Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/813 E. , 2025/2160 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/813
Karar No:2025/2160
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... İlkokulu kantinine ilişkin davacı ile imzalanan "... İlkokulu Kantin Kiralama Sözleşmesi"nin süresi sona erdiğinden bahisle Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 21. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca anılan kantinin aylık kira bedelinin 15.000,00-TL olarak belirlenmesine ilişkin 18/01/2024 tarihli Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ... İlkokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Tutanağı'nın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; ilgili mevzuat uyarınca muhammen bedel tespit komisyonunun, valilik/kaymakamlıkça görevlendirilecek il/ilçe milli eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü başkanlığında okul müdürü/müdür yardımcısı, birlik başkanı, defterdarlık/mal müdürlüğü temsilcisi, gerekli görülmesi halinde ilgili özel idare müdürlüğü temsilcisi ile il ve ilçelerde ilgili meslek odasının temsilcisinin katılımıyla oluşacağı, uyuşmazlığa konu okul kantininin aylık kira bedelinin tespit edilmesi amacıyla oluşturulan muhammen bedel tespit komisyonunda, defterdarlık/mal müdürlüğü temsilcisinin yer almadığı görüldüğünden, mevzuatta belirlenen şekilde teşekkülü sağlanmadan toplanan komisyon tarafından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı kararın tebliğini izleyen otuz (30) gün içerisinde ... Bölge İdare Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurulabileceği belirtilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın ihale işleminden doğduğu, ihale işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlığın ivedi yargılama usulü uygulanarak çözümlenmesi gerektiği, bu itibarla, İdare Mahkemesince verilen kararın 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulüne göre doğrudan temyize tabi olduğu ve ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf kanun yoluna başvurulması mümkün olmadığından işin esası incelenmeksizin dosyanın Danıştaya gönderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dosyanın Danıştaya gönderilmesi amacıyla Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının dayanağının 01/12/2023 tarih ve 32386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik uyarınca ortadan kalktığı, davacı ile 04/12/2017 tarihinde imzalanan kantin kiralama sözleşmesinin 15/11/2022 tarihinde sona erdiği, dava konusu işlemin mevcut kantin işletmecisinin kira bedelinin artırımı niteliğinde olduğu, muhammen bedel tespit edilirken 03/01/2024 tarihli Genelge'nin dikkate alındığı, anılan Genelge'de Covid sürecindeki 540 günlük sürenin 20 yıllık toplam sözleşme süresinin hesabında dikkate alınacağının belirtildiği, bu sürenin muhammen bedel tespitinde dikkate alınacağından bahsedilmediği, muhammen bedel tespit edilirken 2017 yılından 2023 yılına kadar kantin ürünlerindeki ortalama %1250'lik artışın, TÜFE oranındaki %455 oranındaki artışın ve asgari ücretteki %1100'lük artışın dikkate alındığı, okulda 354 öğrencinin öğrenim gördüğü, dava konusu işlemin kamu yararı ve hizmetin gerekleri doğrultusunda tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı ile ... İlkokulu Okul-Aile Birliği arasında İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... İlkokulu kantininin kiraya verilmesine ilişkin 5 yıl süreli 15/11/2017 tarihinde yürürlüğe girmek üzere 04/12/2017 tarihinde "Kantin Kiralama Sözleşmesi" imzalanmıştır.
Sözleşme süresi dolduğundan bahisle davacıya okul kantinini işletmeye devam edip etmeyeceği sorulmuş, davacının kantini işletmeye devam etmek istediğini bildirmesi ve okul-aile birliğince de bu talebin uygun görülmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı Kaymakam Olur'u ile muhammen bedel tespit komisyonu oluşturulmuş, 18/01/2024 tarihli Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ... İlkokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Tutanağı ile muhammen bedel 01/11/2023 tarihinden geçerli olmak üzere 1 yıl için aylık 15.000,00-TL olarak belirlenmiştir.
... tarih ve ... sayılı Bakırköy Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü yazısının ekinde söz konusu muhammen bedel tespit tutanağı davacıya tebliğ edilmiş, tespit edilen bedel üzerinden kantinin işletilmeye devam edilip edilmeyeceğinin bildirilmesi, bu bedel üzerinden kantinin işletilmeye devam edilmesi halinde kantin kira sözleşmesinin imzalanarak idarelerine gönderilmesi talep edilmiştir.
Davacı, 19/01/2024 tarihli yazıyla, tespit edilen bedel üzerinden kantini işletmeye devam edeceğini bildirmiş, davacı ile okul-aile birliği arasında bu bedel üzerinden 18/01/2024 tarihinde "Okullarda Bulunan Kantin ve Benzeri Yerleri Kiralama Sözleşmesi" imzalanmıştır.
Bunun üzerine, anılan sözleşmeyi ihtirazi kayıtla imzalayan davacı tarafından, kira süresinin sona ermediği, tespit edilen bedelin fahiş olduğu, muhammen bedel tespit tutanağında bir imzanın eksik olduğu iddialarıyla 18/01/2024 tarihli Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Muhittin Üstündağ İlkokulu Kantin Kirası Muhammen Bedel Tespit Tutanağı'nın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda söz konusu yargılama usulünün uygulanacağı; (g) bendinde, verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği kurala bağlanmış; "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin sekizinci fıkrasında, ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağı kuralı yer almıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, tahmin edilen bedel, ihale konusu olan işlerin tahmin edilen bedeli olarak tanımlanmış; "Tahmin edilen bedelin tespiti" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında, "Tahmin edilen bedel, idarelerce tespit edilir veya ettirilir. İşin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Tahmin edilen bedel, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterilir ve asıl evrak arasında saklanır. Bu bedel gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirilir." kuralına yer verilmiştir.
09/02/2012 tarih ve 28199 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 01/12/2023 tarih ve 32386 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik, "Muhammen bedel tespit komisyonu ve bedel tespiti" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasında, "Muhammen bedel tespit komisyonu, valilik/kaymakamlıkça görevlendirilecek il/ilçe milli eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü başkanlığında okul müdürü/müdür yardımcısı, birlik başkanı, ilgili milli emlak birimi temsilcisi, il ve ilçelerde ilgili meslek odasının temsilcisi ile gerekli görülmesi halinde özel idare müdürlüğü temsilcisinin katılımıyla oluşur."; "Kiralama usulü ve işlemleri" başlıklı 20. maddesinde, "(...) (2) Söz konusu yerlerin birlik tarafından kiraya verilmesi 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü ile yapılır. (3) Kiralama işlemleri, valilik/kaymakamlıkça görevlendirilecek il/ilçe milli eğitim müdür yardımcısı/şube müdürü başkanlığında ilgili birlik başkanı, defterdarlık/mal müdürlüğü temsilcisi, gerektiğinde il/ilçe özel idare müdürlüğü temsilcisinin katılımıyla oluşan ihale komisyonunca yapılır. (...)"; "Sözleşme ve tarafların yükümlülükleri" başlıklı 21. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul-aile birlikleri tarafından uygun görülmesi halinde bu kantinler pazarlık usulü ile aynı işletmeciye yeniden kiralanabilir. Bu kiralamalarda da sözleşme süresi beş yılı, toplam sözleşme süresi de ilk sözleşme tarihinden itibaren yirmi yılı geçemez." kurallarına yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığının "Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" konulu, 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelgesi'nin "I) Kantin işletmecisi bulunan okul/kurumlarda kantinlerin kiralanması" başlıklı bölümünde, "1. Yönetmeliğin 21 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca sözleşme süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi halinde bu kantinler, muhammen bedel tespit komisyonu tarafından muhammen bedel tespit edilerek aynı işletmeciye yeniden kiralanabileceğinden, il/ilçe milli eğitim müdürlüğü tarafından mevcut kantin işletmecilerinin yeniden kiralama talep etme hakkının olup olmadığı hususunun belirlenebilmesi için il/ilçe milli eğitim müdürlükleri tarafından bütün kantin işletmecilerinin ilk sözleşme başlangıç tarihinin tespit edilerek 16/02/2024 tarihine kadar okullara bildirilmesi gerekmektedir. 2. Yeniden kiralama talep etme hakkı bulunan kantin işletmecilerinin, mevcut sözleşmelerinin bitiş tarihinden en az iki ay önce bu haktan yararlanıp yararlanmayacakları hususunu okul aile birliğine yazılı olarak bildirmeleri gerekmektedir. (...) 5. Kiralama sözleşmesinin sonunda sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi durumunda mevcut sözleşmenin bitiş tarihinden en az bir ay önce il/ilçe milli eğitim müdürlüğü tarafından Yönetmeliğin 19 uncu maddesine göre oluşturulan muhammen bedel tespit komisyonunca muhammen bedel tespiti yapılarak tespit edilen kira bedeli mevcut işletmeciye teklif edilecektir. 6. Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında muhammen bedel tespit komisyonu tarafından tespit edilen muhammen bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanır. Yapılacak kiralama sözleşmesinin süresi 5 yılı, toplam sözleşme süresi de 20 yılı aşamaz. 7. Kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmeliğin 20 nci maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlık usulü ile ihale yapılacaktır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51 inci maddesinin (g) bendine göre yapılacak ihale, il/ilçe milli eğitim müdürlüğü tarafından isteklilere ilan yoluyla duyurulacaktır. 8. Komisyon tarafından ihale süreci tamamlanıp işletmeci tespit edildikten sonra işletmeci ile okul aile birliği arasında kiralama sözleşmesi imzalanır. (...); "III) Toplam kiralama sözleşmesinde 20 yıllık sürenin hesaplanması" başlıklı bölümünde, "(...) 4. (...) Covid-19 salgını sürecinde okulların kapalı olduğu, yüz yüze eğitime devam eden öğrenci ve gün sayısında değişiklik yapılan idari kararların uygulandığı 16/03/2020 tarihi ile 06/09/2021 tarihi arasındaki süre (540 gün) 20 yıllık süreye ilave edilecektir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 01/07/2020 tarih ve E.8807033 sayılı yazısında, "(...) koronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle eğitim öğretime ara verilmesi nedeniyle Bakanlığımıza bağlı okullarda bulunan kantinlerin cari sözleşme yılı içerisinde faaliyette bulunamadıkları sürelerin hesaplanarak okulların eğitim öğretime başlayacağı tarih (telafi eğitimi dikkate alınmadan) itibari ile cari sözleşme süresine eklenmesi gerekmekte (...)" açıklaması; 04/01/2021 tarih ve E.18759861 sayılı yazısında, "(...) okullarda eğitim öğretime ara verilmesi sebebiyle faaliyetleri duran kantinlerin sözleşme süreleri donduğundan kantin kira sözleşmelerinin faaliyette bulunulmayan süre aralığında bitmesi ve sözleşme yenilenmesi söz konusu olmayacaktır. Ancak okullarda yüz yüze eğitim öğretimin başlayacağı tarihte kantinlerin sözleşme süreleri de kaldığı yerden işlemeye başlayacağından sözleşme sürelerinin bitiş tarihinin hesaplanmasında salgın sürecinde okulların kapalı olması nedeniyle kantinlerin fiilen faaliyette bulunamadıkları sürelerin dikkate alınması gerekmektedir. (...)" açıklaması yapılmıştır.
Davacı ile Muhittin Üstündağ İlkokulu Okul-Aile Birliği arasında imzalanan 04/12/2017 tarihli "Muhittin Üstündağ İlkokulu Kantin Kiralama Sözleşmesi"nin 21. maddesinde, "(...) Güçlendirme, yangın, onarım ve benzeri nedenlerle geçici olarak eğitim ve öğretime ara verilmesi durumunda kiracının çalışma süresi ve kirası dondurulur. Okulun faaliyete geçmesini müteakip dondurulan süre sözleşme süresine eklenir." düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Uygulanacak yargılama usulünün tespiti yönünden yapılan incelemede:
Aktarılan mevzuattan, kantin kiralama sözleşmesinin süresi biten ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren mevcut kantin işletmecilerinin talep etmesi ve bu talebin okul aile birlikleri tarafından uygun görülmesi halinde bu kantinlerin, muhammen bedel tespit komisyonu tarafından muhammen bedel tespit edilerek pazarlık usulü ile aynı işletmeciye yeniden kiraya verilebileceği, bu durumda muhammen bedel tespit komisyonunca muhammen bedel tespiti yapılarak tespit edilen kira bedelinin mevcut işletmeciye teklif edileceği ve kiracının kendisine teklif edilen söz konusu bedeli kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında bu bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanacağı, kiralama sözleşmesinin en fazla 5 yıl süreli yapılabileceği, toplam sözleşme süresinin de ilk sözleşme tarihinden itibaren 20 yılı aşamayacağı, kiracının teklif edilen bedeli kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden ihale komisyonunca, 2886 sayılı Kanun’un 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usulü ile ihale yapılacağı anlaşılmaktadır.
2577 sayılı Kanun uyarınca ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı, ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağı, verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı ile okul-aile birliği arasında 15/11/2017 tarihinde yürürlüğe girmek üzere 5 yıl süreli kantin kiralama sözleşmesi imzalandığı, sözleşme süresi dolduğundan bahisle davacıya okul kantinini işletmeye devam edip etmeyeceğinin sorulduğu, davacının kantini işletmeye devam etmek istediğini bildirmesi ve okul-aile birliğince de bu talebin uygun görülmesi üzerine muhammen bedel tespit komisyonu oluşturulduğu, anılan komisyon tarafından kira bedeline esas olmak üzere 01/11/2023 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde muhammen bedel tespiti yapıldığı, davacının bu bedel üzerinden kantini işletmeye devam edeceğini bildirmesi üzerine davacı ile okul-aile birliği arasında tespit edilen yeni bedel üzerinden kantin kiralama sözleşmesi imzalandığı, işbu davanın, kira süresinin sona ermediği, tespit edilen bedelin fahiş olduğu, muhammen bedel tespit tutanağında bir imzanın eksik olduğu iddialarıyla muhammen bedel tespiti işleminin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, uyuşmazlığın okul kantininin kiralanmasına yönelik "muhammen bedel" tespitinden kaynaklandığı, aktarılan mevzuat kapsamında, mevcut kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmelik'in 20. maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca pazarlık usulü ile ihale yapılacağı, dava konusu işlemin sözleşmenin imzalanması aşamasından önceki aşamaya ilişkin bir işlem olduğu anlaşılmış olup ihale aşamasındaki işlemler yönünden sözleşme imzalanana kadar, sözleşme imzalansa dahi sözleşme ilişkisinden bağımsız olan ve ondan ayrılabilen ihale süreciyle ilişkili olan işlemlerin kamu gücüne dayalı olarak tesis edilen idari işlemler olarak değerlendirildiği ve ihale ilanı ile başlayıp sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan süreçte idarece tesis edilen işlemlerin ivedi yargılama usulüne tabi ihale işlemleri olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın ihale işleminden kaynaklandığı ve ivedi yargılama usulüne tabi olduğu sonucuna varılmıştır.
2. Esas yönünden yapılan incelemede:
Aktarılan mevzuattan, sözleşme sürelerinin bitiş tarihinin hesaplanmasında Covid-19 salgını sürecinde okulların kapalı olduğu, yüz yüze eğitime devam eden öğrenci ve gün sayısında değişiklik yapılan idari kararların uygulandığı 16/03/2020 tarihi ile 06/09/2021 tarihi arasındaki 540 günlük sürenin dikkate alınacağı anlaşılmakla birlikte Yönetmelik'in 21/4. maddesi uyarınca kantinlerin aynı işletmeciye yeniden kiraya verilmesi durumunda söz konusu sürenin, mevcut sözleşme süresinin bitiş tarihinin hesaplanmasında mı yoksa mevcut işletmeciyle bu yöntemle yapılabilecek toplam sözleşme süresinin hesaplanmasında mı dikkate alınacağı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Her ne kadar 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelge'de 540 günlük sürenin toplam sözleşme süresinin (20 yılın) hesaplanmasında dikkate alınacağı kurala bağlanmış ise de, kantinlerin Yönetmelik'in 21/4. maddesi uyarınca kiraya verilmesi durumunda, mevcut kantin işletmecisinin kantini işletmeye devam etmek istememesi veya devam etme isteğinin okul-aile birliğince uygun görülmemesi ya da kiracının kendisine teklif edilen yeni bedeli kabul etmemesi ihtimalleri nedeniyle aynı kiracıyla sözleşme imzalanamaması durumunun söz konusu olabileceği, davacı ile imzalanan 04/12/2017 tarihli kiralama sözleşmesinde geçici olarak eğitim ve öğretime ara verilmesi durumunda kiracının çalışma süresi ve kirasının dondurulacağı, okulun faaliyete geçmesini müteakip dondurulan sürenin sözleşme süresine ekleneceğinin kurala bağlandığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, hakkaniyet gereği Covid-19 salgını sürecinde okulların kapalı olması nedeniyle kantinlerin fiilen faaliyette bulunamadıkları 540 günlük sürenin mevcut sözleşme süresinin bitişinin hesaplanmasında dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, 15/11/2017 tarihinde yürürlüğe giren kantin kiralama sözleşmesinin normal bitim tarihinin 15/11/2022 olduğu, Covid-19 salgını sürecinde okulların kapalı olduğu, yüz yüze eğitime devam eden öğrenci ve gün sayısında değişiklik yapılan idari kararların uygulandığı 16/03/2020 tarihi ile 06/09/2021 tarihi arasındaki 540 günlük süre dikkate alındığında sözleşme süresinin 15/05/2024 tarihine kadar devam ettiği anlaşıldığından, taraflar arasında imzalanmış ve halihazırda devam eden bir sözleşme varken sözleşme süresinin sona erdiğinden bahisle yeni kira bedeline esas olmak üzere 01/11/2023 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde muhammen bedel tespitine ilişkin 18/01/2024 tarihli dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 28/05/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda söz konusu yargılama usulünün uygulanacağı; (g) bendinde, verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 1. fıkrasında, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği; 6. fıkrasında, bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu, 8. fıkrasında, ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağı kuralları yer almıştır.
Aktarılan düzenlemelere göre ivedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıklarla ilgili olarak ilk derece mahkemelerince verilen kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulabileceği, bunlar dışında kalan uyuşmazlıklarla ilgili olarak verilen kararlara karşı kural olarak istinaf kanun yoluna başvurulabileceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu kantine ilişkin davacı ile imzalanan "Kantin Kiralama Sözleşmesi"nin süresi sona erdiğinden bahisle muhammen bedel tespiti yapılmasına karar verildiği, Bakırköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından muhammen bedelin 15.000,00-TL olarak tespit edildiği ve davacıya "belirlenen kira üzerinden" kantini işletmeye devam edip etmeyeceğinin sorulduğu, davacının kantini işletmeye devam edeceğini bildirerek 15.000,00-TL bedel üzerinden 18/01/2024 tarihinde sözleşme imzaladığı; sözleşme imzalandıktan sonra 18/03/2024 tarihinde mahkeme kaydına giren dilekçe ile kira bedelinin 15.000,00-TL olarak tespiti işleminin iptali istemiyle iş bu davanın açıldığı, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulduğu, Bölge İdare Mahkemesince uyuşmazlığın, ihale işlemi mahiyetinde olduğu ve 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulüne göre doğrudan temyize tabi olduğu gerekçesiyle işin esası incelenmeksizin dosyanın Danıştaya gönderildiği anlaşılmaktadır.
Millî Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği ve Milli Eğitim Bakanlığının "Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" konulu 03/01/2024 tarih ve 2024/35 sayılı Genelgesi'nde yer alan düzenlemelerden, okul kantinini işletmekte olan mevcut kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmesi durumunda kantin işletmecisi ile okul aile birliği arasında muhammen bedel tespit komisyonu tarafından tespit edilen muhammen bedel üzerinden yeniden kiralama sözleşmesi imzalanacağı, mevcut kiracının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul etmemesi durumunda ise belirlenen bu muhammen bedel üzerinden Yönetmelik'in 20. maddesi uyarınca oluşturulan ihale komisyonunca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/1, (g) maddesi uyarınca pazarlık usulü ile ihale yapılacağı görülmektedir.
Mevcut kiracı olan davacının kendisine teklif edilen kira bedelini kabul ederek kantini işletmeye devam etmeyi tercih edip 18/01/2024 tarihinde sözleşme imzaladığı ve herhangi bir ihale işleminin söz konusu olmadığı hususu dikkate alındığında; dava konusu "kira bedelinin tespiti" işleminin bir ihale işlemi niteliğinde olmayıp, mevcut kiracının sözleşmesinin uzatılmasına esas olacak kira bedelinin belirlenmesine ilişkin sözleşme uygulaması niteliğinde bir işlem olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Kaldı ki, davanın açıldığı tarihte sözleşme imzalanmış olması, dava konusu edilen işlemin bir "muhammen bedel" işlemi niteliğinde değil "sözleşme bedeli" niteliğinde olduğunu göstermektedir.
Bu itibarla, sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Ayrıca dava konusu işlem, ihale işlemi niteliğinde olmadığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 20/A maddesi kapsamında ivedi yargılama usulünün de uygulanmaması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan kanun yolu başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesince karara bağlanması gerektiği gerekçesiyle, temyiz isteminin görev yönünden reddine karar verilerek dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.
karar