Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/905 E. , 2025/3441 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/905
Karar No : 2025/3441
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
5- ... 6- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 21/03/2015 tarih ve 29302 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 11/02/2015 tarih ve 2015/7277 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Muş Ovası 2. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde yer alan, davacılara ait ..., ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacılara ait taşınmazları kapsayan dava konusu toplulaştırma işleminin, mevzuatta ön görülen usule ve şekle uygun olarak yapıldığı, yapılan toplulaştırma işlemi sonucunda davacılara verilen taşınmaz ile önceki taşınmazların bulundukları konum ve verimlilik esaslarına göre eşdeğer olduğu, toplulaştırma işlemi sonucunda davacılara ait önceki parsel ile tahsis edilen yerlerin ilişkisi gözetilerek mevzuatta belirlenen teknik kriterlere ve fiili duruma uygun olduğu, her ne kadar kök bilirkişi raporunda, dava konusu toplulaştırma işleminin davacılara ait arazi parçalarının kısmen şeklinin düzeltilerek, bulunduğu yerin genel itibariyle korunması dışında tarımsal anlamda fayda sağlamadığı görüşlerine yer verilmiş ise de, bu hususun tek başına toplulaştırma işlemini hukuken sakatlamayacağı, toplulaştırma işleminin idarenin takdir hakkı kapsamında diğer tüm tarımsal koşullar ve arazi sahiplerinin menfaati birlikte değerlendirilerek gerçekleştirildiği, arazi toplulaştırma işleminde dava konusu parseller yönünden hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kamu yararı için herhangi bir fayda taşımayan idari işlemin amaç unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde yer alan, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri, kararın buna ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Kararın ... ve ... sayılı parsele ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, birim alandan azami ekonomik verimin alınması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi amacına hizmet ettiği belirtilmektedir.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parselasyon Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarının yerine getirilmesi gerektiği kuralına yer verilmiştir.
Davacının ... nolu taşınmazına karşılık toplulaştırma işlemleri neticesinde ... ve ... nolu taşınmazların tahsis edildiği, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda, dava konusu...parselin, iki farklı birbirine uzak olan yerde planlanmış olması nedeniyle eleştirildiği, tek parselde arazi verilmesi ve arazilerin yoğun olduğu bölgede ve en büyük parselin etrafında toplanarak verilmesi ilkesine uygun olmadığının belirtildiği, davalı idare tarafından, ... parselin neden birbirine uzak iki ayrı parselde planlandığı hususunda açıklama yapılmadığı anlaşılmaktadır. Davalı idareden müstakil 19.780,00 m2 yüzölçümüne sahip ... parselin, 3.815,39 m2 olarak ... ada ... parselde ve 15.730,06 m2 olarak ... parselde ayrı ayrı planlanmasında teknik bir zorunluluk olup olmadığı veya davacının başka parselleri ile bir araya getirme amacı olup olmadığı hususu sorulduktan ve işlemin makul bir gerekçesi varsa ortaya konulduktan sonra ... parsel yönünden karar verilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan davacının ... nolu parseline karşılık toplulaştırma işlemleri neticesinde... nolu parselin tahsis edildiği, davacıya tahsis edilen... nolu parselin üçgen şeklinde olması nedeniyle, şekil yönünden incelenmek ve anılan durumun teknik zorunluluktan kaynaklanıp kaynaklanmadığının açıklanması için ek rapor alındığı, dosyaya sunulan 07/07/2023 tarihli ek raporda, üçgen şekilli parselin tarımsal üretime engel olmadığı, traktör kullanılması bakımından olumsuz bir durumun söz konusu olmadığı, taşınmazın dere yatağından kurtarıldığı belirtilmekte ise de; Tapu Genel Müdürlüğü Takbis Parsel Sorgulama sayfasındaki ... ada ... parsel nolu taşınmazın uydu görüntüsü incelendiğinde, parselin içinden dere geçtiği, parselin dere yatağından kurtarılmadığı gibi parselin üçgen şeklinin hangi zorunluluktan kaynaklandığı hususunun da aydınlatılmadığı, davalı idarenin bu konuda hiçbir açıklama yapmadığı, bilirkişi raporunda da bu hususta bir değerlendirme yapılmadığı, dava konusu ... parsele karşılık tahsis edilen ... ada ...parsel yönünden üçgen şeklinde planlama yapmanın ve dereyi taşınmazın içinde bırakmanın teknik bir zorunluluktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı hususunun aydınlatılmasından sonra karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:2... sayılı kararının, Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü ... parsele ilişkin kısmının oybirliğiyle, ... ve ... parsele ilişkin kısmının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçukluğuyla ONANMASINA,
3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ... ve ... parsele ilişkin kısmının oybirliği ile BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/05/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dosyasının incelenmesinden; Muş ili, Merkez ilçesi, ... (...) Köyünün 21/03/2015 tarih ve 29302 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 11/02/2015 tarih ve 2015/7277 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca toplulaştırma uygulama alanı olarak ilan edildiği, davacıların maliki olduğu Muş ili, Merkez ilçesi, ... Köyü Eski ... ve ... parsel numaralı taşınmazlara, yeni ... ve... sayılı parsellerin tahsis edildiği, davacının dava dilekçesinde, kök parselleri olan ... ve ... parselin ... Nehrine çok yakın bir konumda iken, toplulaştırma işlemi neticesinde yapılan planlama ile nehirden uzaklaştırıldığı yönünde iddialarının oluğu, gerçekten de her iki parselin nehirden daha uzak bir konuma taşındığı hatta, ... parselin nehire kıyısının bulunduğu, davacıya yeni tahsis edilen parsellerin ise nehir ile bir bağlantısının kalmadığı, eski durumda parsellerin konumları itibariyle davacının iki parseli de nehirden sulayabilme imkanı varken, toplulaştırma işlemi neticesinde bu imkanının kalmadığı, üstelik yeni tahsis edilen parsellerin geometrik olarak da tam dikdörtgen şeklinde olmadığı, davalı idarenin parsellerin konumunun neden değiştirildiği hususunda herhangi bir teknik zorunluluk da ortaya koymadığı göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu toplulaştırma işleminde eski ... ve ... parsel yönünden de hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu toplulaştırma işleminin bahse konu parseller yönünden iptal edilmesi gerektiği sonucuna varldığından, temyizen incelenen kararın bu parseller yönünden de bozulması gerektiği oyuyla Dairemizin çoğunluk kararına katılmıyorum.
karar