Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/715 E. , 2025/2322 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/715
Karar No:2025/2322
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce (MAPEG) ... tarihinde gerçekleştirilen Yozgat ilinde bulunan ER:... erişim numaralı IV. Grup maden sahasının ruhsat ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonunun (Taşınmaz Komisyonu) ... tarih ve ... sayılı kararı ile ihalenin bu karara dayalı olarak iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı MAPEG işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; her ne kadar davacı şirket yetkilisi S.K. tarafından dosyaya sunulan 25/12/2024 tarihli dilekçeyle davadan feragat edildiği beyan edilmiş ise de, davacı şirketin önceki yetkilisi/yönetim kurulu başkanı ve ortağı olan A.S.B. tarafından verilen ve 17/01/2025 tarihinde Mahkemelerinin kaydına giren dilekçede önceki feragat beyanından rücu edildiğinin belirtildiği, söz konusu dilekçeler eklerinde yer alan imza sirkülerinin incelenmesinden S.K.'nın şirketi temsile yetili olduğunun anlaşıldığı ancak davanın vekil sıfatıyla Av. ... tarafından açılmış olmasına karşın feragat dilekçesinin avukatın beyanı olmaksızın şirket yetkilisi tarafından verildiği ve davacı şirketin eski yetkilisi/yönetim kurulu üyesi ve ortağı tarafından feragatten rücu edilmesi gerektiğinin belirtildiği, bir tüzel kişi olan davacı şirketin hak ve menfaatlerinin zarar görebileceği hususları göz önüne alındığında feragat beyanının geçerli bir feragat dilekçesi olmadığı değerlendirilmek suretiyle dava dosyasının tekemmülünün sağlandığı;
İhaleye tek isteklinin katıldığı, yeterli rekabetin oluşmadığı, davacı şirketin teklifinin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi halinde kamu zararına neden olunabileceği, ihaleye konu sahanın, güncel piyasa şartları da dikkate alınarak belirlenecek taban ihale bedeli üzerinden kamu yararına uygun olarak yeniden ruhsatlandırılması gerektiği hususları da göz önünde bulundurularak bir karara varılmasının idarenin bu konuda sahip olduğu takdir yetkisi kapsamında olduğu dikkate alındığında, ihaleyi sonuçlandıran ihale komisyonu kararının belirtilen gerekçelerle uygun bulunmamasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ihalenin usulüne uygun olarak gerçekleştirildiği, ihalede en uygun teklifin şirketleri tarafından sunulduğu, ihaleyi sonuçlandıran nihai teklif bedelinin taban ihale bedelinin çok üzerinde olduğu, dava konusu ihalede rekabet ilkelerine yahut kamu yararına uygun olmayan bir tekliften bahsedilemeyeceği, idarenin takdir yetkisinin mutlaka hukuka uygun bir şekilde kullanılması gerektiği, dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, davacı şirketin teklifi ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceğinin tespit edildiği, söz konusu teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi halinde kamu zararına neden olunabileceği, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin başta Anayasa olmak üzere 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili diğer mevzuata uygun olduğu; Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Mahkeme nezdinde davadan feragat edilmiş olunması ve İdare Mahkemesince feragatten rücu edilmesinin uygun nedeniyle İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Kartal 26. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı işlemiyle ... sicil numarasıyla İstanbul Barosuna kayıtlı Av. ... davacı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin vekili kılınmış, anılan vekil tarafından 13/12/2024 tarihinde MAPEG'in ... tarihinde gerçekleştirdiği Yozgat ilinde bulunan ER:... erişim numaralı IV. Grup maden sahasının ruhsat ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Taşınmaz Komisyonu kararı ile ihalenin bu karara dayalı olarak iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı MAPEG işleminin iptali istemiyle dava açılmış, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararıyla davanın yetki yönünden reddine ve dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, bu arada, ... tarihinde ... Adliyesi Ön Bürosuna anılan E:... sayılı dosyaya eklenmek üzere davacı şirketin yetkilisi S.K. tarafından esas numarası belirtilerek şirketin davacısı olduğu davadan şirket adına feragat edildiğine dair dilekçe sunulmuş, feragat dilekçesine S.K.'nın davacı şirketin münferiden yetkili temsilcisi olduğuna dair 14/12/2023 tarih ve 10979 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi ile İnegöl 2. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı S.K.'nın 14/12/2023 tarihinden 20/03/2026 tarihine kadar davacı şirketi münferiden temsile yetkili olduğuna dair imza sirküleri eklenmiş, ... Adliyesi Ön Bürosu tarafından ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyası için feragat dilekçesi sunan S.K.'nın Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı ve imzası alınarak anılan kişinin şahsı ve kimliği bakımından hiçbir tereddüte yer bırakmayacak şekilde kimlik tespiti yapılmıştır.
Uyuşmazlığın devamında, davanın yetki yönünden reddine karar verilen dosya ... İdare Mahkemesinin ... sayılı esasına kaydedilmiş, 17/01/2025 tarihinde ... İdare Mahkemesinin Yazı İşleri Müdürlüğüne davacı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. adına şirketin yetkili temsilcisi A.S.B. tarafından davadan feragatten rücu ile yargılamanın devamına karar verilmesi talebiyle bir dilekçe sunulmuş, feragatten rücu dilekçesine A.S.B.'nin davacı şirketin münferiden yetkili temsilcisi olduğuna dair 27/03/2023 tarih ve 10998 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi ile Kadıköy 19. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı A.S.B.'nin 27/03/2023 tarihinden 19/03/2026 tarihine kadar davacı şirketi münferiden temsile yetkili olduğuna yönelik imza sirküleri eklenmiştir.
Her ne kadar davacı şirket yetkilisi S.K. tarafından dosyaya sunulan 25/12/2024 tarihli dilekçeyle davadan feragat edildiği beyan edilmiş ise de, davacı şirketin önceki yetkilisi/yönetim kurulu başkanı ve ortağı olan A.S.B. tarafından verilen ve 17/01/2025 tarihinde Mahkemelerinin kaydına giren dilekçede önceki feragat beyanından rücu edildiğinin belirtildiği, söz konusu dilekçeler eklerinde yer alan imza sirkülerinin incelenmesinden S.K.'nın şirketi temsile yetkili olduğunun anlaşıldığı ancak davanın vekil sıfatıyla Av. ... tarafından açılmış olmasına karşın feragat dilekçesinin avukatın beyanı olmaksızın şirket yetkilisi tarafından verildiği ve davacı şirketin eski yetkilisi/yönetim kurulu üyesi ve ortağı tarafından feragatten rücu edilmesi gerektiğinin belirtildiği, feragatin geçerli sayılması halinde bir tüzel kişi olan davacı şirketin hak ve menfaatlerinin zarar görebileceği hususları göz önüne alındığında feragat beyanının geçerli bir feragat dilekçesi olmadığı değerlendirilerek, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, feragatten rücu idaresine üstünlük tanınmış ve tekemmülü sağlanan dosyanın esası incelenerek davanın reddine karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinde, "... 2. İvedi yargılama usulünde: ... i) Danıştay evrak üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir. Aksi halde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir. ... Temyiz üzerine verilen kararlar kesindir."; "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinde, "... Temyiz incelemesi sonunda Danıştay ... c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar." kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. maddesinde, feragat, davacıların talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanmış, 309. maddesinde, feragat beyanının dilekçe ile veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılacağı, 310. maddesinde, feragatin hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabileceği, 311. maddesinde, feragatin kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğuracağı, aynı maddede irade bozukluğu halinde feragat ve kabulün iptalinin istenebileceği, 312. maddesinde ise feragat beyanında bulunan tarafın davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkum edileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın 36. maddesi uyarınca, herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Bu anayasal ilkenin bir sonucu olarak hiç kimse kendi lehine olan bir davayı açmaya zorlanamayacağı gibi, açmış olduğu bir davayı sonuna kadar takip etmeye de zorlanamaz. Bu açıdan, bir kimsenin açmış olduğu davadan vazgeçebilmesi, Anayasal ve yasal haklarının bir sonucu olarak değerlendirilmelidir (Baki KURU, Hukuk Muhakemeleri Usulü, Cilt: IV, 2001, İstanbul, s. 3544).
Somut olayda, davacı şirketin kanuni temsilicisi tarafından 25/12/2024 tarihinde kayda giren dilekçeyle davadan feragat edilmiş ancak 17/01/2025 tarihinde Mahkeme kaydına giren başka bir dilekçeyle şirketin bir diğer yetkili temsilcisi tarafından davadan feragat isteminden rücu edilmiştir.
2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinin yollamada bulunduğu Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 311. maddesi uyarınca, feragatin kesin hükmün hukuki sonuçlarını doğurmasından dolayı feragat beyanında bulunanın irade sakatlığı veya feragatin yetkili bir kimse tarafından verilmemiş olması halleri dışında feragatten vazgeçmek mümkün değildir.
Feragatten rücu edilmesini gerektirebilecek hata, hile yahut tehdit gibi feragat iradesini sunan kimsenin düçar olabileceği hallerin varlığına dair herhangi bir iddiada bulunulmadığı gibi dosyada buna yönelik herhangi bir bilgi veya belgenin yer almadığı, feragat dilekçesini dosyaya sunan S.K.'nın davacı şirketin münferiden yetkili temsilcisi olduğuna yönelik belgelerin, S.K.'nın kimlik belgesinin ve imzasının alınarak dosyaya eklendiği, S.K.'nın usulüne uygun kimlik tespitinin yapıldığı göz önünde bulundurulduğunda, davacı şirketin diğer yetkili temsilcisi A.S.B. tarafından dava dosyasına sunulan 17/01/2025 tarihli feragatten rücu isteminin kabul edilmesine olanak bulunmadığından, usulüne uygun olarak yapılan feragat beyanı doğrultusunda karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davacı şirketin yetkili temsilcisi tarafından usulüne uygun bir şekilde davadan feragat edilmesine rağmen Mahkemece davacı şirketin hak ve menfaatlerinin zarar görebileceği hususları dikkate alınarak feragatten rücu dilekçesine üstünlük tanınmış ve davacı şirketin temsilcisinin feragat beyanının geçerli bir feragat dilekçesi olmadığı değerlendirilip, dosyanın tekemmülünün sağlanarak davanın esasına yönelik bir karar verilmiş ise de, feragat nedeniyle konusu kalmayan davanın esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Dosya, temyiz istemi üzerine Dairemize intikal etmiş ise de feragatin kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurması nedeniyle ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
2. FERAGAT NEDENİYLE DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL ilk derece ve temyiz yargılama gideri ile davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Kullanılmayan ...-TL temyiz aşamasındaki yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
5. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
7. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 16/06/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
İdare Mahkemesince davacı şirket yetkilisi S.K. tarafından dosyaya sunulan 25/12/2024 tarihli dilekçeyle davadan feragat edildiği beyan edilmekle birlikte, 17/01/2025 tarihinde Mahkemelerinin kaydına giren davacı şirketin çoğunluk hissedarı ve münferiden yetkili temsilcisi A.S.B. tarafından henüz Mahkemece herhangi bir işlem yapılmadan önceki feragat beyanından rücu edildiğinin sunulan dilekçe ile belirtildiği, bir tüzel kişi olan davacı şirketin hak ve menfaatlerinin zarar görebileceği hususları göz önüne alındığında feragat beyanının geçerli bir feragat dilekçesi olmadığı değerlendirilmek suretiyle dava dosyasının tekemmülü sağlanarak davanın reddine karar verildiği anlaşıldığından, temyiz incelemesinde davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.
karar