Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/634 E. , 2025/6649 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/634
Karar No : 2025/6649
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALILAR) :1- ...Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Madencilik Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Düzce ili, Akçakoca ilçesi, ... Köyü sınırlarında bulunan S:... sayılı II-a grubu (dolomit) maden işletme ruhsatına ilişkin olarak 82.569,10 m² alanda maden işletme ilave izin talebinin reddine ilişkin işleme karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesince verilen yürütmenin durdurulmasına ilişkin ... tarih ve E:...sayılı karara istinaden yeniden yapılan değerlendirmede, orman alanının verimli devlet ormanına rastlaması, kesilecek ağaç sayısı ve miktarı göz önüne alındığında orman - halk ilişkisini olumsuz etkileyerek sosyal probleme neden olacağından kamu yararı bulunmadığından bahisle izin isteminin reddine ilişkin Bolu Orman Bölge Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işlemiyle bildirilen ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında verilen yürütmeyi durdurma kararının gerekçesinde, bilirkişi raporuyla maden işletme / orman izni verilmesinde sakınca bulunmadığı tespit edildiğinden, ilave maden işletme izni / orman izni verilmesi talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığının belirtildiği, ancak idarece yeniden bir değerlendirme yapılarak orman alanının verimli devlet ormanına rastlaması, kesilecek ağaç sayısı ve miktarı göz önüne alındığında orman - halk ilişkisini olumsuz etkileyerek sosyal probleme neden olacağından kamu yararı bulunmadığı gerekçesiyle davacıya maden işletme / orman izni verilmediği görülmüş olup, anılan işlemin yargı kararlarının tam ve gereğine uygun olarak yerine getirilmemesi sonucunu doğurduğu, davacıya mahkeme kararının gerekçesine uygun olarak maden işletme / orman izni verilmesi gerekirken, S:... ruhsat sayılı maden sahası içinde 82.569,10 m2 alanda maden işletme ilave izin talebinin reddine ilişkin Bolu Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle bildirilen Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, Mahkemenin E:... sayılı dosyasında verilen yürütmenin durdurulması kararı üzerine, Orman Genel Müdürlüğü'nün taleple ilgili nihai değerlendirmesinde; 05/04/2023 tarihinde 7442 sayılı "Orman Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile yapılan değişiklikle 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinde; Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet Ormanları sınırları içirdeki tohum meşçereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, verimli orman alanları, orman parkları, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Tarım ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır..." hükmü düzenlendiğinden; 82.569,10 m²'lik maden işletme alandaki izin talebinin her ne kadar bitişiğinde ve civarında maden sahası bulunsa da talep alanının verimli Devlet Ormanına isabet etmesi, kesilecek ağaç sayısı göz önüne alındığında orman-halk ilişkilerini olumsuz etkileyerek sosyal problem sebebi ile orman bütünlüğü göz önüne alındığında kamu yararı görülmediğinden talep uygun görülmeyerek reddedildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
Diğer davalı Orman Genel Müdürlüğü tarafından, maden izni ile ilgili davada ve aynı yere ilişkin Mahkemenin E:... sayılı dosyasında bilirkişi heyetine ve raporlara yönelik açık itirazları olmasına rağmen; uzmanlığını orman mühendisliği dalında yapmış başka orman mühendislerinden yeni bir heyet teşkil ettirilerek keşif yapılmadan karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğu, verilen kararın ormanlık alanın geri dönülemez biçimde zarar görmesine sebebiyet vereceği, maden sahasının 3 kapalılıkta tamamı kayın ağaçları ile kaplı verimli devlet ormanında kalması ve maden izninin devamı halinde ormanlık alanın ve çevrenin daha fazla zarar görmüş olacağı gözetilmeksizin karar verildiği, dava konusu işlemin, mevzuat değişikliği gözetilerek tesis edildiği, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazıları ile "talep edilen alanın verimli devlet ormanına isabet etmesi ve kesilecek ağaç sayısı ve miktarı gözönüne alındığında; orman halk ilişkileri olumsuz etkileneceğinden ve sosyal probleme neden olacağından ve orman bütünlüğü gözönüne alınarak, 05/04/2023 tarih 7442 sayılı Kanun uyarınca 6831 sayılı Kanun'un 16. maddesinde yapılan değişiklik ve Orman Kanunu'nun 16. maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin 7. maddesi uyarınca yapılan inceleme ve değerlendirmede izin verilmesinde kamu yararı görülmediğinden talebin reddine karar verildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Düzce ili, Akçakoca ilçesi, ... Köyü sınırlarında bulunan S:... sayılı II-a grubu (dolomit) maden işletme ruhsatına ilişkin olarak 82.569,10 m² alanda maden işletme ilave izin talebinin reddine ilişkin işleme karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesince verilen yürütmenin durdurulmasına ilişkin ...tarih ve E:...sayılı karara istinaden yeniden yapılan değerlendirmede, orman alanının verimli devlet ormanına rastlaması, kesilecek ağaç sayısı ve miktarı göz önüne alındığında orman - halk ilişkisini olumsuz etkileyerek sosyal probleme neden olacağından kamu yararı bulunmadığından bahisle izin isteminin reddine ilişkin Bolu Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle bildirilen ...tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 169. maddesinde, Devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyacağı ve tedbirleri alacağı, bütün ormanların gözetiminin Devlete ait olduğu, kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı, ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.
6831 sayılı Orman Kanununun 16. maddesinde, (Değişik birinci fıkra:23/3/2023-7442/10 md.) "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, verimli orman alanları, orman parkları, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Tarım ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. (...) (Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34 md.) (Değişik üçüncü fıkra:23/3/2023-7442/10 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. (...)" hükümlerine yer verilmiştir.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan ve 18/04/2014 gün ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, Mülga Orman Kanununun 16ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin "Kesin İzin" başlıklı 7. maddesinde; "(1) Bakanlıkça uygun görülenlere (Değişik ibare:RG-6/7/2018-30470) ruhsat/rödövans süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir.
(2) Maden işletme izinlerinde, izin sahibi; izne konu alanı kapsayan işletme izin belgesini orman idaresine vermeden saha teslimi yapılmaz.
(...)
(4) İzin verilmemesi halinde durum ilgiliye tebliğ edilir.
(5) Ruhsat alanında maden arama, maden işletme veya hammadde üretimi için ormanlık alanlarda Bakanlıkça veya ormanlık alan dışında ilgili kurumlarca izin verilmiş ise, bu ruhsata dayalı olarak madencilik faaliyetleri için gerekli ve orman alanı içinde yapılması zorunlu tesislere ve altyapı tesislerine ruhsat alanı içinde, talep edilen altyapı tesislerinin ruhsat alanı içinde yapılması için uygun alan bulunulmadığının heyet tarafından tespit edilmesi halinde ruhsat alanı bitişiğinde izin verilebilir." düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığın, davacı şirketin Düzce ili, Akçakoca ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan İR:... sayılı II-(a) grubu işletme ruhsatına ilişkin olarak, 82.569,10 m²'lik alan için maden işletme izin talebinde bulunması üzerine, Orman Genel Müdürlüğü Bolu Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı işlemiyle söz konusu talebin uygun görülmediği gerekçesiyle davacının talebinin reddedilmesi sonrasında anılan işleme karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında, davacının ruhsat sahası için ilave maden işletme izni / orman izni verilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve kamu yararına uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulması kararına istinaden idarece yeniden yapılan değerlendirmede, orman alanının verimli devlet ormanına rastlaması, kesilecek ağaç sayısı ve miktarı göz önüne alındığında orman - halk ilişkisini olumsuz etkileyerek sosyal probleme neden olacağından kamu yararı bulunmadığı gerekçesiyle reddi hususundan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemin dayanağı olan ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:... sayılı yürütmenin durdurulması kararını takiben,... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın istinaf edilmesi üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, söz konusu kararın temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 26/03/2025 tarih ve E:2024/4820, K:2025/3244 sayılı kararıyla, dava konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, davalı Orman Genel Müdürlüğünün söz konusu itirazları ile dava konusu işlemin gerekçesi olarak belirtilen hususları aydınlatacak şekilde, 1 Maden Mühendisi, 2 Orman Mühendisi, 1 Çevre Mühendisi ve 1 Harita mühendisinden oluşacak 5 kişilik yeni bir heyet tarafından keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak işin esası hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmakla, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle anılan kararın bozulmasına karar verildiği görülmektedir.
Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, Dairemizin 26/03/2025 tarih ve E:2024/4820, K:2025/3244 kararı dikkate alınarak işbu dosyada oluşan yeni hukuki duruma göre tekrar değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 10/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
karar