Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/906 E. , 2025/7156 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/906
Karar No : 2025/7156
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Doğal Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER: 1- ... Mermer Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Doğaltaş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Konya ili, Beyşehir ilçesi dahilinde bulunan ER:... sayılı saha için II (b) grubu arama ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; her ne kadar davacı tarafından maden ruhsatı istenen saha için zorunlu olan orman izni isteminin reddi işleminin dava konusu edilerek iptalinin sağlandığı ve davacı lehine "orman izni" konusunda lehine verilmiş bir yargı kararı bulunmakta ise de; bu kararın davalı idareye karşı açılmış bir dava olmadığı, başka bir deyişle davalı idarenin ruhsat verilmemesi işlemine karşı açılmış bir dava olmaması, yine mevzuat kurallarında veya başka bir mevzuatta maden ruhsatı verilmesi şartlarından herhangi birisi için açılmış bir dava bulunması halinde yargılama süresince o maden sahasının ruhsat müracaatına kapatılacağına yönelik bir düzenleme bulunmadığı, buna yönelik bir iddia ve mevzuatın davacı tarafından da ortaya konulamadığı, bu nedenle davalı idare tarafından davacının ruhsat başvurusu yaparak yatırmış olduğu ruhsat bedeli uyarınca anılan saha için Kanun gereği davacıya bir yıllık süre tanındığı, bu sürede gerekli orman izninin alınamadığı, davacı tarafından tekrar ruhsat başvuru
harcı yatırılması üzerine sahanın bir yıl daha müracaata kapatıldığı, ancak bu süre zarfında davacı tarafından orman izninin alınamadığı, orman izni verilmesi işlemi hakkında davacı lehine verilen yargı kararının, davalı idare bakımından davacıya aynı yer için doğrudan ruhsat verilmesi sonucuna ilişkin olmadığı, 3213 sayılı Kanun uyarınca bir yıl içerisinde gerekli izinler alınarak idareye teslim edilmemesi halinde sahanın tekrar müracaata açık hale gelebileceği, bu hususta davalı idareye kusur atfının mümkün olmadığı, maden sahasının uzunca bir süre müracaata kapatılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle maden sahasının müracaata açık hale gelerek başka bir firmaya (müdahile) verilmesi sonucu davacının aynı saha için ruhsat verilmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idarenin dürüst davranma ilke ve yükümlülüğüne aykırı davrandığı, 08/12/2017 tarihli dilekçe ile talep edilen ER:... nolu saha ile ER:... nolu sahanın, ER:... nolu saha ile ER:... nolu sahanın, ER:... nolu saha ile ER:... nolu sahanın koordinatlarının birebir aynı olduğu, idare tarafından saha numaralarının farklı olduğuna dair gerekçenin dürüst işlem ilkesine aykırı olduğu, mahkemeye erişim hakkının engellendiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare ile müdahil ... Doğaltaş Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, diğer müdahil ... Mermer Dış Ticaret Limited Şirketi tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirketin, Konya ili, Beyşehir ilçesi sınırlarında yer alan ER:..., ER:..., ER:... sayılı talep sahaları için, davalı idareye 19/08/2015 tarihinde II (b) grubu (mermer) maden arama ruhsat müracaatlarında bulunularak 09/10/2015 tarihinde arama ruhsat bedellerinin yatırıldığı, davacı tarafından, maden arama sahalarının özel izin alınarak çalışılacak Devlet
Koruma Orman sahaları ile çakışması nedeniyle orman izni alınması istemiyle yapılan başvurunun Konya Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddediliği, anılan işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası üzerine dava açıldığı, bu arada 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. ve Maden Yönetmeliği'nin 11. maddeleri uyarınca arama ruhsat bedeli yatırılma tarihiden itibaren 1 (bir) yıl içerisinde ilgili kurumlardan gerekli izinler alınarak davalı idareye ibraz edilemediğinden bahisle anılan sahaların yeni müracaatlar için açık hale getirildiği, davacı şirket tarafından, başvuru yapmış olduğu sahaların 12/10/2016 tarihi itibarıyla herkese açık hale getirilmesi nedeniyle 13/10/2016 tarihinde tekrar arama ruhsat müracaatında bulunularak ruhsat bedellerinin yatırıldığı, orman izni isteminin reddi işleminin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı ilamındaki; "...İşlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Yönetmelikte II (b) grubu madenler için bir kısıtlama getirilmemekle birlikte, Genelge ile getirilen bu kısıtlama Orman Kanunu'na aykırılık oluşturmadığından, davalı idare tarafından davacı başvurusunun Genelge dayanak gösterilerek reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan benzer bir uyuşmazlıkta Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2016/1359, K:2017/1227 sayılı kararı da bu yöndedir. " gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, anılan karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı ilamıyla Danıştay temyiz yolu açık olmak üzere reddine karar verilmesi sonrası yine davacı tarafından yapılan temyiz başvurusunun Danıştay 8. Dairesi'nin 14/10/2022 tarih ve E:2018/6105 K:2022/5660 sayılı ilamındaki; "...Dava konusu işlemin dayanağı Genelgenin, üst hukuk normlarını aşar nitelikte düzenleme içermesi nedeniyle iptal edilmiş olması karşısında, davacının izin talebinin sırf Genelge gerekçe gösterilerek değerlendirmeye alınmamasına yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. (...) Bu itibarla, davanın reddi yönündeki karara yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır" gerekçesiyle bozulduğu, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı ilamıyla Danıştay bozma ilamına uyularak; "...dava konusu işlemin dayanağı Genelgenin, üst hukuk normlarını aşar nitelikte düzenleme içermesi nedeniyle iptal edilmiş olması karşısında, davacının izin talebinin sırf Genelge gerekçe gösterilerek değerlendirmeye alınmamasına yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı, öte yandan bu kararın davacının izin talebinin kabulü anlamına gelmediği, davalı idarece Kanun ve Yönetmelik kapsamında oluşturulacak komisyon marifetiyle yapması gereken inceleme ve araştırmayı yaparak izin talebini değerlendirmesi gerektiği" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, işbu kararın Danıştay 8. Dairesi'nin 08/11/2023 tarih ve E:2023/2559, K:2023/6005 kararıyla onanarak kesinleştiği görülmektedir.
Gelinen noktada, davacı şirket tarafından 02/08/2023 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvuru yapılarak orman izni isteminin reddine ilişkin işlemin Mahkeme kararıyla iptaline karar verildiğinden bahisle anılan ruhsat sahalarına ilişkin işlemlerin yeniden başlatılması isteminde bulunulduğu, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemindeki; "....ruhsat müracaatlarının yapıldığı tarihte geçerli olan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin üçüncü fıkrası, Maden Yönetmeliğinin 11. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ER:..., ER:..., ER:... sayılı II-B grubu maden arama ruhsat müracaatlarınız ile ilgili olarak yapılacak herhangi başka bir işlem bulunmamaktadır." gerekçesiyle reddi üzerine, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik Faaliyetlerinde İzinler" başlıklı 7'nci maddesinde; "Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Özel çevre koruma bölgeleri, milli parklar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, muhafaza ormanları, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, 1 inci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, 1 inci derece sit alanları ile madencilik amacı dışında tahsis edilen ve Genel Müdürlük tarafından uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize sanayi bölgeleri, petrol, doğalgaz ve jeotermal boru hatları gibi yatırım alanlarına ait koordinatlar ilgili kurumlar tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/8 md.) Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen alanlara yapılan ruhsat müracaatlarının hak sağlaması hâlinde, iki ay içinde ruhsat bedeli yatırılması ve 16 ncı maddeye göre müracaatta bulunulması şartıyla ruhsat düzenlenir. Ruhsat sahasındaki bu alanlara ilişkin ilgili kurumlardan izin alınması için ruhsat sahibine bir yıl süre verilir. Bu süre içinde bu alanların izin alınamayan kısımları ruhsat sahasından taksir edilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin temel sebebi, davacının orman izni alamaması olup, bu nedenle arama ruhsatı düzenlenmeyerek ruhsatlandırma süreci sonlandırılmıştır. Bu haliyle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Ancak, her ne kadar davacı tarafından orman izni verilmemesine karşı açılan davada ayrıntısına yukarıda yer verildiği üzere işlem iptal edilmiş ve söz konusu karar Dairemizin kararıyla onanarak kesinleşmiş ise de, bu iptal hükmünün bakılan davaya etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan kararın gerekçesinde, iptal kararının davacının izin talebinin kabulü anlamına gelmediği ve davalı idarece Kanun ve Yönetmelik kapsamında oluşturulacak komisyon marifetiyle yapması gereken inceleme ve araştırmayı yaparak izin talebini değerlendirmesi gerektiği karara bağlandığından, başka bir ifadeyle, iptal kararı üzerine davacıya doğrudan izin verilmediğinden, davacının usulden (2014/1 sayılı Genelge uyarınca) reddedilen orman izni talebinin tekrar ve ilk kez esastan değerlendirmeye tabi tutulacağı açıktır.
Bu itibarla, davacının arama ruhsat sürecinin sonlandırılarak sahanın tekrar müracaatlara açık hale getirilmesinin gerekçesini oluşturan, davacının orman izni alamamasına ilişkin durumun iptal kararı üzerine hukuken ortadan kalkmadığı görüldüğünden, işlemin gerekçesini oluşturan orman izninin davacıya verilip verilmediğinin somut bilgi ve belgelerle tespit edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Buna göre, davacı tarafından davalı idareye yapılan 02/08/2023 tarihli başvuruda, iptal kararı üzerine Konya Orman Bölge Müdürlüğü tarafından 3 fiziki dosya hazırlanmasının davacıdan talep edildiği ifade edilerek, davalı idareden ruhsatın devam ettiğine dair belge istenildiğinden, Dairemizin 08/11/2023 tarih ve E:2023/2559, K:2023/6005 kararıyla onanarak kesinleşen orman iznine dair iptal kararı sonrasında, davacı tarafından orman izni verilmesi için orman idaresine (Orman Genel Müdürlüğü veya ilgili Bölge Müdürlüğüne) başvuruda bulunulup bulunulmadığı, söz konusu başvuru üzerine orman izni verilip verilmediği, orman izni verilmesine ya da verilmemesine dair işlem tesis edildiyse buna karşı dava açılıp açılmadığı hususları ile Konya Orman Bölge Müdürlüğü tarafından 3 fiziki dosya hazırlanmasının istenilmesine dair işlemin, davacı tarafından dava konusu saha için ikinci kez (sahanın müracaata açılması üzerine 13/10/2016 tarihinde) müracaatta bulunulması sonrasında yeniden orman izni talep edilip edilmediğinin ve bu talebin sonucunda işlem tesis edilip edilmediğinin araştırılarak, davacının dava konusu saha için orman izni alıp alamadığının açık bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir.
Bu durumda, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL temyiz yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 24/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
karar