Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/856 E. , 2025/3983 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/856
Karar No : 2025/3983
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerinde ruhsata aykırı imalatlar yapıldığının tespitine ilişkin 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenmiş ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağına dayanılarak, 2960 sayılı Kanuna istinaden 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 931.626,63-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; cezaların şahsiliği ilkesi ile idarenin işlemlerinin belirli, açık, kesin ve anlaşılır olması gerekliliğine değinilerek, davada, 3194 sayılı İmar Kanunu'un 42. maddesine göre para cezasını gerektiren imalatların tespiti üzerine, dava konusu belediye encümeni kararıyla söz konusu aykırılıklar için toplam para cezasının hesaplandığı, ancak kararda belirtilen yapı nedeniyle ilgililerin hisseleri oranında tabi tutulacağı para cezası miktarının ayrıca belirlenmediği görüldüğünden bahisle, mevzuata aykırı imalatlar için uygulanacak toplam para cezası hesaplandıktan sonra yapı nedeniyle ilgililerinin hisselerine isabet eden miktardaki para cezasına tabi tutulması gerekirken, bu husus dikkate alınmaksızın her bir hissedarın isimlerinin yanına hisse oranları yazılması ve toplam para cezası hesaplanması şeklinde para cezası verilmesine ilişkin tesis edilen encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlem ve dayanağı yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlediği ve tebligatlarının bu Kanunda belirtilen usullere göre yapıldığı, yapı tatil tutanağında ruhsata aykırı imalatların ayrıntılı olarak tespit edildiği, dava konusu taşınmazın 22/07/1983 tarihli 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında, sahil şeridinde park alanında kaldığı, plan gereği davaya konu taşınmazdaki uygulamaların ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Tek hakimle çözümlenecek davalar" başlıklı değişik 7. maddesinin 1. fıkrasında; uyuşmazlık miktarı yirmibeşbin Türk Lirasını aşmayan ve konusu belli parayı içeren idarî işlemlere karşı açılan iptal davaları ile tam yargı davalarının idare mahkemesi hâkimlerinden biri tarafından çözümleneceği hüküm altına alınmış, Kanun'un Ek 1. maddesinde ise; "Bu Kanunun tek hakimle çözümlenecek davalara ilişkin 7. maddesindeki parasal sınırlar; her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, önceki yılda uygulanan parasal sınırların, o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında; konusu belirli bir miktar paraya ilişkin olan işlemlerin iptali istemiyle açılan "iptal davaları" ile bu nitelikteki işlemler üzerine birlikte açılan "iptal ve tam yargı davaları"nda, Mahkemenin karar verdiği tarih itibariyle 2577 sayılı Kanunun Ek 1. maddesinde belirtilen değerleme oranına göre, o yıl için belirlenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıkların tek hakim tarafından, parasal sınırı aşan uyuşmazlıkların ise heyet halinde çözümlenmesi gerekmektedir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında: "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir, her ne kadar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun uygulanacağı hallere yapılan atıflar arasında bu husus sayılmamış olsa da, Usul Hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
Dairemizin 2025/769, 2025/782, 2025/851, 2025/856, 2025/861, 2025/863, 2025/864, 2025/894, 2025/911, 2025/918, 2025/963 ve 2025/1029 esasına kayıtlı dosyalarının birlikte incelenmesinden; bakılan davanın, "İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel" üzerinde yer alan taşınmazda davalı idare elemanları tarafından yapılan incelemede ruhsata aykırı uygulamaların ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, yapı sahiplerine 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca 931.626,63-TL para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin... tarih ve...sayılı kararının iptali istemiyle 07/04/2023 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyadaki dava dilekçesi değerlendirildiğinde, davacının iradesinin dava konusu 931.626,63-TL para cezası içeren encümen kararının tamamının iptaline yönelik olduğu, hissesi oranında veya payına düşen kısmın iptali gibi bir talebinin olmadığı, öte yandan 2023 yılı tek hakim karar verme parasal sınırının 171.000-TL olduğu hususları dikkate alındığında, bakılmakta olan davanın, ilk derece Mahkemesi tarafından heyetle çözülmesi gereken davalardan olduğu ancak, tek hakimle karar verildiği görülmektedir.
Bu itibarla, tek hakim sınırını aşan dava konusu işlem hakkında İdare Mahkemesince heyet halinde karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılarak dosyanın Mahkemesine gönderilmesi yönünde karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilmek suretiyle, İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 24/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
karar