Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/558 E. , 2025/2288 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/558
Karar No:2025/2288
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Lojistik Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Akhisar Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğünce ... tarihinde gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Çöp Taşıma Araçları Kiralanması" ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikâyet başvurusu sonucunda alınan 18/09/2024 tarih ve 2024/UH.I-1163 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin kısmı ile ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerine yönelik itirazen şikayet başvurusunun reddine dair kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının ayrı ayrı değerlendirilerek itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olup olmadığının tespiti için her bir iddia yönünden ayrı ayrı hukuki değerlendirme yapılması gerektiği;
1) İdari Şartname'nin 7.6'ncı maddesinde benzer iş tanımının belirtildiği ve sunulan iş deneyim belgesinin ayrıştırılarak bedellerinin ek bilgi olarak beyan edilmesinin istenildiği, buna göre benzer iş tanımına uygun iş deneyimini gösteren belgenin sisteme yüklendiği, fakat e-teklif kapsamında iş deneyim belgesinin ayrıştırılarak ek bilgi beyanında bulunabilecek bir bölüm veya alan bulunmadığı, beyan olarak istenilen bilgilerin kendileri tarafından belirtilmesi yerine iş deneyimini düzenleyen idarenin kendi verilerine dayalı ve yazılı olarak bildirmesinin güvenirlik ilkesine uygun olacağının düşünüldüğü, iş bitirme belge tutarı üzerinden benzer işe yönelik nicel bir ayrıştırmanın yapılabilmesi için isteklilerden beyan almak yerine ihale komisyonunca iş bitirme belgesi düzenleyen idareden veriye dayalı bilgi alınması gerektiği, bu itibarla, daha uygun bir teklif sunulduğu halde mevzuatta yeri olmayan bir beyan istemi ile değerlendirme dışı bırakılmalarının uygun olmadığı yönündeki iddia yönünden yapılan değerlendirmede;
Olayda, dava konusu ihaleye on iki istekli tarafından teklif verildiği, yedi isteklinin teklifinin geçici teminatın uygun olmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, davacı şirketin teklifinin ise, “Yeterlik Bilgileri Tablosunda yer alan iş deneyimine ilişkin bilgi/belge/beyanlar çerçevesinde, İdari Şartname'nin 7.6 maddesinde sunulan iş deneyim belgesinin araç kiralama dışında unsurlar içermesi durumunda araç kiralamaya ilişkin kısmın diğer unsurlarla birlikte ya da ayrıca beyan edilmesi istenilmesine karşın e-teklif kapsamında beyanda bulunulmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, 13/08/2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin dava dışı ... Ajans Org. Tanıtım Reklam Turizm Kurumsal Hizm. Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (...)-... Atık ve Çevre Yönetimi Tic. Ltd. Şti. (...) İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ... Tem. İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'nin (...) ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği;
Davacı şirket tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” bölümünde “... EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi.doc doğrudan EKAP'ta oluşturulan belgedir” beyanının yer aldığı, yeterlik bilgileri tablosunda iş deneyimine ilişkin başkaca bir beyanın yer almadığı;
Bayraklı Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı söz konusu iş bitirme belgesi incelendiğinde, işin adı ve tanımının, “Bayraklı İlçesi Dahilindeki Cadde, Sokakların ve Pazaryerlerinin Süpürülmesi, Yıkanması, Çöp Toplama ve Taşınması, Yer Altı ve Yer Üstü Çöp Konteynerlerinin Bakım ve Temizliği İşi ...” olarak, iş miktarı ve türünün; “3 Vardiya Amiri, 4 Formen, 57 Şoför, 1 Kepçe Operatörü, 2 Kaynakçı, 178 Kolcu/Süpürgeci, 8 Engelli Kolcu/Süpürgeci, 2 Büro Elemanı Toplam 255 İsçi ve 43 Yüklenici Malı Araç ile Kentsel Temizliğin Yapılması” olarak belirtildiği, söz konusu iş deneyim belgesinin “Açıklama” kısmında araç kiralama, personel, malzeme vs. unsurlara ilişkin bir ayrıntıya yer verilmediği;
Dolayısıyla, dava konusu ihalede iş deneyimini tevsik etmek amacıyla sunulan iş deneyim belgelerinde, İdari Şartname'nin 7.6. maddesinde tanımlanan dışında unsurların yer alması halinde belge tutarının, söz konusu unsurları düşülmek suretiyle değerlendirileceği ve isteklilerce e-teklif kapsamında ek bilgi olarak beyan edilmesi gerektiği, ancak davacı şirket tarafından ek beyanda bulunulmadığı, ayrıca iş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarlarının iş deneyiminde değerlendirmeye alınamayacağının zaten ilgili Yönetmelikte de düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin daha önce ihale dokümanına bir itirazının olmadığı, ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla davacı şirketten açıklama istenmesinin de mümkün olmadığı dikkate alındığında, davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına dair kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
2) İhalede ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi isteklilerin İdari Şartname'nin 7.4.2 ve 7.4.3'üncü maddelerinde yer alan ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterlere uygun olmadığı, dolayısıyla tekliflerinin geçersiz olduğuna ilişkin iddia yönünden yapılan değerlendirmede;
İhale üzerinde bırakılan ...-... iş ortaklığının her iki ortağı tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablolarında; 2023 yılına ait bilanço verilerine yer verildiği, bu kapsamda cari oranın en az 0,75, öz kaynak oranının en az 0,15 ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olduğunun anlaşıldığı, söz konusu bilanço bilgilerinin ayrıca EKAP sistemindeki bilanço bilgileri ile de uyumlu olduğu;
Anılan iş ortaklığının teklif tutarının 119.426.175,00-TL olduğu, buna göre iş ortaklığı tarafından karşılanması gereken asgari toplam ciro tutarının (119.426.175,00x0,15) 17.913.926,25-TL olduğu, ortaklık oranları dikkate alındığında toplam ciro tutarı üzerinden söz konusu tutarın %51'ine denk gelen (17.913.926,25-TL x 0,51) 9.136.102,39-TL'lik kısmının pilot ortak ... Ltd. Şti. tarafından, %49'una denk gelen (17.913.926,25-TL x 0,49) 8.777.823,87-TL'lik kısmının ise özel ortak ... Ltd. Şti. tarafından karşılanması gerektiği;
Pilot ortak tarafından 2023 yılına ait toplam ciro tutarının ****.025,000-TL olarak beyan edildiği, EKAP üzerinden erişilen gelir tablosu verilerinden 2023 yılı toplam cirosunun (net satışlar) “**** 025,00-TL” olduğunun görüldüğü, söz konusu tutarın güncellenmesi sonucu elde edilen tutarın (****550,86-TL) ortaklık oranı üzerinden sağlanması gereken iş hacmi tutarını karşıladığı;
Özel ortak tarafından 2023 yılına ait toplam ciro tutarının *****000,00-TL olarak beyan edildiği, EKAP üzerinden erişilen gelir tablosu verilerinden 2023 yılı toplam cirosunun (net satışlar) “*****000.00-TL” olduğunun görüldüğü, özel ortak tarafından beyan edilen söz konusu iş hacmi tutarının güncelleme yapmaksızın istenilen kriteri karşıladığı;
... tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunda 2023 yılına ait bilanço verilerine yer verildiği, cari oranın en az 0,75, öz kaynak oranının en az 0,15 ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olduğunun anlaşıldığı, söz konusu bilanço bilgilerinin ayrıca EKAP sistemindeki bilanço bilgileri ile de uyumlu olduğu;
Anılan isteklinin teklifinin 129.836.340,00-TL olduğu, buna göre karşılanması gereken asgari toplam ciro tutarının (129.836.340,00x0,15) 19.475.451,00-TL olduğu, anılan istekli tarafından 2023 yılına ait beyan edilen toplam ciro tutarının *****958,25-TL olduğu, EKAP üzerinden erişilen gelir tablosu verilerinden 2023 yılı toplam cirosunun (net satışlar) ****958,25-TL olduğunun görüldüğü, anılan istekli tarafından beyan edilen söz konusu iş hacmi tutarının güncelleme yapmaksızın istenilen kriteri karşıladığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
3) ...'ın Ticaret Sicil Gazetesi'ne göre sermayesinin 10.000,00-TL, ...'in sermayesinin ise 200.000,00-TL olduğunun görüldüğü, ilgili şirketlerin ortak olarak itiraza konu ihale için 119.426,175,00-TL bedelli teklif sunması karşısında, şirketlerin sermayeleri gözetildiğinde, anılan ortakların mali yeterliliklerinin de bulunmadığına dair iddia yönünden yapılan değerlendirmede;
Elektronik ortamda yapılan ihaleye katılan isteklilerin ekonomik ve mali yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlamadıklarına yönelik incelemenin, istekliler tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgiler ile Gelir İdaresi Başkanlığı ve Kamu İhale Kurumu bünyesinde kurulan Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) arasındaki entegrasyon çerçevesinde temin edilen bilgilerin karşılaştırılması sonucunda, başka bir ifadeyle EKAP'taki bilgiler üzerinden teyidi şeklinde gerçekleştirildiği, dolayısıyla bu verilerin Gelir İdaresi Başkanlığından alınan veriler olduğu ve bu bilgiler ile ilgili şartların sağlandığı, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırlık bulunmadığı;
4) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ...-... iş ortaklığı ile ihaleye katılan hiçbir şirketin iş deneyimi ve yeterliliği bulunmadığı, ayrıca ihale sürecindeki ortak girişimin her bir ortağının, ihale şartnamesinde belirtilen yeterlilik ve koşullara uymak zorunda olduğu, iş ortaklığında yer alan ...'ın Ticaret Sicil Gazetesi'nde yayımlanan şirket ana sözleşmesinde, ihale konusu işin gerektirdiği nakliye, taşımacılık, araç kiralama veya lojistik sektörlerinden herhangi birinin bulunmadığı görüldüğünden, anılan iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine dair iddia yönünden yapılan değerlendirmede;
İhale üzerinde bırakılan ...-... iş ortaklığının pilot ortağı ... tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının “EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” bölümünde “... EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi.doc doğrudan EKAP'ta oluşturulan belgedir” beyanının yer aldığı, Edremit Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı söz konusu alt yüklenici iş bitirme belgesi incelendiğinde, işin adının “Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak, Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine İle Süpürülmesi Amacıyla Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi, ...” olduğu, ...'ın alt yüklenici pozisyonunda olduğu, esas işin toplam sözleşme tutarının 19.757.030,00-TL, alt yüklenicinin yüklenici ile yaptığı sözleşme bedelinin 19.730.030,00-TL, alt yüklenici tarafından yapılan işin kabul tarihinin 03.05.2024, belge tutarının 16.502.748,33-TL olduğunun görüldüğü;
Anılan iş ortaklığının özel ortağı ... tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının “EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi" bölümünde “... EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi.doc doğrudan EKAP'ta oluşturulan belgedir” beyanının yer aldığı, Edremit Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı söz konusu alt yüklenici iş bitirme belgesi incelendiğinde, işin adının “Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak, Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine İle Süpürülmesi Amacıyla Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi, 2024/346198” olduğu, ...'in alt yüklenici pozisyonunda olduğu, esas işin toplam sözleşme tutarının 9.994.830,00-TL, alt yüklenicinin yüklenici ile yaptığı sözleşme bedelinin 9.979.830,00-TL, belge tutarının 8.214.664,68-TL olduğu;
Davalı idarece söz konusu belge üzerinde kabul tarihinin bulunmadığının görülmesi üzerine 06/09/2024 tarihli yazıyla, iş deneyim belgesini düzenleyen Edremit Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğü'nden, alt yüklenici iş bitirme belgelerinin düzenlenmesine dayanak teşkil eden belgelerin (ihale dokümanı, hakedişler, alt yüklenici sözleşmeleri vs) ve anılan işle ilgili olarak kabulün yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgi ve belgelerin istenildiği;
Edremit Belediyesinin 13/09/2024 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan cevabi yazısında, “... tarih ve ... sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesine ilişkin olarak, "işin kabulü 04/07/2024 tarihinde idaremizce yapılmış olup, iş bitirme belgesinin düzenlenmesi aşamasında iş yoğunluğu nedeniyle belgeyi düzenleyen personelin dikkatsizliği ile sehven kabul tarihi yazılmamıştır..." şeklinde ifadelere yer verilerek yazı ekinde söz konusu iş bitirme belgesine ilişkin alt yüklenici sözleşmesi, birim fiyat teklif cetveli damga vergisi beyannamesi, 24/05/2024 tarihli 1 adet fatura, Hizmet İşleri Kabul Teklif Belgesi ve Hizmet İşleri Kabul Tutanağının gönderildiği;
İhaleye ait İdari Şartname'nin 7. maddesinde, idare tarafından isteklilerce teklif edilen bedelin %15'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulmasının istenildiği, başvuruya konu ihalenin “Çöp Taşıma Araçları Kiralama Hizmet Alımı” işi olduğu ve kamu veya özel sektöre gerçekleştirilmiş: araç ve makine ile gerçekleştirilen kent temizliği ve/veya araç ve makine ile gerçekleştirilen çöplerin toplanması ve nakli işleri ve/veya çöplerin toplanması ve nakli ile kent temizliğine ait araç kiralama işlerinin benzer iş olarak belirlendiği;
Bu kapsamda, ihale üzerinde bırakılan ... iş ortaklığının hem pilot ortağı hem de özel ortağı tarafından beyan edilen ve EKAP'tan teyidi yapılan iş deneyim belgesine konu işlerin ihale konusu işe ve benzer iş tanımına uygun olduğu, ayrıca iş ortaklığının teklif tutarının 119.426.175,00-TL ve teklif edilmesi gereken iş deneyim tutarının 17.913.926,25-TL olduğu dikkate alındığında, pilot ortağın sağlaması gereken asgari iş deneyim tutarının 12.539.748,38 TL, özel ortağın sağlaması gereken asgari iş deneyim tutarının ise 5.374.177,88 TL olduğu, buna göre pilot ortak ve özel ortağın iş deneyim belge tutarlarının, asgari iş deneyim tutarlarını sağladığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
5) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ...-... iş ortaklığında yer alan şirketlerin beyan etmiş olduğu iş deneyim belgesi olarak EKAP'ta kayıtlı olmayan özel sektörde tamamlanmış olan faturaların sunulduğu, ancak bu faturalara ilişkin herhangi bir sözleşme sunulmadığı, sunuldu ise ilgili sözleşmenin geçerli olduğuna dair damga vergisi ödeme dekontunun bulunmadığı, bu hali ile mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin kriterleri taşımayan anılan iş ortaklığının teklifinin geçersiz olduğuna dair iddia yönünden yapılan değerlendirmede;
4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat hükümlerinde isteklilerin ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğinin tevsikine ilişkin bir belge istenilmediği, zira kural olarak isteklilerin ihale konusu iş ile iştigal ettikleri kabulünün bulunduğu, isteklilerin ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğine ilişkin Ticaret Sicil Gazetelerini sunma zorunlulukları bulunmamakla birlikte, isteklilerce ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin Ticaret Sicil Gazetesi ve ihale dokümanı kapsamında beyan edilen belgeler üzerinden inceleme yapılabileceği;
Olayda, ihale konusu işin, çöp taşıma araçları kiralama hizmet alımı işi olduğu, anılan iş kapsamında Belediye sınırları içinde tüm cadde, sokakların, pazar yerleri ve belediye hizmet tesislerinin katı atıklarının taşınması ve yıkanması işleri için 8 (Sekiz) Tip (13+1,5 m³ kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kamyonu, 7+1 m³ kapasiteli Hidrolik Sıkıştırmalı Çöp Kamyonu, çift kabin geniş kasalı kamyonet, çift kabin kamyonet (pick-up), arazöz, vakumlu yol süpürme, damperli kamyon, vidanjör), 30 (otuz) adet araç kiralama hizmeti işini kapsadığı;
Davacı şirketin söz konusu iddiası çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin pilot ortağına ait Ticaret Sicil Gazetesinin incelenmesi neticesinde, söz konusu Gazetenin “amaç ve konu” başlığı altında yer alan “...Temizlik;...Temizlik hizmetleri ile ilgili olarak; tıbbi atık araçları, sıkıştırmalı çöp kamyonları, vidanjör, arazöz, kanal açma makinaları, ilaçlama araçları, kamyon, minibüs, otobüs ve her türlü servis araçları, ticari ve binek otomobil almak, satmak, kiralamak, kiraya vermek ve kullanmak...” ifadesinin başvuruya konu ihalede gerçekleştirilecek olan araç kiralama işlerini kapsadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı;
Bu itibarla, davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması üzerine yapılan itirazen şikayet başvurusu sonucunda alınan dava konusu işlemin davaya konu kısımlarında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, eşit muamele ilkesine aykırı davranıldığı, iş deneyim belgesini düzenleyen idareden bilgilerin istenebileceği, katı bir şekilcilikle karar verildiği, kararın emsal kararlara aykırı olduğu, iş deneyim belgesine konu işin ayrı kalemlere ayrıldığı ve idareye gönderildiği, idare tarafından bu belgelerin indirildiği, ek beyan verilmesi için sistemde imkan bulunmadığı, ihale dokümanı ile EKAP sisteminin uyuşmadığı, e-ihale sisteminin idare tarafından dokümana uygun bir şekilde oluşturulması gerektiği, idare tarafından bunun yapılmadığı, idare tarafından ek beyan alanının eklenmediği, ihale dokümanına itiraz aşamasında EKAP sisteminin görülemediği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin teklifinin geçersiz olduğu, alt yüklenicilik haricinde iş deneyiminin bulunmadığı, alt yüklenici ile asıl yüklenici arasındaki sözleşmenin incelenmediği, damga vergisinin bulunmadığı, ihale uhdesinde kalan yüklenicinin ihale konusu alanda faaliyette bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, ihale dokümanına karşı itirazda bulunulmadığı, ihale dokümanının bu şekilde kesinleştiği, teklif aşamasında sunulmayan bir belgenin teklif aşaması geçtikten sonra sunulamayacağı, her ihalenin kendi içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu Kurul kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Akhisar Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğünce 05/08/2024 tarihinde "Çöp Taşıma Araçları Kiralanması" ihalesi gerçekleştirilmiştir. Anılan ihaleye teklif sunan davacının teklifi, ihale komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, iş deneyim belgesinin araç kiralama dışında taşıdığı personel, kıyafet, mal, malzeme… vb. unsurlar içermesi durumunda araç kiralamaya ilişkin kısmının diğer unsurlarla birlikte ya da ayrıca beyan edilmesinin istenildiği ancak isteklinin e-teklif kapsamında beyanda bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Davacı tarafından, hem teklifinin değerlendirme dışı bırakılması hem de ekonomik açından en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerinin tekliflerinin geçerli kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğundan bahisle şikayet başvurusunda bulunulmuş, şikayet başvurusunun idare tarafından reddi üzerine ise itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Kurulun 18/09/2024 tarih ve 2024/UH.I-1163 sayılı kararıyla, davacının, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ile ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerine yönelik yapmış olduğu itirazen şikayet başvurusunun reddinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, ancak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin teklifinin de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği gerekçeyle düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, anılan Kurul kararının, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin kısmı ile ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahiplerine yönelik itirazen şikayet başvurusunun reddine dair kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5. maddesinde, "İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur."; 54. maddesinin onuncu fıkrasında, "Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;
a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline,
b) İdare tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine,
c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir." kurallarına yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 13. maddesinin ikinci fıkrasında, (2) İdare tarafından ihale ve/veya ön yeterlik dokümanının hazırlanmasında, bu Yönetmelik ekinde yer alan; tip şartnameler, standart formlar, tip sözleşme, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve Kurum tarafından yayımlanan diğer mevzuat esas alınır."; 28. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, "(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.
(2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur."; 48. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, "(1) İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgeler değerlendirmeye alınır. Birden çok iş deneyimini gösteren belge hiçbir şekilde toplanamaz.
(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz."; 50. maddesinde, "(1) İhale komisyonu, aday veya isteklilerce sunulan iş deneyimini gösteren belgelerde tereddüt duyulan hususlara ilişkin gerekli incelemeyi yapmaya yetkilidir.
(2) İhale komisyonunun, iş deneyimini gösteren belgelere ilişkin bilgi talepleri ilgililerce ivedilikle karşılanır."; 59/A maddesinin üçüncü ve dokuzuncu fıkrasında, "(3) Bu ihalelerde, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin ekinde bulunan “Yeterlik Bilgileri Tablosu Sunulan ve Tekliflerin Elektronik Ortamda Alındığı İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname” ve ilgili yönetmelikler ekinde bulunan diğer standart formlar kullanılır ve EKAP üzerinden gönderilmeyen teklifler kabul edilmez.
(...)
(9) İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan teklifler değerlendirme dışı bırakılır." kurallarına yer verilmiştir.
İdari Şartnamenin 7.6. maddesinde, "Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:
Kamu veya özel sektöre gerçekleştirilmiş; araç ve makine ile gerçekleştirilen kent temizliği ve/veya Araç ve makine ile gerçekleştirilen çöplerin toplanması ve nakli işleri ve/veya çöplerin toplanması ve nakli ile kent temizliğine ait araç kiralama işleri benzer iş olarak kabul edilecektir. (Not:İsteklilerin sundukları iş deneyimini gösteren belgelerde yukarıda belirtilen hususlar dışında "personel, kıyafet, mal ve malzeme vb." unsurların bulunması halinde; belge tutarı, söz konusu kalemlere ilişkin tutarlar düşülmek suretiyle değerlendirilecek olup isteklilerce E-Teklif kapsamında ek bilgi olarak beyan edilecektir.)" kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Temyiz isteminin, dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik kısmı haricindeki kısımları yönünden incelenmesinden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2. Temyiz isteminin, dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik kısmı yönünden incelenmesinden;
İlgililerin, hukuk düzeninin kendisine verdiği bir hakkı kullanabilmesi, bir yükümlülüğü yerine getirebilmesi için bu hak ve yükümlülüğün kendileri açısından açıkça bilinmesi gerekmektedir. Aksi takdirde bu bilgiye sahip olmayan ilgililer tarafından kendisine verilen haklar kullanılamayacak, ifa edilmesi gereken yükümlülükler ise yerine getirilemeyecektir. Bu durumun ise hukuki belirlilik, öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkelerinin ihlali niteliğinde olacağı açıktır.
Bu bağlamda, ihale dokümanında yer alan kuralların, tekliflerin hazırlanması, değerlendirilmesi ve sözleşmenin uygulanması aşamasında herhangi bir tereddüt veya çelişkiye yol açmaması gerekmektedir. Aksi takdirde ihalelerde, saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik ilkelerinin gerçekleştiğinden ve hukuki belirlilik, öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik ilkelerinin sağlandığından bahsedilmesi mümkün değildir.
İdareler tarafından ihale ve/veya ön yeterlik dokümanının hazırlanmasında, Yönetmelik ekinde yer alan tip şartnameler, standart formlar, tip sözleşme ve Kurum tarafından yayımlanan diğer mevzuatın esas alınması gerekmektedir. İhale dokümanında isteklilerin ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğine ilişkin bazı kriterler belirlenmesi ve bu kriterlerin sağlandığına yönelik belgeler sunulmasının istenilmesi mümkündür. Ancak istenen bu kriter ve belgelerin ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi ve rekabeti engelleyecek şekilde olmaması zorunludur.
İsteklilerin mesleki ve teknik yeterliliklerinin ortaya koyulmasında istenen belgelerden birisi de iş deneyim belgesidir. İş deneyim belgesi, isteklinin teklif sunduğu işi veya benzer bir işi kamu veya özel kesimde daha önce yaptığını; denetlediğini ya da yönettiğini gösteren bir belgedir. Bunun yanında, iş deneyim belgesinin tutarı, isteklinin ihale konusu işe yakın ölçekte bir iş gerçekleştirip gerçekleştirmediğini de gösterdiğinden, iş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu ihaleye ilişkin İdari Şartname'nin 7.6. maddesinde benzer iş tanımına yer verildikten sonra parantez içinde, isteklilerce sunulan iş deneyim belgelerinde araç kiralama hizmeti dışında, "personel, kıyafet, mal ve malzeme vb." unsurlarında bulunması halinde, belge tutarının söz konusu kalemlere ilişkin tutarlar düşülmek suretiyle değerlendirileceğinin ve isteklilerce e-teklif kapsamında ek bilgi olarak beyan edileceğinin düzenlendiği, ihaleye 12 adet teklif sunulduğu, yedi teklifin geçici teminatın uygun olmadığından bahisle değerlendirme dışı bırakıldığı, davacının teklifinin ise iş deneyim belgesinin "personel, kıyafet, mal ve malzeme vb." unsurları içermesine rağmen bu unsurlara ilişkin miktarın düşülerek beyan edilmemesi nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, davacının, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ile diğer isteklilerin tekliflerinin geçerli kabul edilmesi işlemine karşı yapmış olduğu şikayet başvurusunun reddi üzerine itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, Kurul tarafından yapılan inceleme sonucunda davacının diğer itirazları reddedilmekle birlikte, dava dışı Yeşilçam Peysaj'ın sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin de "personel, kıyafet, mal ve malzeme vb." unsurlarını içermesine rağmen bunların teklif kapsamında beyan edilmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık, İdari Şartname'nin 7.6. maddesinde yer alan düzenlemenin uygulanmasından kaynaklanmaktadır. Uyuşmazlık konusu ihalede dört teklif ihale komisyonu tarafından geçerli teklif olarak kabul edilmiş olup bu tekliflerin üçünde sunulan iş deneyim belgeleri "personel, kıyafet, mal ve malzeme vb." unsurları içermemektedir. Dava dışı Yeşilçam Peysaj'ın sunmuş olduğu iş deneyim belgesi ise "personel, kıyafet, mal ve malzeme vb." unsurları içermekte olup, istekli tarafından anılan unsurlara ilişkin tutarlar düşüldükten sonra kiralamaya yönelik bedeli gösterir bir belge düzenlenmiş, belge elektronik ihale sistemine yüklenmiştir. Davacı tarafından ise anılan unsurların bedelini gösterir deliller idareye e-posta aracılığıyla gönderilmiştir.
Her ne kadar İdari Şartname'nin 7.6. maddesinde, isteklilerin iş deneyim belgelerinde "personel, kıyafet, mal ve malzeme vb." unsurların bulunması halinde, belge tutarından anılan unsurlara ilişkin tutarlar düşülmek suretiyle e-teklif kapsamında ek bilgi beyan edilmesi zorunlu tutulmuşsa da elektronik ihale sisteminin buna izin vermemesinin isteklilerde tereddüt yaşanmasına yol açtığı gibi davalı idare ile ihaleyi gerçekleştiren Akhisar Belediyesi arasında da tereddüte yol açtığı ve farklı uygulamalara sebep olduğu anlaşılmaktadır.
İhale dokümanı isteklileri tereddüte düşürmekle birlikte hem davacının hem de Yeşilçam Peysaj'ın iş deneyim belgelerinin toplam tutarından, "personel, kıyafet, mal ve malzeme vb." unsurların bedellerini düşerek bir şekilde beyanda bulundukları görülmektedir.
Bu durumda, İdari Şartname'nin 7.6. maddesinde, maddede sayılan alanlardaki araç kiralama işlerinin benzer iş olarak belirlendiği, isteklilerce sunulan iş deneyim belgelerinde araç kiralama dışında unsurların bulunması halinde belge tutarının söz konusu kalemlere ilişkin tutarlar düşülmek suretiyle değerlendirileceğinin belirtildiği, bu değerlendirmeyi yapma görevi ise mevzuat uyarınca ihale komisyonuna ait olmakla birlikte isteklilere de bu hususa ilişkin e-teklif kapsamında ek bilgi olarak beyanda bulunma yükümlülüğünün getirildiği, ancak e-teklif kapsamında bu yükümlülüğün nasıl yerine getirileceğinin belirsiz olduğu, iş deneyim belgesinde araç kiralama işi dışında unsurlar bulunan isteklilerin de bir şekilde beyanda bulundukları, öte yandan, bu hususa ilişkin nihai araştırmanın ihale komisyonu tarafından yapılacağı dikkate alındığında, isteklilerce ne şekilde beyanda bulunulduğunun ihale kararı üzerinde bir etkisinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, e-teklif kapsamında sunulması istenilen beyanın ne şekilde sunulacağının belirsiz olması ve bu eksikliğin ihale sonucu üzerinde de bir etkisinin bulunmadığı dikkate alındığında, dava konusu işlemin davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik kısmında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine;
2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik birinci kısmı haricindeki kısımları ile davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yönelik kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Mahkeme kararının bu kısmının ONANMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu kararın, dava konusu işlemin, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik kısmı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
5. BOZULAN KISIM YÖNÜNDEN DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
6. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
7. Davacı tarafından ilk derece ve temyiz aşamasında yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan kısmın davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
9. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 13/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar