Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/510 E. , 2025/1072 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/510
Karar No : 2025/1072
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının aleyhe olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... (...) Mahallesinde ..., ... ve ... sayılı parsellerde 5403 sayılı Kanun kapsamında yapılan toplulaştırma işlemleri sonucunda tarım yapılamadığından ve davalı idare tarafından Küçük Menderes nehri yatağında yapılan çalışmalar sonucu ortaya çıkan ve tarım yapmaya engel kum ve çakılların parsellerine döküldüğünden bahisle, 2013 yılı için 53.631,11-TL, 2014 yılı için 59.151,12-TL, 2015 yılı için 60.877,32-TL, 2016 yılı için 64.559,88-TL ve 2017 yılı için 44.535,96-TL olmak üzere toplam 292.755,39 TL gelir kaybının her yılın dönem sonundan itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacılara ait ... ve ... numaralı parsellerin ortasında geçen yeni nehir yatağının 2013 yılında açılması nedeniyle nehir yatağı altında kalan alanlarda 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 tarihleri arasında tarım yapılamadığı, ... ve ... numaralı parsellerin kuzeyinde bulunan ... Köyü'nde kalan ve bu köydeki toplulaştırma çalışmalarının 2014 yılında sonuçlanması ile bu alanların başka kişilere geçmesi ile 2014, 2015, 2016, 2017 yılları arasında tarım yapılamadığı, ... parselde ise Küçük Menderes Nehri'nin yeni açılan nehir yatağından çıkarılan kum ve çakıllar dökülmek suretiyle bir bölüm arazide 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 tarihleri arasında tarım yapılamadığı, belirtilen tarihlerde taşınmazlarda ekilebilecek tarım ürünleri dikkate alındığında ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar için 2013 yılında gelir kaybının 1726,00-TL, 2014, 2015, 2016 ve 2017 yıllarına ilişkin gelir kaybının 50.635,00-TL olduğu, ... parsel sayılı taşınmaz için aynı yıllara ilişkin gelir kaybının 180.192,00-TL olduğu, ... ve ... numaralı parseller nedeniyle uğranılan 52.361,00-TL zararın kusursuz sorumluluk ilkesi uyarınca, ... parsel numaralı taşınmaz için uğranılan 180.192,00-TL zararın da hizmet kusuru nedeniyle tazmini gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davacıların maddi tazminat isteminin kısmen kabulüyle 232.553,00-TL maddi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 10/04/2018 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine; fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak davanın 2017 yılı öncesine ilişkin olarak 2577 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca süre aşımı bulunduğundan bu döneme ilişkin tazminat istemi kısmına dair davanın reddi gerektiği, esasa ilişkin olarak ise, tazminat miktarı yönünden kararın hatalı olduğu, davacıların ve murisinin miras paylarının hatalı hesaplandığı ve bu nedenle daha fazla tazminata hükmedildiği, diğer yandan, uyuşmazlıkta kusursuz sorumluluk ilkesinin uygulanmasına olanak bulunmadığı, bilirkişi heyetince uydu görüntüsü üzerinden yapılan tespitler uyarınca hesaplama yapıldığı ancak bunun da gerçeği yansıtmadığı, bilirkişi heyeti tarafından yıllık gelir kaybı hesaplaması yapılırken italyan çimi gibi çok ekstrem tarımsal ürünlerin dikkate alınmış olmasının da doğru olmadığı, netice itibarıyla bilirkişi raporunun hiç bir suretle hükme esas alınamayacağı, ayrıca, ... parsel dökülen çakıl ve kumların kaldırılması için davacılar tarafından davalı idare nezdinde her hangi bir başvuruda bulunulmadığı, davacılar tarafından başvurulsaydı idare tarafından söz konusu çakıl ve kumların temizlenmesi yoluna gidilmesine engel bir durum olmadığı, davacıların yıllarca bekleyip tazminat davası açmalarının kötü niyetli olduğu ileri sürülerek, kabule ilişkin kısmın kaldırılması ve davanın tümüyle reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmiştir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davalının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; temyiz konusu 232.553,00-TL maddi tazminatın tutarının toplam 142.457,00 TL lik kısmı yönünden İdare Mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin karar kısmına yönelik Bölge İdare Mahkemesinin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Davalının, dava konusu maddi tazminat tutarının 90.096,00 TL yönünden İdare Mahkemesinin davanın kabulüne ilişkin karar kısmına yönelik Bölge İdare Mahkemesinin istinaf başvurusunun reddine ilişkin karar kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin 1. fıkrasında, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtilmiş, son fıkrasında ise, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğu hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesinde; "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır." hükmü yer almaktadır.
Arazi Toplulaştırma Yönetmeliğinin dava konusu işlemin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan "Toplulaştırma alanlarında alınacak önlemler" başlıklı 11. maddesinde; (4) Uygulama sahasındaki çiftçilerin birinci seneki kayıpları için zarar, ziyan bedelleri ile daha sonraki yıllardaki kısıtlamalardan dolayı oluşan ürün kayıpları toplulaştırmayı yürüten idare tarafından karşılanır."düzenlemesine yer verilmektedir.
Davacı tarafından, İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... (...) Mahallesinde ..., ... ve ... sayılı parsellerde 5403 sayılı Kanun kapsamında yapılan toplulaştırma işlemleri sonucunda tarım yapılamadığından ve davalı idare tarafından Küçük Menderes nehri yatağında yapılan çalışmalar sonucu ortaya çıkan ve tarım yapmaya engel kum ve çakılların parsellerine döküldüğünden bahisle, 2013 yılı için 53.631,11-TL, 2014 yılı için 59.151,12-TL, 2015 yılı için 60.877,32-TL, 2016 yılı için 64.559,88-TL ve 2017 yılı için 44.535,96-TL olmak üzere toplam 292.755,39 TL gelir kaybının her yılın dönem sonundan itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada, davacıların maddi tazminat isteminin kısmen kabulüyle 232.553,00-TL maddi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 10/04/2018 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine; fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Ancak davacının dava konusu arazi toplulaştırması konusu parsellerden ... parsel sayılı taşınmazda davacının hisse oranı 1/2 olduğu ve 90.096,00 TL olması gerektiği halde tazminat tutarının tam hisseliymiş gibi 180.192,00 TL olarak fazla hesaplandığı görüldüğünden tazminatın 90.096,00 TL lik bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyize konu edilen ... TL kısmın ...TL lik kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ... TL lik kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 24/02/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
karar