Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/710 E. , 2025/3228 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/710
Karar No:2025/3228
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ... Temizlik Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Altınordu ve Üst Bölgeler İçmesuyu ve Kanalizasyon İnşaatı (1 Kısım)" ihalesinin iptal edilmesine ilişkin 16/12/2024 tarihli ihale komisyonu kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu ihaleye ilişkin işin yaklaşık %71,77'lik kısmının, trencher makinesi ile içme suyu hattının yapılması olduğu, kalan kısmın ise muhtelif sanat yapıları, abone bağlantıları vb. imalatları kapsadığı, davalı idarenin, ihaleye konu işin trencher makinesi ile yapılacak kısmını Devlet Malzeme Ofisi aracılığıyla temin etme yoluna gittiği ve bu kapsamda söz konusu trencher makinesinin idarenin öz kaynaklarıyla yani kendisi tarafından araç/makine alımı suretiyle sağlanmasına karar verdiği, bu durumun da idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirildiği, dosyada trencher makinesinin teminine ilişkin takdir yetkisinin keyfi şekilde ve hukuka aykırı olarak kullanıldığına ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, söz konusu makinenin idarece temini halinde mülkiyetinin kendisine ait olacağı ve ihalenin içme suyu hattının yapılmasına ilişkin kısmının idarenin bütçesinin daha etkin ve verimli şekilde kullanılarak gerçekleştirileceği bir bütün olarak değerlendirildiğinde ihalenin iptal edilmesinde kamu yararı ve hukuki koşulların oluştuğu, nitekim benzer nitelikteki bir uyuşmazlıkta verilen Danıştay 13. Dairesinin 12/09/2024 tarih ve E:2024/1973, K:2024/3275 sayılı kararının da bu yönde olduğu, bu itibarla, idarenin 4734 sayılı Kanun'un verdiği yetki kapsamında ihaleyi iptal etmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, ihalenin iptal edilmesi hususunda idareye tanınan yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, ihalenin iptal edilmesinde kamu yararı bulunduğunun davalı idarece açıkça ortaya konulması gerektiği, ihale iptal gerekçelerinin soyut olduğu ve mevzuata ve yerleşik Kurul kararlarına ve mahkeme kararlarına aykırı olduğu, açık ihale usulü ile yapılan ihalede rekabet şartlarının oluştuğu ihaleyi yaklaşık maliyetin altında ekonomik açından en avantajlı teklifi vermek suretiyle kazandıkları, yeni yapılacak ihalede fiyatların artma durumu söz konusu olacağı, bu durumun da kamu zararını doğuracağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesinin esas yönünden davanın reddine kararının hukuka uygun olduğu, ancak şikayet başvurusu sonrasında itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadan doğrudan dava açıldığından "ön koşul eksikliği" nedeniyle davanın usul yönünden de reddedilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi ile 20/A maddesi uyarınca, dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumuna tevdiine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile ... ihale kayıt numaralı "Altınordu ve Üst Bölgeler İçmesuyu ve Kanalizasyon İnşaatı (1 Kısım)" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
İhale kapsamında trencher makinesi ile içme suyu isale ve şebeke hatlarının yapılması, bunlarla birlikte muhtelif sanat yapılarının da yapılması planlanmış olup, işin yaklaşık %71,77'lik kısmını trencher makinesi ile içme suyu hattı yapılması oluşturmaktadır. Kalan kısım ise muhtelif sanat yapıları, abone bağlantıları vb. imalatlara yöneliktir.
İhale Komisyonunun 16/12/2024 tarihli kararıyla, ihale konusu işin kapsamının, niteliğinin ve miktarının değişmesi nedeniyle alınan tüm tekliflerin reddedilmesine ve ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde, "Dilekçeler, Danıştay'da daire başkanı'nın görevlendireceği bir tetkik hâkimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: (...) (b) İdari merci tecavüzü, (...) yönlerinden sırasıyla incelenir."; 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3. fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14. maddenin; (...) (e) 3/b bendinde yazılı hâlde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine, (...) karar verilir." kurallarına yer verilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, ihalelerin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerin 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmak Kamu İhale Kurumunun görev ve yetkileri arasında sayılmış; "İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır."; "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir."; "Yargısal inceleme" başlıklı 57. maddesinde ise, "Şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür." kuralına yer verilmiştir.
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in "Başvuru yolları" başlıklı 4. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ'in "İtirazen şikayet başvurusu" başlıklı 8. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, şikayet başvurusu üzerine idare tarafından şikayet dilekçesinin kayıtlara alındığı tarih veya sonrasında herhangi bir nedenle alınan ihalenin iptaline ilişkin kararlara karşı itirazen şikayet başvurusu yapılabileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kurallardan şikayet ve itirazen şikayet başvurusu üzerine alınan ihalenin iptaline ilişkin kararların daha önce yapılan şikayet ve/veya itirazen şikayet başvurusundaki gerekçelerden kaynaklanıp kaynaklanmadığına yönelik bir ayrım yapılmaksızın önce itirazen şikayet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, daha sonra bu başvuru hakkında verilecek Kurul kararına karşı dava açılabileceği, herhangi bir şikayet veya itirazen şikayet başvurusu olmaksızın alınan ihalenin iptaline yönelik kararların ise doğrudan dava konusu edilebileceği anlaşılmaktadır.
Başka bir anlatımla, herhangi bir şikayet ve itirazen şikayet başvurusu olmaksızın ihalenin idarece re'sen iptal edilmesi durumunda, Kamu İhale Kurumunun (Kurum) inceleme görev ve yetkisi bulunmadığından, ihalenin iptaline ilişkin işleme karşı dava açma süresi içinde doğrudan yetkili idare mahkemesinde dava açılabilecektir. Ancak, ihalenin iptali kararından önce idareye şikayet ya da Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması ve ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından da şikayet başvurusu sonrasında veya itirazen şikayet başvurusu sonucu verilen karar neticesinde herhangi bir nedenle (ihalenin iptalinin gerekçesinin, yapılan şikayet başvurusunda ileri sürülen hususlardan ya da itirazen şikayet başvurusu sonucu verilen kararda belirtilen nedenlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı noktasında bir ayrım yapılmaksızın) ihalenin iptal edilmesi durumunda, bu kararın doğrudan dava konusu edilmesi mümkün bulunmadığından, itirazen şikayet yoluna başvurularak Kurum tarafından bu konuda alınacak nihai karar dava konusu edilebilecektir.
Dosyanın incelenmesinden, 12/12/2024 tarihinde gerçekleştirilen uyuşmazlığa konu ihaleye yönelik olarak, davacılardan ... İnşaat tarafından 17/11/2024 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, bu başvurunun 19/11/2024 tarihli işlemle reddedildiği, devamında ihalenin 16/12/2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile iptal edilerek tüm tekliflerin reddine karar verildiği ve bu kararın aynı tarihte tüm isteklilere tebliğ edildiği, anılan şirket tarafından 24/12/2024 tarihinde davalı idareye tekrar şikayet başvurusunda bulunulduğu, bu başvurunun ise 30/12/2024 tarihli işlemle reddedildiği, ancak söz konusu şikayetin reddi üzerine itirazen şikayet yoluna gidilmediği, davacılar tarafından ihalenin iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle doğrudan dava açıldığı görülmektedir.
Bu durumda, davaya konu ihalenin iptal edilmesinden önce idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu dikkate alındığında, davacılar tarafından ihalenin iptaline ilişkin karara karşı Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulması ve Kurul tarafından verilecek nihai kararın dava konusu edilmesi gerekirken, bu süreç tamamlanmadan doğrudan dava açıldığı, dolayısıyla bakılan davada idari merci tecavüzü bulunduğu anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dosyasının Kamu İhale Kurumuna tevdii gerekmektedir.
Bu itibarla, uyuşmazlığın esası incelenerek davanın reddi yönünde verilen Mahkeme kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Anılan Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 20/A maddesi uyarınca DAVA DİLEKÇESİNİN KAMU İHALE KURUMUNA TEVDİİNE;
4. Aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam ...-TL ilk derece ve temyiz yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 15. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca vekalet ücretine hükmedilmemesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın istemi halinde davacılara iadesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 21/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar