Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2025/691 E. , 2025/1777 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/691
Karar No : 2025/1777
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... Belediye Başkanlığında 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında sözleşmeli personel statüsünde avukat olarak görev yapan davacının, ... Belediye Başkanlığı Sözleşmeli Personel Disiplin Yönetmeliği'nin ''İşe son verme cezası'' başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki "Amirine ve maiyetindekilere fiili tecavüzde bulunmak" ve anılan fıkranın (f) bendindeki "Sözleşmeli personel sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında eylemde bulunduğundan bahisle, ... Belediye Başkanlığı Memur Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile işe son verme cezası ile cezalandırılması üzerine sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... Belediye Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, davacının sözleşmesinin feshine ilişkin işlemin dayanağı olan ve davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturmasına istinaden tesis edilen ... tarih ve ... sayılı ... Belediye Başkanlığı Memur Disiplin Kurulu Kararının iptali istemiyle açılan davada, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; "...disiplin soruşturması kapsamında sübut bulduğu belirtilen eylemlerin, bu eylemlerin karşılığı olarak mevzuatta belirlenen disiplin yaptırımı ile 'Tipik' olarak örtüşmediği, başka bir ifade ile davacının sübut bulan eyleminin 'amirlerine, maiyetindekilerine ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak' ve 'sözleşmeli personel sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak' kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, davacıya atfedilen eyleme ilişkin hukuki nitelendirmede hataya düşülmek suretiyle tesis edildiği anlaşılan dava konusu ... tarih ve ... sayılı ... Belediye Başkanlığı Disiplin Kurulu Kararında hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı..." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiğinin görüldüğü, bu durumda, sözleşmeli personel olarak çalışan davacının sözleşmesinin feshedilebilmesi mümkün ise de, asli ve sürekli nitelikte kamu hizmeti ifa eden sözleşmeli personelin içinde bulunduğu durum sebebiyle, feshin haklı sebeplere dayanması gerekmekte olup; dava konusu işlemin gerekçesini oluşturan sebebin davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde tesis edilen disiplin kurulu kararı olduğu ve anılan kararın da hukuka uygun bulunmayarak iptaline karar verildiği dikkate alındığında, hukuka aykırılığı mahkeme kararıyla tespit edilen işleme dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi talebinin kabulüyle, dava tarihi olan 25/10/2021 tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Öncelikle dava süresi içinde açılmadığı gibi, dilekçe ret kararı üzerine dava dilekçesinin yenilenmesinin de süresinde yapılmadığı, dava konusu işlemin kesin ve yürütülebilir olmadığı, ilk dilekçe ret kararından sonra aynı yanlışlıkları içeren dilekçe verildiğinden davanın bu sebeple reddinin gerektiği; esas yönünden ise, davacı tarafın sözleşmesinin feshine kendisinin sebebiyet verdiği, kurumda 13/11/2018 tarihinde sözleşmeli personel statüsünde göreve başlayan davacının, üç yıla yakın bir çalışma dönemi sonunda çalışma disiplinini sağlayamaması ve çalışma ortamı değiştirildiğinde daha verimli çalışabileceği gerekçesiyle İmar ve Şehircilik Müdürlüğünde görevlendirildiği, mesleki gelişimine olumlu bir katkı sağlanamadığı görüldüğünden tekrar Hukuk İşleri Müdürlüğündeki görevine geri getirildiği; ancak, olumsuz tutum ve davranışlarını sürdürmeye devam ederek üstleriyle sorun yaşamaya devam ettiği, davacı tarafın kendisine yapılan bütün iyi niyetli yaklaşımlara rağmen fiili ve sözlü hakaretler neticesinde görevine devam etmesinin kamu hizmetinin gereğine ve kamu yararına aykırılık oluşturacağı, dava konusu işlemin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ... Belediye Başkanlığı Sözleşmeli Personel Disiplin Yönetmeliği'ne uygun olarak gerçekleştirildiği, davacının fiilinin 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak kapsamına girdiği ve sözleşmesinin feshini gerektirecek nitelik ve ağırlıkta olduğu, aynı zamanda eylemlerinin fiili tecavüzde bulunmak kapsamında bulunduğu, bunun için mutlaka fiziksel temasın aranamayacağı, takdir hakkı uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı; ... ili, ... Belediye Başkanlığında 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince tam zamanlı çalıştırılacak sözleşmeli personele ilişkin hizmet sözleşmesi uyarınca avukat olarak ... tarihinde göreve başlamış olup, ..., ... ve ... yılları için sözleşmesi yenilenmiştir.
... Belediye Başkanlığı Teftiş Kurulu Müdürlüğünün ... tarihli disiplin soruşturma raporuna göre; davacının ... tarihinde görev yerinde bulunmadığı için birim müdürü tarafından iki defa telefon ve bir defa whatsapp üzerinden arandığı, bu aramalara cevap vermediği ve dönüş yapmadığı, birim müdürü tarafından çağrıldığında ise başının ağrıdığını ve gelemeyeceğini söylediği, daha sonra birim müdürünün odasına izinsiz girip, el kol hareketleri yaparak hakaret ettiği ve üzerine yürüdüğü iddialarıyla ilgili yapılan soruşturma sonucunda, davacının birim müdürü ...'ya ''sen ne terbiyesizsin, kuklasın, müdürcülük oynuyorsun'' dediğinin, birim müdürünce ''odadan çıkar mısın'' denildiğinde ''sen kim oluyorsun beni buradan çıkaracaksın, buradan çıkıp çıkmayacağıma ben karar veririm.'' diyerek odadan çıkıp yan taraftaki ofise geçtiğinin, ofiste de ''salak bu ya'' ve benzeri sözler söyleyerek hakaretlerine devam ettiğinin, birkaç dakika sonra tekrar müdür odasına gelerek tekrar tekrar ''salaksın, terbiyesizsin'' diyerek üzerine yürüdüğünün disiplin soruşturmasına konu tutanak ve belgeler ile soruşturma sırasında alınan tanık ifadelerinden anlaşıldığı gerekçesiyle, bu fiillerinin; ... Belediye Başkanlığı Sözleşmeli Personel Disiplin Yönetmeliği'nin ''Aylıktan kesme'' başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendindeki ''iş arkadaşları ve amirlerine söz veya hareketle sataşmak'' eylemini aşarak, aynı Yönetmeliğin ''İşe son verme cezası'' başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki "Amirine ve maiyetindekilere fiili tecavüzde bulunmak" ve anılan fıkranın (f) bendindeki "Sözleşmeli personel sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" eylemleri ile uyumlu olduğu belirtilmiştir.
... Belediye Başkanlığı Memur Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca, ... Belediye Başkanlığı Sözleşmeli Personel Disiplin Yönetmeliği'nin ''İşe son verme cezası'' başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki "Amirine ve maiyetindekilere fiili tecavüzde bulunmak" ve anılan fıkranın (f) bendindeki "Sözleşmeli personel sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında eylemde bulunduğundan bahisle davacı hakkında işe son verme cezası verilmiştir.
Dava konusu, ... Belediye Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı oluruyla, disiplin kurulunca hakkında işe son verme cezası verilen davacının, sözleşmesinin feshedilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine sözleşmenin feshine ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun ''Norm kadro ve personel istihdamı'' başlıklı 49. maddesinde, "Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık sözleşme ile çalıştırılabilir..."; "...Bu personel hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ''İstihdam şekilleri'' başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında, kamu hizmetlerinin; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup, anılan Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası, "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir." şeklinde düzenlenmiştir.
06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde, ''Bu Esaslar, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanır.'' kuralı, 7. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Hizmetlerine gerek kalmadığı için sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi,... hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." kuralı, ''Sözleşmenin feshi'' başlıklı Ek 6. maddesinde, ''Personelin;
a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması,
b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi,
c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi,
ç) Hizmet sözleşmesinde belirtilen koşullara uymaması nedeniyle bağlı bulundukları yöneticileri tarafından yazılı olarak uyarılmasına rağmen söz konusu koşullara uymama halinin tekrarlanması, (Danıştay Onikinci Dairesinin 10/12/2014 tarihli ve E: 2011/6048, K: 2014/8538 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.)
d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması,
e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istihdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması,
f) (Ek: 20/02/2017-2017/9949) Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması,
hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir.'' kuralı yer almıştır.
Davacı ile imzalanan "5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin Üçüncü Fıkrası Gereğince Tam Zamanlı Olarak Çalıştırılacak Sözleşmeli Personele İlişkin Hizmet Sözleşmesi"nin 15. maddesinde, "Sözleşmeli personelin;
a) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması,
b) İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini sonradan kaybetmesi,
c) Sözleşme dönemi içerisinde mazeretsiz ve kesintisiz üç gün veya toplam on gün süreyle görevine gelmemesi,
d) Hizmetinin gerektirdiği pozisyona ihtiyaç kalmaması,
e) Bir proje kapsamında işe alınması durumunda istilhdam edildiği projenin tamamının veya proje bölümlerinin sözleşmede öngörülen süreden önce tamamlanması,
f) Terör örgütleri ile eylem birliği içerisinde olması, bu örgütlere yardım etmesi, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanması ya da kullandırması, bu örgütlerin propagandasını yapması;
g) Sözleşmeli personelin 65 yaşını doldurması,
hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca sözleşmesi tek taraflı feshedilir." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Sözleşme süresi sonunda, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda takdir yetkisi bulunduğu gibi, haklı nedenlerin oluşması halinde sözleşmeli personelin sözleşme süresi dolmadan sözleşmelerinin feshedilebilmesi mümkün ise de; asli ve sürekli nitelikte kamu hizmeti ifa eden sözleşmeli personelin içinde bulunduğu kamu hukuku bağlantılı, esasları idare tarafından önceden düzenlenmiş, güvenceli durum sebebiyle yenilememenin veya feshin haklı sebeplere dayanması gerekmekte olup, bu sebeplerin davalı idare tarafından yargı denetimine imkan verecek şekilde somut olarak ortaya konulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı hakkında çalıştığı birimdeki amiriyle yaşadığı bazı olumsuz olaylar nedeniyle Teftiş Kurulu Müdürlüğünce disiplin soruşturması raporu hazırlandığı ve ... Belediye Başkanlığı Memur Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, davacının eylemlerinin Sözleşmeli Personel Disiplin Yönetmeliği'nin ''İşe son verme cezası'' başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki "Amirine ve maiyetindekilere fiili tecavüzde bulunmak" ve anılan fıkranın (f) bendindeki "Sözleşmeli personel sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında bulunduğundan bahisle işe son verme cezası ile cezalandırıldığı, iş bu davaya konu ... tarih ve E... sayılı Belediye Başkanı oluru ile sözleşmesinin feshedildiği görülmekte olup, davacının bu iki işleme karşı aynı dava dilekçesiyle iptal isteminde bulunması üzerine ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile sözleşmenin feshi ve disiplin cezasına konu işlemler için ayrı ayrı dava açılması gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine kararı verildiği; her iki işlem yönünden dava dilekçelerinin yenilendiği ve bu dosya kapsamında sözleşme feshi işleminin yargısal denetiminin yapıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı hakkında tesis edilen ve iş bu dava kapsamında atıfta bulunulan, Belediye Memur Disiplin Kurulunun ... tarihli işe son verme cezasının iptali istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; disiplin soruşturması kapsamında sübut bulduğu belirtilen eylemlerin, bu eylemlerin karşılığı olarak mevzuatta belirlenen disiplin yaptırımı ile tipik olarak örtüşmediği; bir başka ifadeyle davacının sübut bulan eyleminin "amirlerine, maiyetindekilerine ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak" ve "sözleşmeli personel sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, davacıya atfedilen eyleme ilişkin hukuki nitelemede hataya düşülmek suretiyle tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi isteminin kabulü ile dava tarihi olan 25/10/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verildiği; istinaf başvurusunun ise,... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, temyiz aşamasında ise Dairemizin 07/04/2025 tarih ve E:2025/696, K:2025/1776 sayılı kararıyla, memur statüsünde olmayıp, sözleşmeli personel olarak istihdam edilen davacı hakkında, disiplin yönetmeliği hükümleri uygulanarak işe son verme cezası tesis edilmesinin statüsüne uygun olmadığı, davacı sözleşme imzalayarak kamu görevine girdiğinden, görevine son verilmesine ilişkin işlemin de, tabi olduğu mevzuat hükümleri uygulanarak sözleşmesinin feshedilmesi şeklinde uygulanmasının gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması yönünde karar verilmiştir.
Bu durumda; sözleşmeli personel statüsünde görev yapan davacı hakkında, disiplin hükümleri uygulanarak işlem yapılmasının, bulunduğu statüsü gereğince mümkün olmadığı dikkate alındığında, bu dosya kapsamında, disiplin ile ilgili diğer dosyasına atıf yapılmaksızın, davacının eylemlerinin sözleşmesinin feshini gerektirecek nitelikte olup olmadığının ayrıca değerlendirilmesi suretiyle, dosyanın esasına ilişkin yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi talebinin kabulüyle, dava tarihi olan 25/10/2021 tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi talebinin kabulüyle, dava tarihi olan 25/10/2021 tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 07/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar