Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2025/633 E. , 2025/2980 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2025/633
Karar No : 2025/2980
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : ...Odası ( ... Şubesi)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Mamak İlçesi, ... Mahallesi, ...- ...- ...- ...- ...- ... parseller ile ... parselin bir kısmına yönelik yapılan 1/1000 uygulama imar planı değişikliği ile 1/5000 ve 1/25000 nazım planı değişikliğine ilişkin ...tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi Kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda; dosyanın ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, planlama sahasının çevresini serenleten mikroklimatik özelliğe sahip Bayındır Barajına fiziki olarak yakın olması nedeniyle kentlinin dinlenme ve sosyalleşme ihtiyaçlarını karşılaması bakımından önemi bulunduğu, 2023 Başkent Nazım İmar Planında bu doğrultuda "rekreasyon alanı"na ayrılan bölgenin, havza koruma kuşağından çıkartılmasının, gelişme konut alanı olarak ayrılması için makul ve yeterli bir gerekçe olmadığı, "gelişme konut alanı" kullanım kararının bilimsel, objektif ve nesnel gerekçelerin de ortaya konulmadığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin Ek-2 tablosunda belirtilen asgari kentsel altyapı alanlarının da ayrılmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; 1/25000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yönünden, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 9. maddesinin 4.fıkrasında " Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur." hükmü yer almasına rağmen, 1/25000 ölçekli nazım imar planı açıklama raporunun hazırlanmadığı, bu haliyle mevzuat gereği hazırlanması zorunlu olan plan açıklama raporunun hazırlanmaması yönüyle dava konusu planlama kararında hukuka uygunluk bulunmadığı; 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planı değişiklikleri yönünden ise, üst ölçekli planın hukuka aykırı olduğunun ortaya konulması sebebiyle, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının da hukuki dayanağının kalmaması ve plan genelinde alana ilave 880 kişilik bir nüfus ataması yapılmasına karşın herhangi bir sosyal ve teknik altyapı alanı ayrılmaması nedeniyle hukuka uygunluk bulunmadığı, sonucuna ulaşıldığından istinaf başvurusuna konu v İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığı ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu imar planı değişikliklerinin şehircilik ilkeleri, planlama esasları ile imar mevzuatına uygun olduğu, iddiasıyla temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ankara ili, Mamak ilçesi, ... Mahallesinde muhtelif parsellerin bulunduğu alanda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... gün ve ... sayılı kararı ile onaylanan 2015 yılı onaylı 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planları ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarına karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E: ..., K: ... sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarihli, E: ..., K: ...sayılı kararı verildiği, alanın plansız duruma geldiği gerekçesiyle işlemin tesis edildiği belirtilmiştir.
Davacı tarafından, dava konusu imar planı değişikliklerinin üst ölçekli planlarla bölge için belirlenen mekansal kullanım kararlarının yok sayıldığı, planlama alanında bu imar planların uygulanması halinde Bayındır Barajı ve çevresindeki rekreasyon ve ağaçlandırılacak alanlar üzerinde yapılaşma baskısının artacağı, plan hazırlama sürecinde yatırımcı kurum ve kuruluş görüşlerinin alınıp alınmadığının belirsiz olduğu, plan hazırlama sürecinde yatırımcı kurum ve kuruluş görüşlerinin alınıp ve belirsiz olduğu, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26.maddesinin (b) bendinde yer verilen yoğunluk arttıran veya kentsel ulaşım sistemini etkileyen imar planı değişikliklerinde kentsel teknik alt yapıya yönelik etkilerin belirlenmesi amacıyla kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporunun plan yapım aşamasında hazırlanmadığı ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak." büyükşehir belediyelerinin görevleri arasında sayılmıştır.
3194 Sayılı İmar Kanununun “tanımlar” başlıklı 5.maddesinde; "nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekana ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Kanun'un 6. maddesinde; "Mekansal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekansal Strateji Planlarına uygun olarak; "Çevre Düzeni Planları" ve "İmar Planları" kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır." hükmü yer almış, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8.maddesinde; "Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur:a) Bölge planları; sosyo - ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır,b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme dördüncü cümle: 12/7/2013-6495/73 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava dosyası ile Danıştay Altıncı Dairesinin E:2025/633, E:2024/7572, E:2024/7562 sayısına kayıtlı dosyaların birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planı değişikliklerine dair belediye meclisi kararlarının aynı tarihte, farklı işlem sayıları ile aynı gerekçelerle kabul edildiği, İdare Mahkemelerince bilirkişi raporlarındaki benzer tespit ve görüşler esas alınarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, İdari Dava Dairesince ise 1/25.000 ölçekli nazım imar planı açıklama raporunun hazırlanmaması yönüyle dava konusu planlama kararında hukuka uygunluk bulunmadığı; 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planı değişiklikleri yönünden ise, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmesi nedeniyle hukuki bu imar planlarının da dayanağının kalmaması ve plan genelinde alana ilave nüfus ataması yapılmasına karşın sosyal ve teknik altyapı alanı ayrılmaması nedeniyle 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan değişikliğinde de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmayan karara karşı yapılan istinaf istemlerinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Ancak, Danıştay Altıncı Dairesinin E:2024/7572 sayılı dosyasında, davalı Mamak Belediye Başkanlığı tarafından 1/25000 ölçekli nazım imar planı plan açıklama raporunun bir kopyasının temyiz dilekçesinin ekinde sunulduğu, öte yandan dava konusu imar planı değişikliklerinin I. Etabına yönelik kısmının onaylanmasına dair yine aynı gün tesis edilen Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle TMMOB Şehir Plancıları Odası tarafından ...İdare Mahkemesinin E: ... sayısına kayıtlı dava dosyasında temyiz incelemesi yapıldığı sırada, I. Etaba yönelik plan açıklama raporunun bulunduğunun görülmüştür. Dolayısıyla işbu dava dosyasında da dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planına ait açıklama raporunun bulunup bulunmadığı hususunda şüpheye yer bırakılmaması nedeniyle davalı idareden plan açıklama raporunun bulunup bulunmadığı; bulunuyorsa onaylı örneğinin istenerek yeniden bir yargısal değerlendirme yapılmasının kabulü gerekmektedir.
Öte yandan, dava konusu imar planı değişikliklerinin I. Etabına yönelik kısmının onaylanmasına dair yine aynı gün tesis edilen Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararının iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ... K: ... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddine yönelik ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının "üst ölçekli imar planlarının (2017 yılı onaylı 1/100.000 ölçekli 2038 yılı Çevre Düzeni Planı, 1/25000 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı) yargı yerlerince iptaline karar verilmiş olması nedeniyle, geniş bir alana yayılan dava konusu imar planı değişiklikleriyle belirlenen mekansal kullanım kararlarının üst ölçekli planlara uyum yönünden kademeli birliktelik ilkesi açısından uygunluğu değerlendirilememiş, belirlenen konut, ticaret+konut, park, ticari rekreasyon, eğitim, kültürel tesis, sosyal tesis, ibadet, özel spor ve semt spor alanlarının çevresiyle uyumunun, yeterliliğinin, erişim mesafelerinin genel hatlarıyla uygun olduğu belirtilse de; bilimsel, teknik araştırmalara, analiz ve sentez çalışmalarına dayanıp dayanmadığı, planların ayrıntı düzeyinin kademesine ve ölçeğine uygunluğu, konut işlevi ile birlikte planlama alanında öngörülen diğer fonksiyonların ve bu fonksiyonlar için belirlenen yapılaşma koşullarının bölgenin dokusu ile uyumu, yakın çevresi ile ilişkisi, şehircilik ilkelerine, planlama tekniklerine ve kamu yararına uygunluğu, yer seçim kararlarının, söz konusu işlevler için öngörülen asgari parsel büyüklüklerinin ve yapılaşma koşullarının, işlevin gerçekleştirilmesine elverişliliği, planlama alanına atanan ilave nüfusun ihtiyacı olan sosyal donatı ve teknik altyapı alanlarının dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yeterli miktarda ayrılıp ayrılmadığı, varsa komşu bölgelerdeki onaylı planlarla irtibat kurulup kurulmadığı yönlerinden bilirkişi raporunda yeterli değerlendirmeye yer verilmeksizin ele alındığı...bu eksiklikler ile çelişkilerin giderilmesi amacıyla gerekli görülürse mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması veya ek bilirkişi raporu alınması suretiyle, kapsamlı inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulması, elde edilecek sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle Danıştay Altıncı Dairesinin 26/05/2025 tarih ve E:2022/1090, K:2025/2976 sayılı kararı ile bozulmuştur.
Bu itibarla, yukarıda ayrıntılarına yer verilen hususlardaki eksiklikler ile çelişkilerin giderilmesi amacıyla gerekli görülürse mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması veya ek bilirkişi raporu alınması suretiyle, kapsamlı inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulması, elde edilecek sonuca göre işbu davada da yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
karar