Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/4130 E. , 2025/4397 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/4130
Karar No : 2025/4397
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turizm Yatırımları Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Güney Antalya Turizm Alanı kapsamındaki Antalya ili, Kemer ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel numaralı, toplam 43.248,853 m² yüzölçümlü Hazine taşınmazı üzerinde 700 yatak kapasiteli 5 yıldızlı otel olan turizm tesisi gerçekleştirmek üzere verilen süreler içerisinde Turizm İşletmesi Belgesi alınmamış olması ve tesisin fiilen Bakanlığın izni dışında üçüncü kişi tarafından işletilmesi nedeniyle davacı şirket adına yapılan kesin tahsisin iptaline dair Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile buna karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı şirketin 28/09/2024 tarihli usulüne uygun yapılan tebliğ ile dava konusu kesin tahsisin iptali işleminden haberdar olduğu, kaldı ki tebliğin usulüne uygun olmadığı varsayılsa bile en geç davacının kesin tahsisin iptali işlemin geri alınması için 11/11/2024 tarihli itiraz dilekçesiyle bu işlemden haberdar olunduğunun kabulü gerekeceği açık olup, yukarıda aktarılan kesin tahsise ilişkin işlemler hakkında ivedi yargılama usulünün uygulanacağının ve ivedi yargılama usulünde da dava açma süresinin genel dava açma süresinden farklı olarak 30 gün ile sınırlandırıldığı, yine, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi gereğince ivedi yargılama usulünde anılan Kanun'un 11. maddesinde ifadesini bulan üst makamlara başvuru usulünün uygulanmadığının açıkça belirtildiği, dolayısıyla davacı açısından dava açma süresinin başlangıcının işlemin tebliğ tarihi olan 28/09/2024 tarihi olduğu (kaldı ki usulüne aykırı tebliğin olduğu varsayılsa bile öğrenme tarihinin 11/11/2024 tarihi olacağı), bu nedenle davacı şirket tarafından bu tarihten itibaren ivedi yargılama usulüne tabi işler için belirlenmiş olan 30 günlük yasal süre içerisinde dava açılması gerektiği, dolayısıyla kesin tahsisin iptalinin öğrenildiği 28/09/2024 tarihinden itibaren 30 gün içerisinde en geç 28/10/2024 tarihinde açılması gerekirken bakılan davanın 05/06/2025 tarihinde açıldığı görüldüğünden, dava açma süresinin geçirilmesinden sonra açılan işbu davanın esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemde özel dava açma süresi belirtilmediğinden Anayasanın 40.maddesi uyarınca söz konusu olayda genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği, davanın süre aşımına uğramadığı ve temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40/2. maddesinde; "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." düzenlemesi öngörülmüştür.
Anayasa'nın "Yargı Yolu" başlıklı 125. maddesinde; "... İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre yazılı bildirim tarihinden başlar." hükmü yer almış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, ...Tarihi izleyen günden başlar. ..." hükmüne, "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise; "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne, "İvedi yargılama usûlü" başlıklı 20/A maddesinde; "... 2. İvedi yargılama usulünde: a) Dava açma süresi otuz gündür. b) Bu Kanunun 11 inci maddesi hükümleri uygulanmaz. (...)" hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; idari işlemlerin nitelikleri gereği genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, hak arama hürriyetinin gereği olarak Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe, özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmamakta olup, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen, bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği açıktır.
Nitekim Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararıyla; idarî işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde özel ve genel dava açma süresinin işletilmesi veya işletilmemesi konusunda Danıştay dava daireleri ile kurullarının kararları arasında var olan içtihat aykırılığının, içtihatların birleştirilmesi yoluyla bağlayıcı bir çözüme kavuşturulması ve içtihadın, “özel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde, dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda, vergi mahkemelerinde 30, Danıştay ve idare mahkemelerinde 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği; aynı şekilde genel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde dava açma süresi gösterilmemiş olsa da, 30 ve 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği” yönünde birleştirilmesine karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Antalya ili, Kemer ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada ... parsel numaralı Hazineye ait taşınmazda 700 yatak kapasiteli 5 yıldızlı otel olan turizm tesisi yapılması amacıyla toplam 43.248,853 m²'lik kısmının davacı şirket adına yapılan kesin tahsisinin iptaline dair Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile buna karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı işleminin iptalinin istendiği görülmekle birlikte; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden kesin tahsisin iptali işleminin 28/09/2024 tarihinde davacı şirket çalışanına tebliğ edildiği ve bu işleme karşı davacı tarafından verilen 11/11/2024 tarihli dilekçeyle itiraz edildiği, sonrasında ise itirazın 29/04/2025 tarihli işlemle reddi üzerine 05/06/2025 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; İdare Mahkemesince; 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi gereğince ivedi yargılama usulünde anılan Kanun'un 11. maddesinde ifadesini bulan üst makamlara başvuru usulünün uygulanmadığının açık olduğu, davacı açısından dava açma süresinin başlangıcının işlemin tebliğ tarihi olan 28/09/2024 tarihi olduğu (kaldı ki usulüne aykırı tebliğin olduğu varsayılsa bile öğrenme tarihinin 11/11/2024 tarihi olacağı), bu nedenle davacı şirket tarafından bu tarihten itibaren ivedi yargılama usulüne tabi işler için belirlenmiş olan 30 günlük yasal süre içerisinde yani en geç 28/10/2024 tarihinde davanın açılması gerekirken 05/06/2025 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığına karar verilmiş ise de, dava konusu kesin tahsisin iptaline ilişkin işlemde Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca özel dava açma süresinin gösterilmediği dikkate alındığında, bu işlemin tebliğ edildiği (veya bu işleme karşı itirazın yapıldığı 11/11/2024 tarihinin öğrenme tarihi olarak kabul edildiği) günden itibaren 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca özel dava açma süresinin değil, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmekte olup, bakılan davanın, dava konusu işlemin tebliğ edildiği 28/09/2024 tarihinden itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içinde en geç 27/11/2024 tarihinde (öğrenme tarihi olarak 11/11/2024 kabul edilmesi halinde dahi en geç 10/12/2024 tarihinde) açılmadığı anlaşıldığından, 05/06/2025 tarihinde açılan davanın esasının incelenemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 09/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar