Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/450 E. , 2025/1744 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/450
Karar No:2025/1744
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: "... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... (Ada:..., Pafta:..., Parsel:...) Kuşadası/AYDIN” adresinde kurulu bulunan tesis için yapılan istasyonlu bayilik lisansı başvurusunun reddine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; lisans başvurusuna konu adreste bulunan akaryakıt istasyonu için ... Merkezi Anonim Şirketi (...) adına ... tarih ve ... sayılı bayilik lisansının düzenlendiği, söz konusu şirket hakkında 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde yer alan suçlara ilişkin vergi incelemesi bulunduğu hususunun Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca ... tarih ve ... sayılı yazıyla davalı idareye bildirildiği;
5015 sayılı Kanun'un 20/2-g maddesi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar mevcut tesisler için lisansa tabi tüm faaliyetlerin durdurulacağı ve başka bir gerçek veya tüzel kişiye lisans verilemeyeceğinin açıkça kural altına alındığı, lisans başvurusuna konu adres için ... firması adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı istasyonlu bayilik lisansının Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği uyarınca ... tarih ve ... sayılı Başkanlık Oluru ile sonlandırıldığı, ... tarih ve ... sayılı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı yazısına istinaden söz konusu tesisin devrinin engellenmesi ve yeni lisans verilmemesi amacıyla sistemde lisans üstüne kayıt düşüldüğü, söz konusu tesisi daha önce işleten şirketin de yer aldığı birden fazla şirket hakkında 7318 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un yürürlük tarihi ve sonrasını kapsayacak şekilde 2021 yılına ilişkin olarak vergi incelemelerinin bulunduğu ve söz konusu vergi incelemelerinin 5015 sayılı Kanun'un 20/2-g maddesi kapsamındaki suçlarla ilgili olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava konusu işlemin dayanağı olan 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde yer alan “(...) ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur. (...)” bölümünün Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz yolu ile iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi üzerine 14/11/2023 tarih ve 32369 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 28/09/2023 tarih ve E:2023/35, K:2023/163 sayılı kararıyla Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiği, kanun koyucu tarafından söz konusu iptal gerekçeleri dikkate alınarak 27/12/2023 tarihinde kabul edilen ve 28/12/2023 tarih ve 32413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7491 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 48. maddesiyle anılan maddenin yeniden düzenlendiği, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinde yapılan yeni düzenlemede, Kanun’da tedbir işleminin değişen şartlara göre soruşturma ve kovuşturma aşamasında gözden geçirilmesine imkan tanınmasına yönelik olarak davalı Kuruma, geçici durdurma (mühürleme) işleminin kaldırılıp kaldırılmayacağının bu fıkrada yer verilen suçlarla sınırlı olmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığı veya mahkemelerden temin edilecek bilgilere göre altı ayda bir değerlendirilmesine yönelik yükümlülük getirildiği, Anayasa Mahkemesince iptal edilen yasal düzenlemeden farklı olarak mahkumiyet dışında bir hüküm veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde kesinleşme beklenmeksizin geçici durdurma işleminin Kurum tarafından kaldırılacağına dair değişiklik yapıldığı;
Öte yandan, Danıştay Onüçüncü Dairesi tarafından 5015 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan (g) bendinin "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklindeki cümlesinin Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 48. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istemiyle Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvurulduğu, Anayasa Mahkemesinin 27/06/2024 tarih ve E:2023/136, K:2024/127 sayılı kararıyla ilgili kuralın Anayasa'nın 13. ve 48. maddelerine aykırı bulunarak iptal edildiği, anılan kararın dokuz ay sonra yürürlüğe girmek üzere 02/10/2024 tarih ve 32680 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandığı;
5015 sayılı Kanun’un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin, "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklindeki cümlesi bakılan uyuşmazlıkta uygulanacak kural olmakla birlikte, anılan kuralın teşebbüs özgürlüğüne aykırı bulunarak Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olması karşısında işbu karar tarihi itibarıyla henüz yürürlüğe girmemiş olan Anayasa Mahkemesinin söz konusu iptal kararının istinaf incelemesinde göz önünde bulundurulması gerektiği;
Dava konusu işlemin dayanağını oluşturan kuralın Anayasa Mahkemesi kararıyla Anayasa'nın 13. ve 48. maddelerine aykırı görülerek iptal edilmiş olması karşısında dava konusu işlemin hukuki dayanağının kalmadığı, Anayasa'ya aykırılığı Anayasa Mahkemesi kararıyla ortaya konulmuş bir kanun hükmüne dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, harçtan muaf olmaları nedeniyle Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, davacı adına bayilik lisansı düzenlendiğinden davanın konusuz kaldığı, davanın açılmasına sebebiyet verilmediğinden aleyhlerine vekalet ücretine de hükmedilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından "... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... (Ada:..., Pafta:..., Parsel:...) Kuşadası/AYDIN” adresinde kurulu tesis için 29/07/2022 tarihinde istasyonlu bayilik lisansı başvurusunda bulunulmuştur.
Davalı idarece, anılan tesiste faaliyet gösteren eski lisans sahibi ...'nin ... numaralı lisansının devrinin engellenmesi amacıyla Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden sistemde lisans üzerine kayıt düşüldüğünün tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca başvurunun reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
28/12/2023 tarih ve 32413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7491 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 49. maddesiyle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununa eklenen Geçici 8. maddede, "29/4/2021 tarihinden önce kira sözleşmesi ile kullanım hakkı devredilmiş ve devralan adına lisanslandırılmış tesislerde, bu lisans süresince 213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinin (a), (b) veya (ç) fıkralarında belirtilen fiillerin işlenmesi durumunda, malikin söz konusu fiillerden dolayı şüpheli, sanık veya hükümlü olmaması kaydıyla 29/4/2021 tarihinden önce yaptığı talebe istinaden mahkemelerce işletmenin tahliyesine karar verilmesi ve kararın kesinleşmesi ya da söz konusu tarihten önce yapılan talebe istinaden tahliye kararı kesinleşmeden kiracı tarafından tesisin rıza ile terk edilmesi üzerine, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce kesinleşen kararlar veya terk edilen tesisler için bu maddenin yürürlüğe girmesinden, tahliye kararı bu maddenin yürürlük tarihinden sonra kesinleşenler için ise kesinleşmeden itibaren üç ay içinde Kuruma yeni lisans için başvurulması hâlinde, söz konusu tesis için 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (g) bendi uygulanmaz. Varsa mevcut geçici durdurma hali ancak yeni lisans verilmesi durumunda kaldırılır.” kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalı idare tarafından verilen temyiz dilekçesinde, davacı adına bayilik lisansının düzenlendiği ve davanın konusuz kaldığı şeklinde beyanda bulunulduğundan, Dairemizin 12/03/2025 tarihli ara kararı ile davacıya bayilik lisansı verilme gerekçesi sorularak, 2021 yılı hesap dönemine ilişkin olarak yapılan vergi incelemesi neticesinde dava dışı ... firmasının yetkilisi hakkında başlatılan ceza soruşturması ve kovuşturması bilgilerinin gönderilmesi istenilmiştir.
Bunun üzerine gönderilen cevap incelendiğinde, davacının lisans başvurusuna konu ettiği istasyonu daha önceden işleten dava dışı ... firmasının yetkilisi hakkında "Vergi Usul Kanununa muhalefet" suçlamasıyla yürütülen ceza yargılamasında, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla sahte belge kullanma fiili yönünden yetkilinin 3 yıl 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve anılan kararın kanun yolu incelemesinin devam ettiği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar dava dışı dışı şirketin yetkilisi hakkında mahkumiyet kararı verilmiş ise de, davalı idarece gönderilen cevapta "davacının işbu dava açıldıktan sonra 27/03/2024 tarihinde yaptığı lisans başvurusuna istinaden konuyla ilgili olarak inceleme yapıldığı, 28/12/2023 tarih ve 32413 sayılı Resmi Gazete ile 5015 sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 8'de yer alan '29/4/2021 tarihinden önce kira sözleşmesi ile kullanım hakkı devredilmiş ve devralan adına lisanslandırılmış tesislerde, bu lisans süresince 213 sayılı Kanunun 359 uncu maddesinin (a), (b) veya (ç) fıkralarında belirtilen fiillerin işlenmesi durumunda, malikin söz konusu fiillerden dolayı şüpheli, sanık veya hükümlü olmaması kaydıyla 29/4/2021 tarihinden önce yaptığı talebe istinaden mahkemelerce işletmenin tahliyesine karar verilmesi ve kararın kesinleşmesi ya da söz konusu tarihten önce yapılan talebe istinaden tahliye kararı kesinleşmeden kiracı tarafından tesisin rıza ile terk edilmesi üzerine, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce kesinleşen kararlar veya terk edilen tesisler için bu maddenin yürürlüğe girmesinden, tahliye kararı bu maddenin yürürlük tarihinden sonra kesinleşenler için ise kesinleşmeden itibaren üç ay içinde Kuruma yeni lisans için başvurulması hâlinde, söz konusu tesis için 20. maddenin ikinci fıkrasının (g) bendi uygulanmaz. Varsa mevcut geçici durdurma hali ancak yeni lisans verilmesi durumunda kaldırılır.' hükmü uyarınca davacı adına ... tarih ve ... sayılı Başkanlık Oluru ile ... tarih ve ... sayılı lisansın düzenlendiği, söz konusu lisansın 07/05/2024 tarihinde Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 17. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca lisans sahibinin talebi üzerine ... tarih ve ... sayılı Olur ile sonlandırıldığı;
Davacının 27/03/2024 tarihli başvurusunun değerlendirilme aşamasında 5015 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi kapsamında, malikler ..., ... ve ... tarafından imza altına alınmış 'Lisans süresince 213 sayılı Kanun'un 359 . maddesinin (a), (b) veya (ç) fıkralarında belirtilen fiillerin işlenmesi durumunda söz konusu fiillerden dolayı şüpheli, sanık veya hükümlü olunmadığına' dair beyanın sunulduğu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile ... hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359/b maddesi uyarınca 2021 yılı içerisinde sahte belge düzenleme suçundan soruşturmaya devam edildiğinin bildirildiği, davacının ... tarih ve ... sayılı bayilik lisansı başvurusunda ... hakkında sahte fatura düzenleme suçuna ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı ibraz etmesine istinaden 5015 sayılı Kanun'a eklenen Geçici Madde 8 gereğince lisans başvurusunun yeniden değerlendirmeye alındığı ve adına ... tarih ve ... sayılı akaryakıt bayilik lisansının düzenlendiği , lisansın halen yürürlükte olduğu" hususları beyan edilmiştir.
Bu durumda, lisans başvurusuna konu akaryakıt istasyonu için 05/08/2024 tarihinden itibaren 12 yıl süre ile davacıya bayilik lisansı verildiğinden, bakılan davanın konusuz kaldığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü, Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 28/04/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle, karara katılmıyoruz.
karar