Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/4074 E. , 2025/5453 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/4074
Karar No : 2025/5453
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... Köyü Muhtarlığı
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Enerji İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Elazığ ili, Merkez ilçesi, ... (...) köyü, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yürütülen "59.900 adet/dönem kapasiteli Etlik Piliç Yetiştirme Tesisi" projesine ilişkin Elazığ Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; Elazığ ili, Merkez ilçesi, ... (...) köyü, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yapılması planlanan "59.900 adet/dönem kapasiteli Etlik Piliç Yetiştirme Tesisi" projesi için Elazığ Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen dava konusu ''Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir.'' kararının, ÇED Yönetmeliğinin hükümlerine uygun olarak hazırlandığı, proje faaliyete geçirildiğinde faaliyet sahibince proje tanıtım dosyasında taahhüt edilen önlem ve tedbirlerin alınması, ilgili idarelerce gerekli denetim ve kontrollerin yapılarak söz konusu önlem ve tedbirlere aykırı hareket edildiğinin tespiti halinde çevre mevzuatı uyarınca yatırımın durdurulması da dahil çeşitli idari yaptırımlar uygulanmasının mümkün olduğu, ayrıca davaya konu tesislerin en yakın yerleşim alanına uzaklığının yönetmelik hükümlerine uygun olarak konumlandırıldığı da dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Anılan tesisi kurmak için belirlenen yerin Yeniçubuk köyü yerleşim yerine çok yakın olduğu, projenin sınır bitişiğinde ikamet amaçlı kullanılan bir konteyner ev ve kayısı bahçesi bulunduğu, ayrıca belirtilen bölgenin ileride köyüne yerleşmek isteyen köylülerin bağ, bahçe, ev gibi yerleşim alanları ile de iç içe olduğu, bu alanın köylüler tarafından sosyal alan olarak kullanıldığı, yerleşim yerinin bu alana doğru genişleyeceği; yine bölgede lavanta bahçelerinin bulunduğu, arıcılık faaliyeti yapıldığı, bilirkişi raporunun özensiz ve eksik hazırlandığı, raporda tesisin yer altı sularına etkisi bakımından değerlendirme yapılmadığı köy sakinlerinin de endişesini giderecek ayrıntılı bir değerlendirme dosyasının bulunması zorunlu olduğu, mahkemece verilen davanın reddine ilişkin kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bilirkişi raporunun teknik ve bilimsel yönden yetersiz olduğu; oluşturulacak yeni bilirkişi heyeti ile yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak üzere mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Elazığ ili, Merkez ilçesi, ... (...) köyü, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ... Enerji İnş. San. Tic. Ltd. Şti tarafından yürütülen "59.900 adet/dönem kapasiteli Etlik Piliç Yetiştirme Tesisi" projesine ilişkin Elazığ Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce ... tarih ve ... sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararı verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. maddesinde, "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir.
29/07/2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde, Çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir kararı, "Ek-2’deki listede yer alan çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projelerin, çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucunda ilgili mer’i mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olduğunun belirlenmesi üzerine, projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı"; 6. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını ve ÇED Raporunu, Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeleri için de Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez." hükmüne; 15. maddesinde; (1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-2’deki listede yer alan projeler, b) Kapsam dışı değerlendirilen veya kanunen muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi Ek-2’deki listede belirtilen projeler, için proje tanıtım dosyası hazırlanması zorunludur." kuralına, 16. maddesinde, "(1) 15 inci maddede tanımlanmış projelerin çevresel etkilerinin incelenmesi amacıyla, proje sahibi tarafından vekâleten yetkilendirilen ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş olan kurum/kuruluşlar tarafından; Ek-4’te yer alan formata göre proje tanıtım dosyası hazırlanır. Hazırlanan proje tanıtım dosyası, proje tanıtım dosyasında ve eklerinde yer alan bilgi ve belgelerin doğru olduğunu belirtir proje sahibince onaylı taahhüt yazısı ile başvuru bedelinin ödendiğine dair dekontla birlikte Bakanlığa sunulur. (2) Bakanlık, proje için hazırlanan proje tanıtım dosyasını Ek-4’te yer alan format çerçevesinde 5 iş günü içinde inceler. Formata uygun hazırlanmadığı tespit edilen proje tanıtım dosyası, tamamlanmak üzere iade edilir. Eksiklikleri tamamlanan dosya 15 takvim günü içinde yeniden Bakanlığa sunulur. Sunulmaması durumunda ÇED süreci sonlandırılır. Formata uygun hazırlandığı tespit edilen proje tanıtım dosyasına konu proje ile ilgili ÇED inceleme değerlendirme süreci başlatılır. (3) Formata uygun hazırlandığı tespit edilen ve ÇED inceleme ve değerlendirme süreci başlatılan projelerde; a) Kurum/kuruluş görüşü alınmasına ve toplantı düzenlenmesine gerek duyulmaması, hazırlanan dosyanın yeterli bulunması ve benzeri durumlarda, Bakanlık tarafından 15 iş günü içinde ÇED inceleme ve değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilir. b) Bakanlık tarafından gerekli görülmesi halinde, dosyadaki bilgiler dikkate alınarak ilgili kurum/kuruluşlardan yazılı görüş istenebilir veya ilgili kurum/kuruluşlarla toplantı düzenlenebilir. Yazılı görüş istenilmesi halinde görüş talep yazı tarihinden itibaren, toplantı düzenlenmesi halinde ise toplantı tarihinden itibaren 30 takvim günü içerisinde görüş bildirmeyen kurum/kuruluşun görüşü olumlu kabul edilir. Görüş bildirmek için ilave süreye ihtiyaç duyulması halinde talep ilgili komisyon üyesi tarafından yazılı olarak Bakanlığa iletilir. Kurum/kuruluşların ilave süre talepleri Bakanlık tarafından dikkate alınır. c) Bakanlıkça gerekli görülmesi halinde yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlardan proje ile ilgili geniş kapsamlı bilgi vermesi, araç gereç sağlaması, analiz, deney ve ölçümler yapması veya yaptırması istenebilir. (4) Bakanlıkça; dosyada tespit edilen eksiklikler veya yer alması gereken bilgi/belgeler ile alınmış olan kurum/kuruluş görüşleri, yeterlik verilmiş kurum/kuruluşa yazılı olarak iletilir. Bakanlıkça iletilen görüşler doğrultusunda yeterlik sahibi kurum/kuruluş tarafından hazırlanan proje tanıtım dosyası 6 ay içinde Bakanlığa sunulur. Bu süre içerisinde proje tanıtım dosyası sunulmazsa ÇED süreci sonlandırılır. (5) Eksiklik bildirimi Bakanlık tarafından en çok 3 kez yapılabilir. İade edilen proje tanıtım dosyası süresi içerisinde sunulmaz veya yapılan düzeltme yeterli görülmezse ÇED süreci sonlandırılır. Eksiklik bildirilen proje tanıtım dosyasının tamamlanması için verilen 6 aylık süre yetkili müşavir firmaların kullanacağı toplam süreyi ifade eder. (6) Proje tanıtım dosyasının, belirtilen süre içinde sunulması ve bilgi/belgelerin yeterli bulunması halinde karar aşamasına geçilir." kuralına; 17. maddesinde ise, "Bakanlık inceleme değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilen proje hakkında 5 iş günü içinde "ÇED Gereklidir" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararını verir. Verilen karar il müdürlüğüne, görüş alınan kurum/kuruluşlara, proje sahibine ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara bildirilir. Bu karar il müdürlüğü tarafından internet sitesinde süresiz ve askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur. (2) “ÇED Gerekli Değildir” kararı verilen proje için 5 yıl içinde mücbir sebep bulunmaksızın yatırıma başlanmaması durumunda “ÇED Gerekli Değildir” kararı geçersiz sayılır. (3) Yatırıma başlanılmamış olan projeler için verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararları, proje sahibinin talebi ve talebin Bakanlık tarafından uygun görülmesi halinde geçersiz sayılır. Bu şekilde geçersiz sayılan kararlar Bakanlık ve il müdürlüğü tarafından internet sayfasında ilan edilir. (4) “ÇED Gereklidir” kararı verilen projeler için ÇED başvuru dosyası hazırlanarak Bakanlığa başvuru yapılması gerekmektedir. Ancak, “ÇED Gereklidir” kararına esas şartların değişmesi halinde, 15 inci madde hükümlerine göre yeniden başvuru yapılabilir." kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "Çevresel Etkileri Ön İncelemeye ve Değerlendirmeye Tabi Projeler" başlıklı Ek-2 listesinin 27.maddesinin ç bendinde; "Bir üretim periyodunda 20.000 adet ve üzeri tavuk (civciv, damızlık, piliç, vb. dâhil) veya eşdeğer kanatlı yetiştirme tesisleri (1 adet hindi = 7 adet tavuk, 1 adet kaz = 3 adet tavuk, 1 adet ördek = 2 adet tavuk esas alınmalıdır)" düzenlemesi yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren haller" başlıklı 266. maddesi, "(1) Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez." hükmünü; "Bilirkişi sayısının belirlenmesi" başlıklı 267. maddesi, "(1) Mahkeme, bilirkişi olarak, yalnızca bir kişiyi görevlendirebilir. Ancak, gerekçesi açıkça gösterilmek suretiyle, tek sayıda, birden fazla kişiden oluşacak bir kurulun bilirkişi olarak görevlendirilmesi de mümkündür." hükmünü; aynı Kanunun "Bilirkişi açıklamalarının tespiti ve rapor" başlıklı 279. maddesinin 2. fıkrası ise, "(2) Raporda, tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu yapılan maddi vakıalar, gerekçe ve varılan sonuçlarla, bilirkişiler arasında görüş ayrılığı varsa, bunun sebebi, düzenlenme tarihi ve bilirkişi ya da bilirkişilerin imzalarının bulunması gerekir. Azınlıkta kalan bilirkişi, oy ve görüşünü ayrı bir rapor hâlinde de mahkemeye sunabilir..." hükmünü içermektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
ÇED süreci sonunda verilecek kararların yargısal denetimi yapılırken, seçilecek bilirkişiler arasında bir çevre mühendisinin bulunması, diğer bilirkişilerin ise projenin bulunduğu çevrenin özelliklerine göre ve proje tanıtım dosyası ve ÇED raporunu hazırlayan kişilerin uzmanlık alanları da dikkate alınmak suretiyle belirlenmesi önemli bir gereklilik olmakla birlikte; böyle bir heyet tarafından hazırlanacak bilirkişi raporunun, dava konusu proje kapsamında öngörülen faaliyetin çevresel etkilerinin ve bu etkilerin minimize edilmesi için Proje Tanıtım Dosyası ya da ÇED Raporu içinde yer verilen önlemlerin yeterli olup olmadığının tespit edilerek değerlendirilmesi açısından, tarafları tatmin edici düzeyde hazırlanmasının da önemli bir gereklilik olduğu açıktır. Belirtilen hususların sağlanması, adil bir yargılama yapılması açısından önem arz etmektedir.
Bununla birlikte, ÇED süreci sonunda verilecek kararların yargısal denetimi yapılırken, seçilecek bilirkişiler arasında bir çevre mühendisinin bulunması, diğer bilirkişilerin ise projenin ve bulunduğu çevrenin özelliklerine göre, proje tanıtım dosyasını veya nihai ÇED raporunu hazırlayan kişilerin uzmanlık alanları da dikkate alınmak suretiyle seçilmesi gerekmektedir. Nihai ÇED Raporunda veya proje tanıtım dosyasında onlarca uzmanın imzası bulunabildiğinden, birebir aynı sayıda ve aynı uzmanlık alanında olmasa dahi, yargılama usulü kurallarının elverdiği ölçüde, usul ekonomisi de gözetilerek bir denge kurulması, seçilecek bilirkişilerin projenin bulunduğu alana ve projeye yapılan itirazlara göre değerlendirilmesi zorunlu olan ana konu başlıkları bakımından yeterli uzmanlığa sahip olması, tarafları tatmin edici ve adil bir yargılama yapılması açısından gerekliliktir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, bilirkişi raporunda eksiklik veya belirsizlik arz edilen hususların varlığı durumunda, Mahkemece bu hususların, bilirkişiye tamamlattırılması ya da belirsiz olan hususların açıklattırılması veya yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılabileceği sonucuna varılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için İdare Mahkemesince, iki çevre mühendisi, bir ziraat mühendisi, bir biyolog ve bir harita yüksek mühendisinden oluşan bilirkişi heyetine mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış, hazırlanan bilirkişi raporunda özetle; yapılması planlanan tesisin parsel sınırından en yakın yerleşim yerine uzaklığın 520 metre olduğu, tesisin yapacağı kokunun etkilenme alanının ise 270 metre olarak hesaplandığı, bu mesafenin hem 19/07/2013 tarih ve 28712 sayılı Resmî Gazetede yayınlanan ‘Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında
Yönetmelik’in Üçüncü Bölüm ‘Koku Emisyonu İçin Hüküm ve Sınır Değerler’ başlıklı 7.maddesine göre hem de ... tarih ve ... sayılı Elazığ Valiliği Mahalli Çevre Kurulu
Kararı 1.maddesine göre en yakın yerleşim merkezine ve köye olumsuz bir etkisinin olmayacağı; Proje Tanıtım Dosyasında belirtilen önlemlerin/taahhütlerin yeterli olduğu, tesisin kurulacağı alanın ham toprak olduğu ve orman vasfını taşımadığı, Proje Tanıtım Dosyasının kurumlardan alınan görüş ve uygun literatür bilgilerinden yararlanılması sonucunda yeterli araştırmaya ve değerlendirmeye dayalı olarak hazırlandığı, oluşabilecek her türlü atık ve kirletici tipin belirlendiği ve alınacak önlemler/tedbirler ilgili mevzuat hükümlerine uyulacağının belirtildiği, projenin hayata geçirilmesi sonrasında tesisin faaliyetleri ilgili Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sürekli olarak denetim altına alınacağından dolayı Proje Tanıtım Dosyasında verilen taahhütlerin çevresel risklerin önlenmesi açısından ve fauna-flora üzerine etkileri ve alınacak önlemlerin açıkça belirtilmiş haliyle yeterli olduğu; proje alanının fauna (hayvan varlığı) ve flora (bitki varlığı) üzerine doğrudan ya da dolaylı olarak olumsuz bir etkisinin olmayacağı, proje sahasında ve yakın çevresinde bitki ve hayvanların yayılış gösterebilecekleri benzer habitatların varlığı nedeniyle, flora ve fauna açısından alanda proje faaliyetlerine engel bir durum olmadığı; sonuç olarak, Proje Tanıtım Dosyasının incelenmesi, keşif mahallinde yapılan incelemeler ve ilgili kurum görüşlerinin incelenmesi sonucunda bölgenin projenin yapılması açısından mahsuru olmadığı, tesis için Elazığ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü’nce verilen Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir’ kararının uygun olduğu yönünde görüş bildirildiği görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; yapılması planlanan uyuşmazlık konusu etlik piliç yetiştiriciliği tesisinin, yerleşim yerine ve sosyal donatı alanlarına çok yakın mesafede bulunduğu, bu bağlamda proje ile ilgili mevsimsel şartlar, hakim rüzgar yönü gibi faktörler bağlamında projenin çevreye etkisinin ayrıntılı olarak incelenmesi gerektiği; davacı tarafından projenin sınır bitişiğinde ikamet amaçlı kullanılan bir konteyner ev ve kayısı bahçesi bulunduğu, ayrıca belirtilen bölgenin ileride köyüne yerleşmek isteyen köylülerin bağ, bahçe, ev gibi yerleşim alanları ile de iç içe olduğu, bu alanın köylüler tarafından sosyal alan olarak kullanıldığı, yerleşim yerinin bu alana doğru genişleyeceği; yine bölgede lavanta bahçelerinin bulunduğu, arıcılık faaliyeti yapıldığına, yönelik iddialarda bulunulduğu görülmektedir. Dosya kapsamında; projenin bitişiğinde yer alan ve ikamet amaçlı kullanılan konteyner ev için Elazığ İl Özel İdaresi tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirildiği belirtilen Elazığ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında, projeye ait alana 195 metre mesafede bulunduğu belirtilen söz konusu konteynera ait herhangi bir ruhsat bulunmadığına ilişkin yazının yer aldığı görülmekle birlikte; proje tanıtım dosyası, bilirkişi raporu ve dosyadaki diğer bilgi ve belgelerden davacının diğer iddialarının karşılanmamış olduğu da anlaşılmaktadır.
Bu durumda; bilirkişi heyetinde, yapılması planlanan etlik piliç yetiştiriciliği tesisi hakkında hazırlanan proje tanıtım dosyasının; mevsimsel faktörler, hakim rüzgar yönü, vb. meteorolojik etkiler açısından yeterli olup olmadığı hususunda değerlendirme yapacak meteoroloji mühendisi; davacının iddialarında belirtildiği üzere, yaz aylarında nüfus artışı yaşandığı, alanın mevcut haliyle piknik, oyun ve yürüyüş gibi faaliyetlerin gerçekleştirildiği sosyal alan olarak kullanıldığı ve yerleşim yerinin kalıcı olmak üzere de bu alana doğru genişleyip genişlemediğine yönelik değerlendirme yapacak sosyal bilimci (sosyal antropolog, sosyolog gibi) bulunmadığı; öte yandan, bilirkişi heyetinin çevre mühendisliği disiplini bakımından ayrıntılı değerlendirmeler içermesi gereken kısmında ise, yine davacı tarafından alanda bulunduğu belirtilen lavanta bahçeleri, yapılan arıcılık faaliyeti yönünden değerlendirme yapılmadığı; yer altı sularının, tarım alanlarının projeden olumsuz etkilenmeyeceğine yönelik kısa ve gerekçesiz olarak görüş bildirildiği, ancak belirtilen hususlarda proje tanıtım dosyasında yer alan bilgi ve taahhütlerin bilimsel değerlendirmesinin, yeterli ve detaylı biçimde yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda verilen bilgiler ışığında, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlilikte olmadığı sonucuna varıldığından; uyuşmazlığın tereddüte mahal vermeyecek şekilde çözümlenebilmesi amacıyla, temyiz dilekçesindeki iddialar ile yukarıda yer verilen hususlar da dikkate alınarak, dava konusu projenin gerçekleştirilmesinin, kamu yararı ve çevre dengesi gözetilerek çevresel açıdan oluşturabileceği muhtemel zararlar ile (proje tanıtım dosyasındaki taahhütlerin bilimsel olarak değerlendirilmesi yapılmak suretiyle) bu zararların alınacak önlemlerle giderilebilmesinin mümkün olup olmadığının aralarında Çevre Mühendisi, Ziraat Mühendisi, Biyolog, Meteoroloji Mühendisi ve Sosyal Bilimci (Sosyal Antropolog, Sosyolog gibi) olmak üzere, gerekirse başka dallardan da öğretim üyeleri seçilerek oluşturulacak yeni bir bilirkişi heyetiyle mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması ve projenin çevresel etkilerinin değerlendirilmesi suretiyle düzenlenecek rapor dikkate alınarak, işin esası hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, karara esas alınabilecek nitelikte ve yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 21/10/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu mahkeme kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.
karar