Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/758 E. , 2025/2362 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/758
Karar No:2025/2362
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Atık Depolama Lojistik Çevre İş Sağlığı ve Güvenliği Danışmanlığı İnşaat Dış Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 30/04/2023 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/C maddesi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilen "Kahramanmaraş İlinde Meydana Gelen Deprem Sonrası Ağır Hasarlı Binaların Yıkım ve Enkaz Kaldırma İşi - Onikişubat ilçesi 1. Grup (363.123 m²)" ihalesi uhdesinde kalan ve sözleşme imzalanan davacı şirket tarafından, mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyerek 2886 sayılı Kanun'un 84. maddesini ihlal ettiğinden bahisle bir (1) yıl süreyle kurum ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 23/09/2023 tarih ve 32318 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Kahramanmaraş İlinde Meydana Gelen Deprem Sonrası Ağır Hasarlı Binaların Yıkım ve Enkaz Kaldırma İşi - Onikişubat ilçesi 1. Grup (363.123 m²) ihalesi nedeniyle Kahramanmaraş Valiliği ile davacı şirket arasında 05/06/2023 tarihinde imzalanan Sözleşmenin 6/1. maddesinde, sözleşme bedelinin belli tarihlerde ödeneceği, 9.5. maddesinde, yer teslimi sonrasında 15 gün içerisinde yıkım ve enkaz kaldırma işlemleri ile ilgili olarak iş programının yer tesliminden itibaren 15 içinde idareye sunulacağı, 18.3. maddesinde, yüklenicinin, işin yapılabilmesi için gerekli makine teçhizat ve ekipmanı iş başında bulundurmak zorunda olduğunun belirtildiği, Valilik personelince sahada yapılan denetimlerde yüklenici firma olan davacı şirketin sahada fiilen çalıştırdığı araç ve ekipmanların Teknik Şartnamede belirtilen araç ve ekipmanlar ile aynı olmadığının tespit edildiği, 07/07/2023, 18/07/2023 ve 23/08/2023 tarihli yazılar ile bu durumun davacıya ihtar edildiği, aynı zamanda söz konusu yazılı ihtarlarda davacının Sözleşmede belirtilen sözleşme bedelini ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi ve iş programının idareye sunulması gerektiğinin belirtildiği, yazılı ihtarlara rağmen davacı şirketin yıkım ve enkaz kaldırma işlemleri için Teknik Şartnamede belirtilen araç ve ekipmanları temin ederek yıkım sahasına getirmediği, Sözleşmede belirtilen sözleşme bedelini ödemediği ve iş programının Valiliğe sunulmadığı dikkate alındığında, davacı şirketin Sözleşmede ve Teknik Şartnamede yer alan yükümlülüklerini yerine getirmediği anlaşıldığından, 2886 sayılı Kanun uyarınca kurum ihalelerinden 1 (bir) yıl süreyle yasaklanmasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 2886 sayılı Kanun’un 62. maddesinde belirtilen en az 10 günlük ihtar süresine riayet edilmediği, ihtardan 5 gün sonra sözleşmenin feshedildiği, sözleşmenin imzalanmasından sonra Valiliğin tavsiyesi ve yönlendirmesiyle söylenen altyüklenicilerle sözleşmelerin yapıldığı, sahada yıkım ve enkaz kaldırma faaliyetlerine başlanıldığı, altyüklenicilerin idarenin doğrudan yönlendirmesiyle özellikle tek taraflı olarak iş ve işlemleri yavaşlattığı, doğrudan idareden iş almaya başladıkları ve aldıkları işlere öncelik vererek kendi işlerini yavaşlattıkları, yer teslimi yapıldıktan sonra Sözleşme uyarınca günlük yıkılacak yerlerin tutanak veya listeyle teslim edilmesi gerekirken idarece teslim edilmediği, davalık olan binalar nedeniyle belirli bir sıra dahilinde yıkımın gerçekleştirilemediği, birbirinden uzak binalar için zaman kaybına yol açacak şekilde ağır tonajlı makinelerin taşınmak zorunda kalındığı, 18/08/2023 tarihinde yaşanan aksaklıkların giderilmesi talepli idareye mail yollandığı, ancak yaşanan aksaklıkların giderilmediği, kendilerine rahat bir çalışma ortamı ve olanağının sağlanmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacı şirketin imzalanan sözleşmede yer alan taahhütlerini yerine getirilmediği, birden fazla kez eksikliklerin tamamlanarak sözleşmede yer alan taahhütlerin yerine getirmesine dair uyarıldığı, taahhütlerin yerine getirilmediği ve getirilmesinin de mümkün olmadığı anlaşıldığndan sözleşmenin feshedildiği ve usulüne uygun olarak dava konusu işlemin tesis edildiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
30/04/2023 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/C maddesi uyarınca pazarlık usulü ile yapılan Kahramanmaraş İli, Onikişubat ilçesi 2. Grup (363.123 m²) Meydana Gelen Deprem Sonrası Ağır Hasarlı Binaların Yıkım ve Enkaz Kaldırma İşi ihalesinde en yüksek teklifi davacı şirket vermiş, 04/05/2023 tarihli ihale kararı ile söz konusu ihale davacı şirketin uhdesinde bırakılmış, Kahramanmaraş Valiliği ile davacı şirket arasında 05/06/2023 tarihinde işe ait sözleşme imzalanmış, 08/06/2023 tarihinde de yer teslimi yapılmıştır.
Kahramanmaraş Valiliği Yatırım ve İzleme Koordinasyon Başkanlığının (Valilik) "İhale Şartlarının Yerine Getirilmesi" konulu ... tarih ve ... sayılı yazısıyla; Teknik Şartname'nin 19/a bendinde sayılan araç ve ekipmanlar ile sahada çalışan araçların aynı olmasının sağlanması gerektiği, aksi takdirde idari yaptırımların (yasaklama, teminatın gelir kaydedilmesi vb.) uygulanacağı davacı şirkete bildirilmiştir.
Valilik personeli tarafından 09/07/2023 tarihinde yapılan yıkım ve enkaz kaldırma işlemlerinin denetimi sırasında Kahramanmaraş ili, Onikişubat ilçesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın yıkımında iş makinesinin zarar gördüğü, yıkım işleminin yarım kaldığı ve yetkili firmanın sözleşmeye göre yeterli ekipman ve araç bulundurmadığı, binanın yıkımının 06/07/2023 tarihinden itibaren tehlikeli bir şekilde bekletildiği; aynı taşınmazda 18/07/2023 tarihinde yapılan denetimde ise binanın yıkım işlemlerinin yarım bırakıldığı ve binanın halen yıkılmadığı hususları tespit edilmiştir.
Valiliğin "İhale Şartlarının Yerine Getirilmesi" konulu ... tarih ve ... sayılı yazısı ile; Teknik Şartnamenin 19/a maddesinde belirtilen araçlar ile sahada çalışan ekipman ve araçların aynı olmadığı, sözleşmede belirtilen iş programının yer tesliminden sonra 15 gün içinde idareye teslim edilmediği, gelinen süre içerisinde 1 adet bina yıkımının gerçekleştirildiği, yıkım işlemlerinin iş programına göre yavaş ilerlediği belirtilerek sözleşmeden doğan yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gerektiği, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği davacı şirkete bildirilmiştir.
Valiliğin "Sözleşme Şartlarının Yerine Getirilmesi" konulu ... tarih ve ... sayılı yazısı ile; sözleşmenin ilgili maddesinde belirtilen ve sözleşme bedeli esasına göre oransal olarak ödenmesi gereken taksit ödemelerinin yasal süresi içerisinde ödenmediği belirtilerek, geciktirilen süreler için ilgili mevzuat kapsamında yasal oranda gecikme zammı uygulanarak tahsil edileceği ifade edilmiştir.
Valiliğin "İhale Şartlarının Yerine Getirilmesi" konulu ... tarih ve ... sayılı yazısı ile; yıkım ve enkaz kaldırma işi ile ilgili olarak imzalanan Sözleşmenin 6/1. maddesinde belirtilen sözleşme bedelinin 1. taksitinin ödenmediği, Teknik Şartnamenin 19/a maddesinde belirtilen araçlar ile sahada fiilen çalışan araçların aynı olmadığı, sözlü olarak defalarca uyarıldığı, aradan geçen süreye rağmen sözleşmede taahhüt edilen araçların aynı olmadığı, yıkım ve enkaz kaldırma işlemlerinin çok yavaş ilerlediği belirtilerek sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerektiği, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği hususu ihtar edilmiş, bu yazı aynı gün davacıya elden tebliğ edilmiştir.
Daha sonra, ... tarih ve E-... sayılı Olur ile; 2886 sayılı Kanun'un 62. maddesi uyarınca yapılan ihtarlara rağmen işlerde aynı durumun devam etmesi ve yüklenicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerinde ilerleme kaydedilememesi nedenleriyle sözleşme feshedilmiştir.
İçişleri Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının "İhaleden Yasaklama" konulu ... tarih ve E-... sayılı Olur'u ile; davacı şirketin mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyerek 2886 sayılı Kanun'un 84. maddesini ihlal ettiğinden bahisle bir (1) yıl süreyle kurum ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmiş, anılan karar 23/09/2023 tarih ve 32318 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür."; "Müteahhit veya müşterinin sözleşmenin bozulmasına neden olması" başlıklı 62. maddesinin birinci fıkrasında, "Sözleşme yapıldıktan sonra 63 üncü maddede yazılı hükümler dışında müteahhit veya müşterinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir."; "İdarelerce ihalelere katılmaktan geçici yasaklama" başlıklı 84. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Üzerine ihale yapıldığı halde usulüne göre sözleşme yapmayan istekliler ile sözleşme yapıldıktan sonra taahhüdünden vazgeçen ve mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen müteahhit veya müşteriler hakkında da, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, bir yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir ve bu kararlar Resmi Gazete'de ilan ettirildiği gibi ilgililerin müteahhitlik sicillerine işlenir. (...)" kuralları yer almıştır.
Davalı idare ile davacı şirket arasında imzalanan Kahramanmaraş İlinde Meydana Gelen Deprem Sonrası Ağır Hasarlı Binaların Yıkım ve Enkaz Kaldırma İşinde Onikişubat 1.Gruba (363.123 m²) ait Sözleşmenin "Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi" başlıklı 19. maddesinde, "Bu sözleşmede belirtilen süre uzatım halleri hariç, Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde en az 5 (beş) gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır. Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde gecikilen her gün için ilk sözleşme bedelinin %0.06 (onbinde altı) oranında gecikme cezası uygulanır. İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın gecikme süresinin 5 (beş) günü geçmesi durumunda sözleşme idarece tek taraflı olarak feshedilir. (...)" kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2886 sayılı Kanun'un 62. maddesinde, sözleşme yapıldıktan sonra 63. maddede yazılı hükümler dışında müteahhidin taahhüdünü şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatının gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği kurala bağlanmıştır.
Davacı şirket ile ihaleyi gerçekleştiren idare arasında imzalanan Sözleşmenin "Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi" başlıklı 19. maddesinde, idarece, yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde en az 5 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanacağı, idarenin bu sözleşmede belirlediği süreyi ve açıklamaları içeren ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde idarenin sözleşmeyi feshedeceği belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, 30/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin davacının uhdesinde kaldığı, idare ile sözleşme imzalandıktan sonra 08/06/2023 tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlandığı, Valiliğin 07/07/2023, 18/07/2023 ve 23/08/2023 tarihli yazıları ile sözleşme ve şartname kapsamında yapılması gerekip de davacı tarafından yerine getirilmeyen hususların tespit edildiği, davacıya belirtilen eksikliklerin tamamlanması ve işin hızlanması yönünde uyarılarda bulunulduğu, 23/08/2023 tarihli son ihtarda işe ilişkin imzalanan Sözleşme'nin 19. maddesine değinilmeden 2886 sayılı Kanun'un 62. maddesine atıf yapıldığı, anılan maddede ise sözleşmenin feshini gerektiren nedenlerin açıklanıp, belirtilen hallerde en az 10 gün süreli ihtar yapılması gerektiğinin düzenlendiği, buna göre, davacıya fesihten önce en az 10 günlük bir sürenin verildiğinin kabulü gerektiği, ancak davalı idare tarafından 28/08/2023 tarihli işlem ile 23/08/2023 tarihli ihtar yazısının tebliğ tarihinden 5 gün sonra sözleşmenin feshedildiği görülmüştür.
Bu itibarla, davalı idarece sözleşme feshedilmeden önce tebliğ edilen 23/08/2023 tarihli ihtar yazısında davacıya en az 10 gün süre verilerek ihtarda bulunulmuşken, belirtilen süre henüz dolmadan, ihtar yazısının tebliğ tarihinden 5 gün sonra ve usule aykırı olarak tesis edilen sözleşmenin feshi üzerine alınan dava konusu yasaklama işleminde hukuka uygunluk, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
karar