Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/4915 E. , 2025/7673 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/4915
Karar No : 2025/7673
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Atılım Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümünde 10/04/2008-30/06/2019 tarihleri arasında doktor öğretim üyesi olarak görev yapan davacının, 30/06/2018-30/06/2019 tarihleri arasında geçerli olan belirli süreli iş sözleşmesinin 30/06/2019 tarihinden itibaren yenilenmeyerek sona erdirilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ile 5.000,00.TL manevî, 100,00.TL maddî olmak üzere toplam 5.100,00.TL tazminat ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 10/04/2008 tarihinde Fen Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümünde doktor öğretim üyesi olarak göreve başlayan davacının, aradan 11 yıl geçmesine rağmen yönergede belirlenen azamî sürede doçent olarak atanma veya yükseltilme şartını sağlayamadığı sabit olup, bu doğrultuda davacının belirli süreli iş sözleşmesinin 30/06/2019 tarihinden itibaren yenilenmeyerek sona erdirilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Anılan kararın Dairemizin 29/09/2023 tarih ve E:2022/1481, K:2023/4219 sayılı kararı ile 2547 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi uyarınca, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemin, mütevelli heyet onayı ile veya mütevelli heyetin yetkisini devrettiği vakıf yükseköğretim kurumu yöneticisi tarafından tesis edilmesi gerekirken, mütevelli heyet başkanınca tesis edildiği anlaşıldığından, işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile uyuşmazlık, bozma kararında belirtilen yönüyle incelendiğinde, davalı idare Mütevelli Heyetinin... tarih ve ... toplantı sayılı, "Gündem Maddeleri: Öğretim Elemanları Sözleşmelerinin Sona Erdirilmesi hk." kararıyla "atama/yükselme süreleri 2018-2019 akademik yılı sonunda dolduğu halde atama/yükselme koşullarını sağlamayan/atanmayan öğretim elemanlarının akdetmiş oldukları Atılım Üniversitesi Usul ve Esasları Sözleşmelerinin iş/hizmet akitlerinin 2018-2019 yılı sonunda yenilenmeyerek sona erdirilmesine" karar verildiği, aynı kararın "bu hususta gerekli iş ve işlemleri tesis etmek üzere mütevelli heyeti başkanına yetki verilmesine" ilişkin kısmının, mütevelli heyeti tarafından sona erdirilen iş/hizmet akitlerine ilişkin gerekli iş ve işlemleri tesis etme ile sınırlı olduğu, davacının da atanma/yükselme koşullarını sağlamadığı değerlendirilmekle bahse konu mütevelli heyet kararı kapsamında olduğu, başka bir deyişle mütevelli heyet kararıyla iş/hizmet akdi sonlandırılan personel olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 29/09/2023 tarih ve E:2022/1481, K:2023/4219 sayılı bozma kararına uyulmayarak, davacının istinaf başvurusunun reddine ilişkin ilk kararda ısrar edilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 26/03/2025 tarih ve E:2024/792, K:2025/694 sayılı kararıyla ...İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin temyize konu... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ısrar hususu yönünden onanmasına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, sözleşmenin yenilenmemesine gerekçe gösterilen Yönergenin Nisan 2018 tarihinde yürürlüğe girdiği, yeni yürürlüğe giren yönerge uyarınca aranan şartların müvekkili bakımından uygulanmasının mümkün olmadığı, zira aranan şartların, müvekkilince 1 yıl içerisine tamamlanması mümkün olmayan şartlar olduğu, bu bakımdan da idarenin işlem ve eylemlerinin öngörülebilir ve belirli olması ilkeleri gereği uygulanmasının hukuken mümkün olmadığının açık olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, işlemin hukuka ve mevzuata uygun tesis edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 26/03/2025 tarih ve E:2024/792, K:2025/694 sayılı kararı ile işin esası hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın gönderilmesi neticesinde işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Atılım Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümünde 10/04/2008-30/06/2019 tarihleri arasında doktor öğretim üyesi olarak görev yapan davacının, 30/06/2018-30/06/2019 tarihleri arasında geçerli olan belirli süreli iş sözleşmesinin 30/06/2019 tarihinden itibaren yenilenmeyerek sona erdirilmesine ilişkin... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ile 5.000,00.TL manevî, 100,00.TL maddî olmak üzere toplam 5.100,00.TL tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
1982 Anayasası'nın 130. maddesinde; çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin Devlet tarafından kanunla kurulacağı, kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumlarının kurulabileceği, vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumlarının, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabi olduğu kuralı yer almaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Ek 2. maddesinde, "Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir." hükmüne yer verilmiş; Ek 5. maddesinde, vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişiden oluşan bir mütevelli heyeti bulunacağı, mütevelli heyetin vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil edeceği ve yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapacağı, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylayacağı hükme bağlanmış; Ek 8. maddesinde ise, vakıfça kurulacak yükseköğretim kurumlarındaki akademik organların, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenleneceği ve onların görevlerini yerine getireceği, öğretim elemanlarının niteliklerinin Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının nitelikleri ile aynı olacağı, hükmü düzenlenmiştir.
Vakıf Yüksek Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin “Öğretim elemanları” başlıklı 23. maddesinde ise, “Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalışma deneyimine sahip olması gözetilir. Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir.” kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.
Ancak, idareye tanınan bu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmeyeceği de açıktır. Zira, takdir yetkisi ile idareye ancak hukuk kuralları içinde hareket özgürlüğü tanınmış olduğundan, yasa koyucu tarafından idareye tanınan bu yetkinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
Hukuk devleti ilkesinin ön koşullarından biri "hukuk güvenliği" ilkesinin korunmasıdır. Hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, önceden oluşmuş hukuksal durumların, sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesi, hukuktan beklenen güvenle bağdaşmayacaktır.
Dosyanın incelenmesinden; davacının 10/04/2008 tarihinde Atılım Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümünde doktor öğretim üyesi olarak göreve başladığı, Yönergede belirlenen süre içerisinde doçent olamadığı gerekçesiyle 30/06/2018-30/06/2019 tarihleri arasında geçerli olan belirli süreli iş sözleşmesinin 30/06/2019 tarihinden itibaren yenilenmeyerek sona erdirildiği, bu işlemin iptali ile 5.000,00.TL manevî, 100,00.TL maddî olmak üzere toplam 5.100,00.TL tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, 16/04/2018 tarihli 5 sayılı Atılım Üniversitesi Senato kararıyla yürürlüğe konulan Atılım Üniversitesi Öğretim Elemanı Başarım (Performans) Ölçme Kriterleri Usûl ve Esasları Yönergesinin "Doktor öğretim üyesi" başlıklı 10. maddesinde; "Üniversitede ilk kez doktor öğretim üyesi olarak atanan/yükseltilen öğretim elemanı, doktora mezuniyet tarihinden itibaren azamî altı yıl süre ile bu görevi sürdürebilir. Doktora mezuniyeti sorasında üniversite dışında herhangi bir kurum, kuruluşta çalışmış ve daha sonra üniversitede doktor öğretim üyesi olarak atanan/yükseltilen öğretim elemanı, atama/yükseltme tarihinden itibaren azamî altı yıl süreyle bu görevi sürdürebilir. Bu süreler sonunda üniversitenin doçentlik koşullarını sağlayamamaları sebebiyle doçent olarak atanamayan/yükseltilemeyen doktor öğretim üyelerinin sözleşmeleri, ilgili akademik yıl sonunda yenilenmez" hükmüne, Geçici 6. maddesinde ise; "Bu yönerge yürürlüğe girdiği tarihte üniversitede doktor öğretim üyesi olarak görev yapan ve 10. maddenin 1. fıkrasında belirtilen süreler sonunda doçent olarak atanma/yükseltilme koşulunu sağlayamamış olan kişilerin sözleşmeleri, 2018 - 2019 akademik yılı sonundan başlamak üzere, ilgili akademik yıl sonu sözleşme döneminde yenilenmez" düzenlemesine yer verildiği görülmektedir.
Öte yandan; öğretim üyelerinin sözleşme süreleri sonunda aynı kadroya yeniden atanabilmeleri için getirilen ek koşulların, öğretim üyelerine belirli bir süre içinde belli sayıda akademik çalışma yapma zorunluluğu gibi bir mükellefiyet yüklemesi durumunda, öngörülen sürelerin, ek koşulun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hesaplanması gerekmektedir. Aksi takdirde, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin açık bir şekilde ihlali sonucu ortaya çıkar.
Buna göre, 10/04/2008 tarihinde Fen Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümünde doktor öğretim üyesi olarak göreve başlayan davacının en son sözleşmesinin 30/06/2018-30/06/2019 tarihlerini kapsayacak şekilde yenilendiği; 16/04/2018 tarihli 5 sayılı Atılım Üniversitesi Senato kararıyla yürürlüğe konulan Atılım Üniversitesi Öğretim Elemanı Başarım (Performans) Ölçme Kriterleri Usûl ve Esasları Yönergesinin "Doktor öğretim üyesi" başlıklı 10. maddesinde; "Üniversitede ilk kez doktor öğretim üyesi olarak atanan/yükseltilen öğretim elemanı, doktora mezuniyet tarihinden itibaren azamî altı yıl süre ile bu görevi sürdürebilir. Doktora mezuniyeti sorasında üniversite dışında herhangi bir kurum, kuruluşta çalışmış ve daha sonra üniversitede doktor öğretim üyesi olarak atanan/yükseltilen öğretim elemanı, atama/yükseltme tarihinden itibaren azamî altı yıl süreyle bu görevi sürdürebilir. Bu süreler sonunda üniversitenin doçentlik koşullarını sağlayamamaları sebebiyle doçent olarak atanamayan/yükseltilemeyen doktor öğretim üyelerinin sözleşmeleri, ilgili akademik yıl sonunda yenilenmez" hükmü ile, Geçici 6. maddesinde ise; "Bu yönerge yürürlüğe girdiği tarihte üniversitede doktor öğretim üyesi olarak görev yapan ve 10. maddenin 1. fıkrasında belirtilen süreler sonunda doçent olarak atanma/yükseltilme koşulunu sağlayamamış olan kişilerin sözleşmeleri, 2018 - 2019 akademik yılı sonundan başlamak üzere, ilgili akademik yıl sonu sözleşme döneminde yenilenmez" düzenlemeleri gereği davacının sözleşmesinin yenilenmemesine karar verildiği; buna karşın davacının sözleşmesinin sona ermesine 1 yıldan biraz fazla süre kaldığı göz önüne alındığında, bu süre zarfında sözleşme döneminde sağlanması gereken koşulun davacıda aranmasının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı olacağı anlaşıldığından, davacının Yönergede belirlenen ön koşulu sağlayabilmesi ve gerekli hazırlıkları yapabilmesi için süre tanınması amacıyla sözleşmesinin yenilenmesi gerektiği kanaatine varılmaktadır.
Bununla birlikte davacının yenilenecek sözleşmesinin sonunda durumunun üniversitenin Akademik Değerlendirme Yönergesi uyarınca yeniden değerlendirmeye tabi tutulacağı açıktır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 15/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Dava; Atılım Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümünde, Öğretim Üyesi Çalışma Usul ve Esasları Sözleşmesi ile doktor öğretim üyesi olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin 30/06/2019 tarihi itibarıyla yenilenmeyerek sona erdirilmesine ilişkin Mütevelli Heyet Başkanının ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ile 5.000,00 TL manevi, 100,00 TL maddi olmak üzere toplam 5.100,00 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir. Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir. Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma, her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.
Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez ise de; sözleşmenin istikrarlı şekilde yenilendiği durumlarda davalı idarenin sözleşme süresinin bitiminden önce karşı tarafa sözleşmenin yenilenmeyeceğini bildirmesi haklı beklenti ilkesinin tabii sonucu olarak görülebilir.
Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi bitecek olan sözleşmesinin yenilenmeyeceğinin bildirilmesi şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görmediğimden aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılamıyorum.
Kaldı ki; ... tarihli ... sayılı Atılım Üniversitesi Senato kararıyla yürürlüğe konulan Atılım Üniversitesi Öğretim Elemanı Başarım (Performans) Ölçme Kriterleri Usûl ve Esasları Yönergesinin Geçici 6. maddesinde; "Bu yönerge yürürlüğe girdiği tarihte üniversitede doktor öğretim üyesi olarak görev yapan ve 10. maddenin 1. fıkrasında belirtilen süreler sonunda doçent olarak atanma/yükseltilme koşulunu sağlayamamış olan kişilerin sözleşmeleri, 2018 - 2019 akademik yılı sonundan başlamak üzere, ilgili akademik yıl sonu sözleşme döneminde yenilenmez" hükmüne yer verildiği, davacının sözleşmesinin 30/06/2018-30/06/2019 tarihlerini kapsayacak şekilde yenilenmesi neticesinde Yönergede yer alan koşulun davacı tarafından karşılanamadığı ve anılan hükmün yürürlükte olduğu düşünüldüğünde işlemin bu yönüyle de hukuka uygun olduğu kanaatine varılmaktadır.
Dava konusu işlemin hukuka uygun olması nedeniyle tazminat isteminin de reddi gerektiği açıktır.
karar