklerini de sınırlandırmamaktadır.
Davacıların oluşturduğu iş ortaklığı tarafından sunulan geçici teminat mektubunda ... A.Ş.'nin adına yer verilmemiş olmasının TST 29.2. maddesinin ikinci cümlesinin (b) bendi bağlamında, önemli bir sapma, çekince veya ihmal düzeltildiği taktirde esas itibarıyla gereklilikleri karşılayan teklif sahiplerinin rekabetçi konumunu haksız bir şekilde etkileyip etkilemediğinin de belirlenmesi gerekir. Bu hükmün ihale dokümanına eklenmesinin temel amacı eşit muamele ilkesine uygun davranılırken aynı zamanda ihalenin rekabet ilkesine uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlamaktır. Dolayısıyla esas itibarıyla gereklilikleri sağlayan iş ortaklığının teklif ekinde sunduğu geçici teminat mektubunun ihale dokümanına uygun bulunarak teklifinin değerlendirilmeye alınması diğer istekliler aleyhine sonuç doğurmayacaktır. Zira teklifin esasını değiştirmemesi nedeniyle giderilen bu eksiklik, bütün isteklilerin sundukları teklif bedeliyle rekabet ettikleri gerçeğiyle de uyumludur.
Eşit muamele ilkesini sağlamak adına ihale dokümanının katı bir şekilde yorumlanması sonucunda davacıların oluşturdukları iş ortaklığı adına düzenlenen ve ihale dokümanında kapsamı ve çerçevesi çizilen esaslı unsurları taşıyan geçici teminat mektubunda iş ortaklığını oluşturan şirketlerin her ikisinin de adının yer almadığından bahisle iş ortaklığı olarak verilen teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının, dava konusu ihale bakımından ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını güvence altına alan rekabet ilkesinin ihlal edilmesi anlamına geleceği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, 4734 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (c) bendi uyarınca istisna kapsamında yapılan dava konusu ihalenin, davacılar tarafından verilen teklifin ekinde sunulan geçici teminat mektubunda "... Ltd. Şti. & ... Elektronik Otom. Taah. Turz. İth. İhr. San. ve Tic. Lti. Şti. İş Ortaklığı" ibarelerine yer verilmesi ve fakat iş ortaklığını meydana getiren şirketlerin tamamının adına yer verilmemesi nedeniyle davacılardan oluşan iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak sonuçlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacılara iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 20/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar