Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/658 E. , 2025/1544 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/658
Karar No:2025/1544
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi İnşaat ve Taahhüt A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) İşletmesi Genel Müdürlüğü Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığınca 21/08/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "... Demiryolu Hat Kesimi Sinyalizasyon, Telekomünikasyon ve Destek Sistemleri İşleri Yapım İşi" ihalesine yönelik davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine düzeltici işlem belirlenmesine dair... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu Kurul kararıyla, davacının birinci iddiası yerinde olmadığından reddine, ikinci iddiası yönünden ise düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği;
İtirazen şikayet başvurusundaki, "İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin mevzuatta ve İdari Şartname’de aranan şartları sağlamadığı" şeklindeki 1. iddia (Kurul kararında yapılan numaralandırmaya göre) yönünden; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından iş deneyimini tevsiken yeterlik bilgileri tablosuna “..._EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi.doc“ belgesinin yüklenildiği, söz konusu belgenin Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen 2... tarih ve ...sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesi olduğu ve EKAP’a kayıtlı olduğu, söz konusu belgede işin alt yüklenici tarafından yapılan kısmının “Kocatepe Kaletepe Tünelleri Elektrik, Elektronik, Elektromekanik ve Çeşitli Kontrol Sistemleri Proje ve Yapımı İşi“ olduğu, uygulanan yapı tekniğinin “Tünel Elektrik, Elektronik, Elektromekanik, Scada ve Çeşitli Kontrol Sistemleri Proje ve Yapımı” olduğu, belgeye konu işin esaslı unsuru bakımından belge üzerinde bir belirlemeye yer verilmediği, alt yüklenicinin yüklenici ile yaptığı sözleşmenin tarihinin “08/11/2007”, alt yüklenici tarafından yapılan işin kısmi kabul tarihinin “04/08/2009”, esas işin geçici kabul/tasfiye tarihinin “30/09/2011” olduğu, alt yüklenici ile yapılan sözleşme bedelinin “3.149.894.490,00-JPY” ve belge tutarının “3.136.161.248,95-JPY” olduğu, ihaleyi yapan idare tarafından 06/09/2024 tarihinde alınan ihale komisyonu ara kararı ile ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan alt yüklenici iş bitirme belgesinin, belge tutarının ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında değerlendirilecek kısmının belirlenmesi amacıyla gerekli bilgi ve belgelerin, iş deneyim belgesini düzenleyen Karayolları Genel Müdürlüğünden istenilmesine karar verilerek, ... tarih ve ... sayılı yazı ile Karayolları Genel Müdürlüğünden söz konusu hususta bilgi istenildiği, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından idareye gönderilen...tarih ve ... sayılı yazıda “(…) açıklama talep edilen belgeye konu işin esaslı unsuru: E-I Grubu Trafik İzleme ve Yönetim Sistemi Kurulması İşleri olup (...) alt yüklenici arasında imzalanan sözleşme tarihi 08/11/2007 (…)” ifadelerine yer verildiği, söz konusu yazı ekinde “... ... / ... - ... Yolu İyileştirme Projesi II. Kesim (Km:41+800 - Km:85+840) ... ve ... Tünelleri Elektrik, Elektronik, Elektromekanik ve Çeşitli Kontrol Sistemleri Yapım İşleri” başlıklı ... tarihli ... numaralı hak edişe yer verildiği, hak edişte iş kalemleri özelinde işin gerçekleştirildiği yerler ile yapılan işin malzeme ve montaj olarak tutarlarına yer verildiği, genel toplamın ise 3.136.161.248,95-JPY (Japon Yeni) olduğu;
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 48. maddesinin ikinci fıkrasında, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarlarının iş deneyiminde değerlendirmeye alınmayacağı, ancak iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamının değerlendirileceğinin düzenlendiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu iş deneyim belgesinin esaslı unsurunun "(E) I.Grup: Trafik İzleme ve Yönetim Sistemi Kurulması İşleri” olduğu, belgeyi düzenleyen Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından idareye gönderilen yazıda da “(…) açıklama talep edilen belgeye konu işin esaslı unsuru: E-I Grubu: Trafik İzleme ve Yönetim Sistemi Kurulması İşleri olup (...)” ifadelerine yer verildiği, bu iş grubunun aynı zamanda ihale konusu iş için benzer iş olarak belirlendiği, bu açıdan başvuruya konu belgede yer alan belge tutarında herhangi bir ayrıştırılmaya gidilmesine ihtiyaç olmadığı, belge tutarının tamamının dikkate alınması gerektiği anlaşıldığından, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan alt yüklenici iş bitirme belgesi tutarının 3.136.161.248,95-JPY (Japon Yeni) olduğu, bu tutarın Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 49. maddesi gereği belgeye konu işin yüklenici ile alt yüklenici arasında imzalanan sözleşmenin tarihi (08/11/2007) Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirası'na çevrilmiş tutarının (3.136.161.248,95 JPY / 100 x 1,0392 ) 32.590.987,70-TL olduğu, bu tutarın da aynı madde hükümlerine göre güncellenmiş değerinin (Endeksler:141,708767588333 ve 3435,96) 790.221.607,34-TL olduğu tespit edilmiş olup bahse konu iş deneyim belgesinin belge tutarının İdari Şartname hükmü gereği sağlanması gereken asgari oranı karşıladığı görüldüğünden davacının iddiasının yerinde olmadığı;
İtirazen şikayet başvurusundaki, "İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu" şeklindeki 2. iddia yönünden; aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik itirazen şikayet başvurularında, idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususunun öncelikli olarak incelendiği ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar bakımından iddia konusu diğer hususlar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, zira, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinin ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacağı, kaldı ki, mevzuata aykırı olacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinin, yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olacağı;
İhale üzerinde bırakılan istekliden, “(…) Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1. maddesine istinaden belirlenen açıklama istenilecek sıralı iş kalemleri, açıklama istenilmeyecek sıralı iş kalemleri listesi ekte gönderilmiştir. Bu tablolar dikkate alınarak idari şartnamenin 33.1 ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1 maddelerine uygun olarak gerekli açıklamaların belgelendirmek suretiyle yapılarak 10 gün içerisinde gönderilmesi gerekmektedir. (...)” şeklindeki ifadeleri içeren 23/09/2024 tarihli yazı ile açıklama talep edildiği, yazı ekinde sorgulama yapılacak iş kalemleri listesi, sorgulama yapılmayacak iş kalemleri listesine yer verildiği, anılan istekli tarafından 23/09/2024 tarihli yazı ile “(…) sunmuş olduğumuz teklifimizin sınır değer altında kaldığını sayın idarenizin ilgi yazısı ile öğrenmiş bulunmaktayız. İlgi yazı ile açıklama istenen ve istenilmeyen sıralı iş kalemleri de tarafımıza verilmiştir. i) Ancak savunma için analiz formatının da tarafımıza gönderilmesini ya da en son mevzuatta geçerli Kamu İhale Genel Tebliği ekinde verilen Ek-Y.2 Örnek Analiz Formatını kullanabileceğimiz bilgisinin tarafımıza verilmesini, ii) 'Aşırı Düşük Sorgulaması Yapılacak İş Kalemleri' listesinde verilen bazı kalemlerin (ekte listesi verilmiştir) miktarlarının, ihale dokümanında verilen 'Birim Fiyat Teklif Cetveli'nde aynı kalemlerin miktarları ile farklı olduğu, bu sebeple bu kalemlerin miktarlarının 'Birim Fiyat Teklif Cetveli'nde verildiği şekilde düzeltilmesini, iii) Aşırı Düşük Savunması için tarafımıza 10 günlük bir süre verildiğini öğrenmiş bulunmaktayız. Yukarıda açıklama istenen hususlar doğrultusunda bu 10 günlük süreye, ilave 10 gün daha süre uzatımı verilmesini (…)” ifadelerine yer verilerek idareden talepte bulunulduğu, bunun üzerine idarece 26/09/2024 tarihli yazı ile “(…) i) Kamu İhale Genel Tebliğinin; 45.1.4. maddesi (...) ve 45.1.7. maddesi (...) gereğince malzeme ve montaj ve varsa diğer bedellerin ayrı ayrı gösterecek şekilde, 45.1.13. maddesinde sıralanan destekleyici dokümanlarla açıklamanın gönderilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir. ii) Aşırı Düşük Sorgulaması Yapılacak ve Yapılmayacak İş Kalemleri Zeyilname-1 ve Zeyilname-2'de yapılan değişikliklere göre tekrar düzenlenmiş olup yazımız ekinde gönderilmektedir. iii) Aşırı düşük savunması için 03/10/2024 tarihi mesai bitimine kadar verilen süre talebiniz üzerine 14/10/2024 tarihine kadar uzatılmıştır (…)” ifadelerine yer verilerek ihale üzerinde bırakılan istekliden tekraren açıklama talep edildiği ve yazı ekinde açıklama istenilecek sıralı iş kalemleri listesi ve açıklama istenilmeyecek iş kalemleri listesine yer verildiği;
Açıklama talep yazısı ekinde söz konusu iş kalemlerine ait analiz girdileri (malzeme, makine, işçilik) ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının isteklilere verilmediği ve açıklama istenilecek/istenilmeyecek analiz girdileri listelerinin de hazırlanmadığı, açıklamaya konu iş kalemlerinin birimlerinin ağırlıklı olarak “set” olmakla birlikte “adet”, “metre” ve “set” olarak belirlendiği, örneğin açıklama istenilecek iş kalemleri listesinde yer verilen ... poz numaralı “Teknik Bina İnşaası (Güç Odası, Akü Odası, Sinyalizasyon Ekipmanları Odası, Haberleşme Ekipmanları Odası)” iş kaleminin biriminin “adet” olarak belirlendiği ancak ilgili iş kaleminin birden çok imalat içerdiği ve yaklaşık maliyet icmal cetvelinde farklı birim ve belirlenen miktar üzerinden yaklaşık maliyetinin hesaplandığı, ... poz numaralı “...” iş kaleminin birimine “set” olarak yer verildiği ancak ilgili iş kaleminin yaklaşık maliyet icmal cetvelinde farklı birim ve belirlenen miktar üzerinden yaklaşık maliyetinin hesaplandığı, ... poz numaralı “Baliz Kablosu” iş kaleminin paçal iş kalemi olarak oluşturulduğu, nitekim iş kaleminin ... poz numaralı “... (St)... numaralı “...” iş kalemlerinden oluştuğu ve farklı miktar ve birimler üzerinden yaklaşık maliyetin hesaplandığı;
Bu durumda, yapılan ihalede teklifi aşırı düşük bulunan istekli tarafından yapılması istenilen açıklamalar hakkında idarece hazırlanan sorgu işlemlerinin yetersiz olduğu, mevzuata uygun olmayan aşırı düşük teklif sorgulama işlemi neticesinde yapılan işlemlerin sağlıklı şekilde incelenemeyeceği anlaşılmış olup aşırı düşük açıklamasına ilişkin aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ve eklerinin mevzuata uygun şekilde hazırlanarak ihale üzerinde bırakılan istekliye yeniden gönderilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği görüldüğünden, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesi (alt yüklenici-iş bitirme) yönünden, söz konusu belgenin hem belgeye konu işin sözleşme bedeli hem de belge tutarı yönünden çelişkili olduğu, aynı iş nedeniyle anılan istekli adına farklı tarihlerde (2009, 2010 ve 2015) düzenlenen üç iş bitirme belgesinde sözleşme bedeli ve belge tutarının farklı gösterildiği, yüklenici ile alt yüklenicinin yaptığı sözleşmenin bedel unsurunun değişme ihmal ve imkanı bulunmadığından farklı tarihlerde düzenlenen iş bitirme belgelerinde sözleşme bedelinin farklı tutar olarak gösterilmesinin iş bitirme belgesinin ve dayanağı belgelerin doğruluğu ve hukuka uygunluğu konusunda tereddüt uyandırdığı, 2009'da düzenlenen alt yüklenici iş bitirme belgesinde gösterilen sözleşme bedelinin güncellenmiş tutarı belge tutarı olarak kabul edildiğinde anılan isteklinin işbu ihalede aranan iş deneyim şartını karşılamadığı, sözleşme bedelindeki bu değişikliğin bir iş artışından kaynaklandığı varsayılır ise yüklenici ile alt yüklenici arasında yapılan sözleşmede iş artışına izin veren bir hüküm bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise hangi oran ve şartların öngörüldüğü, somut olayda bu oran ve şartların gerçekleşip gerçekleşmediğinin açıkça ortaya koyulması gerektiği, geçici kabulü yapılan bir işte iş artışı ve sözleşme bedelinde artış olmasının olağan işleyişe uygun olmadığı, eğer geçici kabulden sonra iş artışı yapılmış ise ilave işlerin mevcut sözleşmenin kapsamında değil, ayrı bir sözleşmeye göre gerçekleştirilmiş olacağı, hem davalı idareden hem mahkemeden, belgeyi düzenleyen idareden belgeye dayanak teşkil eden yüklenici ile alt yüklenici arasında düzenlenmiş olan sözleşmenin, idarenin alt yüklenici onayının, sözleşme kapsamında alt yüklenicinin yükleniciye düzenlediği fatura örneklerinin istenilmesi ve gelen bilgilere göre söz konusu çelişkiler giderildikten sonra karar verilmesi talep edildiği halde iş bitirme belgesiyle ilgili açık çelişki ve tereddütler giderilmeden karar verildiği, iş bitirme belgesinde esaslı unsurun belirlenmediği, esaslı unsurun tayini için sunulan belgeler incelendiğinde, iş dağılım tablosunda (D) ve (E) grubu işlerin miktarının tespitinde hata ve çelişkiler bulunduğu, bazı iş gruplarının belge tutarının belirlenmesine hiç dahil edilmemesi gerektiği, esaslı unsurun "E/I Trafik İzleme ve Yönetim Sistemi Kurulması" işi olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığının anlaşıldığı, mevzuat gereği yedek malzeme ve bir yıllık işletme hizmetleri tutarının belge tutarına dahil edilmemesi gerektiği, söz konusu unsurların toplam tutarının belge tutarından düşülmesi halinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik şartını sağlamadığı; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük açıklaması yönünden, anılan istekli tarafından açıklama talep yazısına yönelik itiraz başvurusunda bulunulmadığı, süresi içerisinde açıklama ve dayanak belgelerin idareye sunulduğu, dolayısıyla davalı idare tarafından öncelikle yapılan açıklamanın mevzuata uygunluğunun incelenmesi, aykırılık tespit edilmesi halinde teklifin değerlendirme dışı bırakılması, açıklamalar şeklen uygun olsa da bir kısım iş kalemleri bakımından idarenin açıklama talebinde hukuka aykırılıklar var ve bu aykırılıklar açıklamanın denetlenmesine imkan vermiyor ise ancak bu durumda açıklamanın yenilenmesi yönünde düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği, varsa isteklinin hatası tespit edilmeden tümden açıklamanın yenilenmesinin istenilmesinin istekliye yeni bir açıklama yapma fırsatı verdiği, bu durumun istekliye kendi hatasından yararlanma imkanı verdiği, ihale sürecini uzattığı, kaldı ki ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği'ne ve işin yapım şartlarına uygun olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesi (alt yüklenici-iş bitirme) yönünden, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan alt yüklenici iş bitirme belgesi tutarının 3.136.161.248,95-JPY (Japon Yeni) olduğu, bu tutarın Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 49. maddesi gereği belgeye konu işin yüklenici ile alt yüklenici arasında imzalanan sözleşmenin tarihi (08/11/2007) Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirası'na çevrilmiş tutarının (3.136.161.248,95 JPY/100x1,0392) 32.590.987,70-TL olduğu, bu tutarın da aynı madde hükümlerine göre güncellenmiş değerinin (Endeksler:141,708767588333 ve 3435,96) 790.221.607,34-TL olduğu tespit edilmiş olup bahse konu iş deneyim belgesinin belge tutarının İdari Şartname hükmü gereği sağlanması gereken asgari oranı karşıladığı; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük açıklaması yönünden, idarece hazırlanan sorgu işlemlerinin yetersiz olduğu, mevzuata uygun olmayan aşırı düşük teklif sorgulama işlemi neticesinde yapılan işlemlerin sağlıklı şekilde incelenemeyeceği, idarenin bu işlemleri düzelterek anılan istekliden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep etmesinde istekliye sunulmuş yeni bir haktan ve mevzuata aykırılıktan söz edilemeyeceği, kaldı ki yapılacak yeni sorgulama neticesinde anılan isteklinin açıklamalarının idarece uygun bulunmama ihtimali de bulunduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Davacının temyiz isteminin Kurul kararındaki 2. iddia yönünden reddi ile temyize konu Mahkeme kararının, anılan iddia bakımından davanın reddine dair kısmının onanması; davacının temyiz isteminin Kurul kararındaki 1. iddiası yönünden kabulü ile temyize konu Mahkeme kararının, anılan iddia yönünden davanın reddine dair kısmının bozulması ve bu kısmın iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Satın Alma ve Stok Kontrol Dairesi Başkanlığınca 21/08/2024 tarihinde açık ihale usulüyle 2024/722490 ihale kayıt numaralı "... Demiryolu Hat Kesimi Sinyalizasyon, Telekomünikasyon ve Destek Sistemleri İşleri Yapım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
06/11/2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ... Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (... Elektronik) ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, davacı şirket ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, "... Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından sunulan iş deneyim belgesinin (alt yüklenici-iş bitirme), hem belgeye konu işin sözleşme bedeli hem de belge tutarı yönünden çelişkili olduğu, aynı iş nedeniyle anılan istekli adına farklı tarihlerde (2009, 2010 ve 2015) düzenlenen üç iş bitirme belgesinde sözleşme bedeli ve belge tutarının farklı gösterildiği, yüklenici ile alt yüklenicinin yaptığı sözleşmenin bedel unsurunun değişme ihmal ve imkanı bulunmadığından farklı tarihlerde düzenlenen iş bitirme belgelerinde sözleşme bedelinin farklı tutar olarak gösterilmesinin iş bitirme belgesinin ve dayanağı belgelerin doğruluğu ve hukuka uygunluğu konusunda tereddüt uyandırdığı, 2009'da düzenlenen alt yüklenici iş bitirme belgesinde gösterilen sözleşme bedelinin güncellenmiş tutarı belge tutarı olarak kabul edildiğinde anılan isteklinin işbu ihalede aranan iş deneyim şartını karşılamadığı, sözleşme bedelindeki bu değişikliğin bir iş artışından kaynaklandığı varsayılır ise yüklenici ile alt yüklenici arasında yapılan sözleşmede iş artışına izin veren bir hüküm bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise hangi oran ve şartların öngörüldüğü, somut olayda bu oran ve şartların gerçekleşip gerçekleşmediğinin açıkça ortaya koyulması gerektiği, geçici kabulü yapılan bir işte iş artışı ve sözleşme bedelinde artış olmasının olağan işleyişe uygun olmadığı, eğer geçici kabulden sonra iş artışı yapılmış ise ilave işlerin mevcut sözleşmenin kapsamında değil, ayrı bir sözleşmeye göre gerçekleştirilmiş olacağı, belge düzenleme şartlarının varlığı ve belge tutarının doğru biçimde tespiti bakımından, belgeyi düzenleyen idareden belgeye dayanak teşkil eden yüklenici ile alt yüklenici arasında düzenlenmiş olan sözleşmenin, idarenin alt yüklenici onayının, sözleşme kapsamında alt yüklenicinin yükleniciye düzenlediği fatura örneklerinin, iş bünyesinde çalışan personelin sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgelerin istenilmesi ve gelen bilgilere göre değerlendirme yapılması gerektiği, iş bitirme belgesinde esaslı unsurun belirlenmediği, esaslı unsurun tayini için sunulan belgeler incelendiğinde, iş dağılım tablosunda (D) ve (E) grubu işlerin miktarının tespitinde hata ve çelişkiler bulunduğu, bazı iş gruplarının belge tutarının belirlenmesine hiç dahil edilmemesi gerektiği, esaslı unsurun 'E/I Trafik İzleme ve Yönetim Sistemi Kurulması' işi olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığının anlaşıldığı, mevzuat gereği yedek malzeme ve bir yıllık işletme hizmetleri tutarının belge tutarına dahil edilmemesi gerektiği, söz konusu unsurların toplamı tutarın belge tutarından düşülmesi halinde ... Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin yeterlik şartını sağlamadığı, ayrıca anılan tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı" iddialarıyla yapılan şikayet başvurusunun, idarenin 27/11/2024 tarihli işlemi ile reddi üzerine, aynı iddialarla davalı idareye itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Kurul tarafından yapılan inceleme neticesinde,... tarih ve... sayılı karar ile, davacı şirketin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesine ilişkin iddiasının yerinde olmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu iddiası yönünden ise, mevzuata uygun olmayan aşırı düşük teklif sorgulama işlemi neticesinde yapılan işlemlerin sağlıklı şekilde incelenemeyeceği sonucuna varıldığından aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ve eklerinin mevzuata uygun şekilde hazırlanarak ... Elektronik'e yeniden gönderilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başlıklı 10. maddesinde, "İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: (...)
b ) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;
(...)
2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az %80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler, (...); "Tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 37. maddesinin ikinci fıkrasında, "(...) Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır."; "Kamu İhale Kurumu" başlıklı 53. maddesinde, "(...) b) Bu Kanuna göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurumun görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır:
1) İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak.
(...)
Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur. (...)"; "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. (...)" kurallarına yer verilmiştir.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in "Bilgi ve belge istenilmesi" başlıklı 19. maddesinde, "(...) (3) Ayrıca, başvuru ve incelemeyle ilgili olarak ihtiyaç duyulan her tür bilgi ve belge ilgili daire başkanlığı tarafından yazılı olarak resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden istenir. (4) İstenilen bilgi ve belgelerin belirtilen süre içinde verilmesi zorunludur."; İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ'in "Ön inceleme konuları bakımından yapılacak inceleme" başlıklı 13. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Yapılan inceleme sonucunda başvurunun şekil unsurlarına aykırı olmadığının tespit edilmesi durumunda, şikayetin esasının incelenmesine geçilerek idareden gerekli görülen bilgi ve belgeler veya ihale işlem dosyası daire başkanlığı tarafından istenir. (...)" kurallarına yer verilmiştir.
Davaya konu ihaleye ait İdari Şartname'nin "İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri" başlıklı 7. maddesinde, "7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:
7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,
b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,
(...)
işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin %50'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.
(...)
7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:
İhale konusu işin tamamı için tek başına teklif veren İstekliler ve İş ortakları için benzer iş olarak 27/04/2016 tarih ve 29696 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinde yer alan;
E/I Trafik İzleme ve Yönetim Sistemi Kurulması İşleri benzer iş olarak kabul edilecektir." düzenlemeleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1) Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu Kurul kararında yer alan 2. iddia yönünden davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
2) Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu Kurul kararında yer alan 1. iddiaya yönelik davanın reddine ilişkin kısmı yönünden;
Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, ihaleye katılacak isteklilerden mesleki ve teknik yeterliğinin belirlenmesi için kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin deneyimini gösteren belge istenileceği, söz konusu iş deneyim belgesinin belirlenen kriterlere uygun olmadığının tespit edilmesi halinde isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde ihale makamı tarafından yapılan işlemlere karşı anılan Kanun hükümlerinde öngörülen usullere göre ihaleyi yapan idareye yapılacak şikayet başvurusundan sonra Kamu İhale Kurumuna yapılan itirazen şikayet başvurularının, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar bakımından inceleneceği, bu esnada ihtiyaç duyulan her tür bilgi ve belgenin ilgili daire başkanlığı tarafından yazılı olarak resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden isteneceği, istenilen bilgi ve belgelerin belirtilen süre içinde verilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu ihale üzerinde bırakılan ... Elektronik tarafından iş deneyimini tevsiken, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yapılan "... Yolu İyileştirme Projesi 2. Kısım (Km:41+800-85+840)" işinin "... ... Tünelleri Elektrik, Elektronik, Elektromekanik ve Çeşitli Kontrol Sistemleri Proje ve Yapım İşi" kısmına ilişkin düzenlenen ... tarih ve ... sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu, davacı tarafından dava dilekçesinde... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile ... tarih ve ...8 sayılı Kurul kararının birlikte incelenmesinden ... Elektronik adına aynı işe ilişkin ... tarih ve ... sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesinin düzenlendiğinin anlaşıldığının beyan edildiği, dava dilekçesinin ekinde ... Elektronik adına aynı işe ilişkin düzenlenmiş... tarih ve ... sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu ve söz konusu üç alt yüklenici iş bitirme belgesindeki sözleşme bedeli ve belge tutarlarının farklı olduğu, bu çelişkinin giderilmesi için Kurul'dan "belge düzenleme şartlarının varlığı ve belge tutarının doğru biçimde tespiti bakımından, belgeyi düzenleyen idareden belgeye dayanak teşkil eden yüklenici ile alt yüklenici arasında düzenlenmiş olan sözleşmenin, idarenin alt yüklenici onayının, sözleşme kapsamında alt yüklenicinin yükleniciye düzenlediği fatura örneklerinin, iş bünyesinde çalışan personelin sosyal güvenlik prim ödemelerini gösteren belgelerin istenilmesi ve gelen bilgilere göre değerlendirme yapılması" talep edildiği halde bu hususlara ilişkin herhangi bir inceleme yapılmadan, çelişkiler giderilmeden karar verildiğinin ileri sürüldüğü görülmüştür.
Söz konusu alt yüklenici iş bitirme belgeleri incelendiğinde, uyuşmazlığa konu ihale kapsamında sunulan ... tarih ve ... sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesinde, alt yüklenicinin yüklenici ile yaptığı sözleşmenin tarihinin 08/11/2007, alt yüklenici tarafından yapılan işin kısmi kabul tarihinin 04/08/2009, esas işin geçici kabul/tasfiye tarihinin 30/09/2011, alt yüklenici ile yapılan sözleşme bedelinin 3.149.894.490,00-JPY ve belge tutarının 3.136.161.248,95-JPY olduğu; ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile... tarih ve ... sayılı Kurul kararında bahsi geçen ... Elektronik adına düzenlenmiş 11/06/2010 tarih ve 5071 sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesinin de aynı işe ilişkin olduğu anlaşılmış olup anılan belgede, alt yüklenici iş bitirme belgesine ilişkin alt yüklenicinin yüklenici ile yaptığı sözleşmenin tarihinin 08/11/2007, alt yüklenici tarafından yapılan işin kısmi kabul tarihinin 04/08/2009, alt yüklenici ile yapılan sözleşme bedelinin 3.149.894.490,00-JPY ve belge tutarının 3.039.879.042,93-JPY olduğu; ... tarih ve ... sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesinde, alt yüklenicinin yüklenici ile yaptığı sözleşmenin tarihinin 08/11/2007, alt yüklenici tarafından yapılan işin kısmi kabul tarihinin 04/08/2009, alt yüklenici ile yapılan sözleşme bedelinin 2.998.273.852-JPY ve belge tutarının 2.929.667.435-JPY olduğu, alt yüklenici tarafından yapılan işin geçici kabul/tasfiye tarihinin "iş devam ediyor" olarak belirtildiği görülmüştür.
Bu durumda, Karayolları Genel Müdürlüğünce düzenlenen ...tarih ve ... sayılı ve... tarih ve ... sayılı alt yüklenici iş bitirme belgeleri ile ... tarih ve ...sayılı alt yüklenici iş bitirme belgesinde sözleşme bedelinin farklı olduğu, davacı tarafından bu husus itirazen şikayet başvurusunda ileri sürüldüğü halde Kurul tarafından bu iddiaya ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı, dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden de yüklenici ile alt yüklenici arasındaki sözleşmenin bedel unsurunun neden değiştiği, bu değişikliğin hukuka uygun olup olmadığının anlaşılamadığı, itirazen şikayet başvurularını inceleme görev ve yetkisine sahip olan Kurul tarafından, ilgili resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden gerekli bilgi ve belgeler (belgeye dayanak teşkil eden alt yüklenici ile yüklenici arasında imzalanmış sözleşme, idarenin alt yüklenici onayı, fatura örnekleri vs.) temin edilmek suretiyle söz konusu çelişki de giderilerek bir karar verilmesi gerekirken ihale üzerinde bırakılan istekli adına aynı işe ilişkin düzenlenen alt yüklenici iş bitirme belgelerinde sözleşme bedeli ve belge tutarının farklı olmasının iş bitirme belgesinin ve dayanağı belgelerin doğruluğu ve hukuka uygunluğu konusunda tereddüt uyandırdığı iddiası hakkında herhangi bir açıklama yapılmaksızın davacı şirketin ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesine ilişkin iddiasının yerinde olmadığına karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu Kurul kararının, "İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin mevzuatta ve İdari Şartname’de aranan şartları sağlamadığı şeklindeki 1. iddianın yerinde olmadığı"na ilişkin kısmında hukuka uygunluk, aksi yöndeki temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Kurul kararında yer alan 2. iddia yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmı ile davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu Mahkeme kararının Kurul kararında yer alan 1. iddia yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
6. Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan ...-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
7. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8. İlk derece ve temyiz aşamasında davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan toplam...0-TL (...-TL) yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
9. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
10. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
11. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 15/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar