Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/659 E. , 2025/1550 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/659
Karar No:2025/1550
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sosyal Hizmetler Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Yalova İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Yalova İl Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı Sağlık Tesisleri İçin 24 Aylık Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Bulaşık Yıkama Hizmet Alımı" ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 09/10/2024 tarih ve 2024/UH.II-1289 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 1. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
Davacı tarafından, dava dilekçesi ve ek beyan dilekçelerinde, birtakım hesap hatalarının yapıldığı ve bu kapsamda anılan iddiasının yerinde olduğu iddia edilmiş ise de, davacının itirazen şikayet başvurusunda, ihale üzerinde kalan ... Temizlik Yemek İnşaat Akaryakıt Taşımacılık Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (... Ltd. Şti.) tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde (Ek-H.4) yer alan girdilerden hangilerinin birim fiyat ve açıklama yöntemlerinde hata yapıldığı, ihale süresince kullanılacak ana girdilerden hangilerinin hatalı olarak hesap cetveline yansıtıldığına ilişkin somut bir belirleme yapılmadığı, bu nedenle bahse konu iddiaların genel nitelikte hukuka aykırılık ifadeleri içerdiği ve dolaylı olarak Ek-H.4 belgesi ile yemek reçetelerinin baştan sona tamamen yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi talebini içerdiği, genel nitelikli hukuka aykırılık ifadelerini içeren başvurularda Kamu İhale Kurumunun ihaleyi yapan idarenin yerine geçerek re'sen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisinin bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 2. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklama kapsamında, “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Ek-H.4 malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinin sunulduğu, söz konusu cetvelde “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,891202 olduğu, bu oranın Kamu İhale Genel Tebliği’nde açıklanan oranlar (0,80-0,95) arasında yer aldığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 3. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
Hizmet alımı ihalelerinde, teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin, bu tekliflerini hangi yöntemler kullanarak açıklayabileceği anılan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2. maddesinde açıklandığı, buna göre teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 51. maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belgelerin bu yöntemlerden biri olduğu, davacı şirket tarafından iddia kapsamında belirtilen ve örnek menülerde yer alan girdilere ilişkin ihale üzerinde bırakılan istekli ... Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamada, iddia konusu girdilere ait birim fiyatların Ek-H.4 cetveline doğru bir şekilde aktarıldığı ve bu girdilerin bir kısmı için farklı şehirlere ait ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren ticaret borsası bültenlerinin, bir kısmı için de EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, iddia konusu girdilerin “A) Ana Girdileri Tablosu”nda yer aldığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 4. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından 14 günlük örnek menülerde yer alan tatlılara ilişkin ihale dokümanı ekinde yer alan gıda rasyonuna uygun bir şekilde “fındık içi” ve “ceviz içi” girdilerinin kullanıldığı, birim fiyatlarını tevsik etmek amacıyla Gaziantep Ticaret Borsasının Ağustos 2023 tarihli bültenindeki “ceviz içi” fiyatının, “fındık içi” girdisinin birim fiyatının tevsiki için ise Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 5. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklama dosyasında herhangi bir girdinin fiyatının halk ekmek fabrikaları tarafından ilan edilen fiyatlar ile açıklanmadığı, bu sebeple de belge sunulmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 6. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklama dosyasında herhangi bir girdinin fiyatının kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyatlar ile açıklanmadığı, bu sebeple de belge sunulmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 7. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklama dosyasında herhangi bir girdinin fiyatının toptancı hal fiyatları ile açıklanmadığı, bu sebeple de belge sunulmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 8. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından açıklama istenilen ve iddia kapsamında yer verilen bazı girdilerin birim fiyatının tevsiki için ... tarih ve ... sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, geçici vergi beyanname döneminin “2024 yılı 2. dönemi” olarak belirtildiği, ilgili meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı ve TÜRMOB kaşeli olduğu, söz konusu tutanağın 7. maddesinde bahse konu girdilerin ağırlıklı ortalama birim maliyet/satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgilerin yer aldığı, söz konusu girdiler için öngörülen birim fiyatların, tutanakta belirtilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarları olduğu ve açıklamaya konu her bir girdi için ayrı ayrı satır açıldığı, anılan tutanağın ekinde 25/07/2024 tarihli meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu ve belgenin 25/08/2024 tarihine kadar geçerli olduğu anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 9. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklama dosyasında herhangi bir girdinin fiyatının fiyat teklifi ile açıklanmadığı, bu sebeple de belge sunulmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 10. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
Teknik Şartname’nin 36. sayfasında “EK.23. Diyet Kahvaltı Menüsü Örneği” başlıklı tablonun altında yer alan dipnot kısmında “Diyabet hastalarına bal ve reçel yazan günlerde diyabetik reçel, ekmek olarak da kepekli ekmek verilecektir. Bütün hastalara beyaz peynir ve zeytin light olacaktır, (yağsız ve tuzsuz)” düzenlemesine yer verildiği, ... Ltd. Şti. tarafından açıklama istenilen ve iddia kapsamında yer verilen diyet kahvaltı menüsündeki beyaz peynir, siyah zeytin ve yeşil zeytin girdilerinin birim fiyatının tevsiki için ... tarih ve ... sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanakta bahse konu girdilerin “yağsız ve tuzsuz beyaz peynir”, “tuzsuz siyah zeytin, kıvırcık L boy” ve “tuzsuz yeşil zeytin, kıvırcık, L boy” şeklinde açıklandığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 11. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından açıklama istenilen ve iddia kapsamında yer verilen maya ve mayonez girdilerinin birim fiyatının tevsiki amacıyla ... tarih ve ... sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, hindistan cevizi, irmik ve kakao girdilerinin tevsiki için Ankara Ticaret Borsasının 01/08/2023-29/02/2024 tarihlerini kapsayan bültendeki “hindistan cevizi”, “lüks irmik” ve “kakao” fiyatlarının kullanıldığı, diğer yandan iddia kapsamında belirtilen “vanilya” ve “karanfil” girdilerinin baharat çeşitleri arasında yer aldığı dikkate alındığında, söz konusu girdilerin anılan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6. maddesinde yer alan açıklama uyarınca tali çiğ girdi niteliğinde yardımcı girdiler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmediği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 12. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
Teknik Şartname’nin “Ek.2.10. Öğle ve Akşam Menülerinde Verilecek Yemeklerin Gramajları” ana başlıklı tablosunda “Yoğurt (Tam Yağlı)=200 gr” şeklinde düzenlemeye yer verildiği, ... Ltd. Şti. tarafından iddia kapsamında yer verilen yoğurt girdisinin birim fiyatının tevsiki amacıyla ... tarih ve ... sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanakta bahse konu girdinin “Yoğurt Tam Yağlı Pastörize 200 gr paket” şeklinde açıklandığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 13. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından iddia kapsamında yer verilen süt ve paket süt girdilerinin birim fiyatının tevsiki amacıyla ... tarih ve ... sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanakta bahse konu girdilerin “Süt Pastörize veya UHT 200 ml Tam Yağlı Tetrapak” ve “Süt UHT Tam Yağlı Tetrapak kg” şeklinde açıklandığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 14. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından iddia kapsamında yer verilen kaşar peynir girdisinin birim fiyatının tevsiki amacıyla Bursa Ticaret Borsasının Ağustos 2023 tarihli bültenindeki “kaşar peynir tam yağlı” fiyatı, beyaz peynir girdisi için Ankara Ticaret Borsasının “01/08/2023-29/02/2024” tarihlerini kapsayan bültendeki “tam yağlı beyaz peynir” fiyatının kullanıldığı, ayrıca örnek menülerde salt tuzsuz peynirin (tam yağlı) yer almadığı ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanmasına gerek olmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 15. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından iddia kapsamında yer verilen yumurta girdisinin birim fiyatının tevsiki amacıyla ... tarih ve ... sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanakta bahse konu girdinin “yumurta 60 gr” şeklinde belirtildiği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 16. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından zeytinyağı girdisinin birim fiyatının tevsiki amacıyla Ankara Ticaret Borsası’nın “01/08/2023-29/02/2024” tarihlerini kapsayan bültenindeki “sızma zeytinyağı” fiyatının kullanıldığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 17. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında köfte yemeklerinde kullanılacak galeta unu birim fiyatının tevsiki amacıyla Erzurum Ticaret Borsası’nın “01/08/2023-29/02/2024” tarihlerini kapsayan bültenindeki galeta unu fiyatının kullanıldığı, ayrıca anılan istekli tarafından sunulan köfte yemeklerine ilişkin gramajların yer aldığı yemek reçetelerinde galeta unu ürününün yer aldığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 18. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından iddia kapsamında yer verilen su girdisinin birim fiyatının tevsiki amacıyla ... tarih ve ... sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanakta bahse konu girdinin “200 gr bardak su” şeklinde belirtildiği, anılan girdiye yönelik olarak istekli tarafından sunulan gıda rasyonunda sabah kahvaltısı ve ara öğünler hariç suyun kişi başı 2 adet olmak üzere 400 ml verileceği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 19. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından iddia kapsamında yer verilen ekmek girdisinin birim fiyatının tevsiki amacıyla 25/07/2024 tarih ve 04 sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanakta bahse konu girdinin “poşetli 50 gr kepekli roll ekmek” ve “poşetli 50 gr roll ekmek” birim fiyatlarının ayrı ayrı belirtildiği, söz konusu girdilere yönelik anılan istekli tarafından sunulan gıda rasyonunda kepekli ve kepeksiz ayrı ayrı olmak üzere 50 gr’lık roll ekmeklerin, günlük kişi başı toplam 500 gr verileceği şeklindeki şartname düzenlemesine uygun olarak açıklandığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 20. iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede;
... Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında işçilik giderlerinin (yol giderleri, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri) "KİK İşçilik Hesaplama Modülü" kullanılmak suretiyle öğün başına düşen birim işçilik maliyetinin hesaplandığı, diğer yandan yüklenici tarafından karşılanacak işçilerin yemek bedeline ilişkin bir bedel öngörülmesine gerek olmamakla birlikte anılan şirket tarafından açıklama kapsamında işçilerin yemek bedeline ilişkin maliyet öngörüldüğü anlaşıldığından davacının anılan iddiasının reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Öte yandan, dava konusu Kurul kararında, davacı şirket hakkında yapılan değerlendirme üzerine davacının aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde olmadığına karar verildiği, davacı tarafından işlemin bu kısmının da iptalinin talep edildiği, Kurul kararının bu kısmında, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18. maddesi uyarınca davacının iddialarının "eşit muamele ilkesi" kapsamında kendi teklifi açısından da değerlendirildiği ve davacı şirket tarafından “poşet reçel 30 gr” ve “poşet bal 30 gr” birim fiyatının tevsiki amacıyla ... tarih ve ... sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanakta bahse konu girdilerin yer almadığı, davacı tarafından “süt” ve “paket süt” girdilerinin birim fiyatının tevsiki amacıyla ... tarih ve ... sayılı Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, söz konusu tutanakta bahse konu girdilerin “Paket süt 200 ml (UHT)” ve “Süt (UHT)” şeklinde belirtildiği, bu itibarla bahse konu girdilerin tam yağlı olup olmadığı anlaşılamadığından bahisle davacının aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği anlaşıldığından, davacının iptalini istediği Kurul kararının bu kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, aşırı düşük teklif açıklamasında bazı yemeklerin reçetelerinin ihale uhdesinde kalan şirketin kendisi tarafından yazılarak açıklama yapıldığı, yemeklere ilişkin çiğ girdi miktarlarının şirket tarafından belirlendiği, aşırı düşük açıklamaları diğer isteklilerce paylaşılmadığından şikayete konu aşırı düşük açıklamasına yönelik hukuka aykırılıkların kalem kalem ortaya koyulmasının mümkün olmadığı, bu nedenle bu hususta inceleme yapılması yükümlülüğünün davalı idareye ait olduğu, kuru üzüm, su , sıvı yağ, yağsız ve tuzsuz beyaz peynir, tam yağlı beyaz peynir girdilerine ilişkin olarak yapılan açıklamalarda atıf yapılan borsa bültenindeki ortalama fiyatlar dışında bir fiyat ile açıklama yapıldığı, kullanılan Ek-O.7 belgesindeki rakamların gerçeği yansıtmadığı, ihale konusu işte kullanılması öngörülen mamul/mal miktarının en az yarısı kadar alım yapılmadığı, tuzsuz peynirin tam yağlı olması Teknik Şartname'de zorunlu tutulmuşken yağsız ve tuzsuz peynir olarak açıklama yapıldığı, açıklama yapılan girdiler ile tevsik için kullanılan belgeler arasında uyumsuzluk olduğu, kendilerince sunulan Ek.O-7 belgesinde poşet reçel ve poşet bal girdisinin bulunduğu ve süt ürünlerinin tam yağlı olduğunun anlaşıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında belirtilen gerekçelerle temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ :Temyize konu Mahkeme kararının, davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 1. iddiası yönünden, davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde; gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde isteklilerin, diğer isteklilerin teklifi ve ihale dosyasına sunulan bilgi ve belgeleri hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olmalarının mümkün olmadığı dikkate alındığında, itirazen şikayet başvurularında ileri sürülen iddiaların somutluğu açısından konunun geniş yorumlanması gerektiği, aksinin kabulü, 4734 sayılı Kanun'da zorunlu idari başvuru yolu olarak öngörülen itirazen şikayet başvurusunun işlevini yerine getiremeyen bir kurum olmasına ve kişilerin hak arama hürriyetinin kullanılmasının zorlaştırılmasına sebebiyet vereceği, bu itibarla, davacı şirketin "anılan istekli tarafından sunulan malzemeli yemek hesap sunum cetvelinin hatalı olarak sunulduğu, tabloda yer alan ana girdilerin birim fiyatları ile birim fiyatları tevsik etmek için kullanılan belgelerdeki birim fiyatlar arasında uyumsuzluklar olduğu" şeklindeki iddiasının somut olduğu, söz konusu iddianın esasının incelenmesi gerekirken, ana girdilerden hangilerinin hatalı olarak hesap cetveline yansıtıldığına ilişkin somut bir belirleme yapılmadığı, bu nedenle bahse konu iddiaların genel nitelikte hukuka aykırılık ifadeleri içerdiği yönündeki gerekçelerle reddine ilişkin dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmadığı; temyize konu Mahkeme kararının, davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 8. iddiası yönünden, davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde; Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.7. maddesi uyarınca aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile aşırı düşük teklif açıklaması yapıldığında, maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması, satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olması gerektiği, ihale üzerinde kalan şirketin Ek-O.7 belgesi incelendiğinde, ihale konusu işte kullanılması öngörülen mal miktarının anılan maddede yapılması gerektiği düzenlenen alım/satım miktarlarının çok altında olduğu, dava konusu Kurul kararında davacının bu yöndeki iddiasının ise karşılanmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmadığı, dolayısıyla bu kısımlar yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği; temyize konu Mahkeme kararının anılan kısımları dışında davanın reddine ilişkin kısmının ise onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Yalova İl Sağlık Müdürlüğünce açık ihale usulü ile ... tarihinde ... ihale kayıt numaralı "Yalova İl Sağlık Müdürlüğü ve Bağlı Sağlık Tesisleri İçin 24 Aylık Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Bulaşık Yıkama Hizmet Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
Davacı şirket tarafından, ihale üzerinde kalan şirketin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin 12/08/2024 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından 13/08/2024 tarihinde reddedilmiştir. Bunun üzerine 23/08/2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, itirazen şikayet başvurusu 09/10/2024 tarih ve 2024/UH.II-1289 sayılı Kurul kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı Düşük Teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.(...)"; 56. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlâl edilip edilmediği açılarından inceler." kurallarına yer verilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 79. maddesinde, "(...) 79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
(...)
79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir.
Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.
Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapmış olması gerekir." kuralları yer almıştır.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in "Kurum tarafından inceleme" başlıklı 18. maddesinin 2. fıkrasında, "Eşit muamele ilkesi yönünden yapılacak incelemede; dayanağı bakımından, itiraz edilen işlemin diğer aday veya isteklilere ilişkin olarak da Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bakılır." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1.Temyize konu Mahkeme kararının, davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 8. iddiası dışındaki iddiaları yönünden, davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2.Temyize konu Mahkeme kararının, davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 8. iddiası yönünden, davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
Davacı tarafından şikayet ve itirazen şikayet dilekçelerinde, ihale üzerinde kalan şirketin birtakım girdi kalemlerine yönelik aşırı düşük teklif açıklamasını tevsik etmek için kullandığı maliyet/satış tutarı tespit tutanağına yönelik iddiaları içerisinde, ihale konusu işte kullanılması öngörülen mamul/mal miktarının en az yarısı kadar alım yapılmadığının ileri sürüldüğü, ancak dava konusu Kurul kararında davacının anılan iddiasına yönelik herhangi bir değerlendirme yapılmadan davacının iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varıldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davalı idarece, 4734 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı bir şekilde eksik inceleme yapılarak tesis edilen dava konusu Kurul kararının uyuşmazlığa konu kısmında bu yönüyle hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in 18. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının Kurulca incelenmeyen iddiasının eşit muamele ilkesi yönünden yapılacak incelemesinde, itiraza konu iddia kapsamında davacı dahil diğer aday veya isteklilere ilişkin olarak Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde işlem tesis edilip edilmediğine bakılması gerektiği de açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 8. iddiası dışındaki iddiaları yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmı ile davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu Mahkeme kararının davacı şirketin itirazen şikayet dilekçesindeki 8. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
6. Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin ...-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına,
7. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
9. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 15/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar