Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/921 E. , 2025/1937 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/921
Karar No:2025/1937
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Taşımacılık ve Temizlik Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... Büyükşehir Belediyesince ... tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Kent Estetiği Bünyesinde Çalıştırılmak Üzere Muhtelif Araç Kiralama ve Halk Sağlığı Alanında Haşere Mücadelesi İçin Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi" ihalesine ait ihale dokümanına yönelik dava dışı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine ihalenin iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; (dava konusu Kurul kararındaki sıralamaya göre);
1. iddia yönünden; yüklenicilerin işin görülmesi esnasında öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlal etmek suretiyle, idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumlu olacağının ve idarenin ise takip, gözetim ve denetim sorumluluğu bulunduğunun hüküm altına alındığı, bu çerçevede ihale konusu işin görülmesi esnasında yüklenicinin gerekli güvenlik ve sağlık tedbirlerini almakla yükümlü olduğu, bu bağlamda araçların kullanımından veya teknik yetersizlik veya donanımından kaynaklı ve ayrıca kiralanan araçların çalışma alanlarında sebep olduğu her türlü (maddi&cismani) zarar doğuran kazalardan yüklenicinin sorumlu olmasına yönelik olan şikayete konu Teknik Şartname düzenlemelerinin Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin hüküm ve amaçlarıyla uyumlu olduğu, söz konusu düzenlemelerde doğrudan sürücü hatalarından kaynaklanan sorumluluktan bahsedilmediği, işin ifası sırasında meydana gelebilecek zararlardan yükleniciye atfedilebilecek sorumluluk halinden bahsedildiği, bu husustaki sorumluluğun sözleşme hükümleri ile ilgili mevzuata aykırı olarak genişletilmesinin mümkün olmadığı, diğer bir deyişle anılan düzenlemenin doğması muhtemel tazminat ve ödemelere ilişkin olarak genel hükümlerin uygulanmasını engelleyici nitelikte olmadığı anlaşıldığından, bu iddianın yerinde olmadığı;
2. iddia yönünden; İdari Şartname’nin 7. maddesinde çift kabin kamyonet (6+1) ve çift kabin kamyonetin (4+1) aylık kiralama bedelinin (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil) şoförsüz araçlarda; taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde (Eylül/2024) yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacağı hususunun yeterlik kriteri olarak belirlendiği, bu durumda söz konusu kriteri sağlamayan isteklilerin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, Teknik Şartname’nin 9.6. maddesinde yer alan düzenlemenin ise İdari Şartname’nin 7. maddesinde belirtilmemiş olması sebebiyle yeterlik kriteri olarak değerlendirilmeyeceği ve söz konusu düzenlemenin teklif verilmesine engel olacak niteliğinin bulunmadığı anlaşıldığından, bu iddianın yerinde olmadığı;
3. iddia yönünden; işin süresinin 14 ay olduğu dikkate alındığında ihalede istenen araçların yeni/son model araçlar olarak değerlendirilemeyeceği, idarece Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri konulu 2021/14 Genelgesi kapsamında “… model yılı yeni olmayan araçlara öncelik verilecektir.” düzenlemesine uygun olarak model yılının belirlendiği, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesi gereği ihtiyaçlarını uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını sağlamakla sorumlu olan idarenin araçlara ilişkin teknik özellikler ile işe başlama süresini belirleme hususunda takdir yetkisinin bulunduğu, şikayete konu düzenlemelerin ihaleye teklif verilmesine engel olacak niteliğinin bulunmadığı, nitekim ihaleye 8 isteklinin teklif verdiği, ayrıca davacının da hangi araçlarda hangi teknik özelliklerin rekabeti engelleyici olduğu veyahut hangi marka ya da firmayı işaret ettiğine yönelik somut delil ortaya koymadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde bu iddianın yerinde olmadığı;
Öte yandan, ilgili mevzuat uyarınca mahalli idarelerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı park bahçe bakım ve onarım işi, çöp toplama, cadde, sokak, meydan vb. temizlik işleri, bu işlerin karakteristik edimlerini içeren veya alt hizmetleri niteliğinde olan refüj ve yeşil alanların bakım ve onarımı, ot temizliği, çim biçimi, toprak işleme, arazi hazırlığı, fidan üretimi, dikimi ve bakımı ile ağaç budama, sulama ve bakımı, sürücülü araç/iş makinesi kiralama vb. işler diğer koşullara bakılmaksızın personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak kabul edilmekte olup mahalli idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapmalarına imkan bulunmadığı;
Yapılan incelemede, işin süresi dikkate alındığında ihalenin yıl boyunca devam ettiği ve niteliği gereği süreklilik arz ettiği; ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idare için kullanan personele açıkça yer verildiği, ayrıca idarenin 11/12/2024 tarihli yazısından ve ihale dokümanından anlaşılacağı üzere ihale konusu “Kent Estetiği Bünyesinde Çalıştırılmak Üzere Muhtelif Araç Kiralama ve Halk Sağlığı Alanında Haşere Mücadelesi İçin Araç Kiralama Hizmet Alımı” işi kapsamında çevre düzenlenmesi ile ilaçlama hizmetlerinde kullanılacak araç ve personelin bulunduğu dikkate alındığında, ihalenin park bahçe bakım ve onarım işinin karakteristik edimini içeren sürücülü araç/iş makinesi kiralama hizmeti mahiyetinde olduğu, buna göre ihalenin niteliği itibarıyla personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğu ve mahalli idarelerin bu şekilde alım yapmalarına imkan bulunmadığından ihalenin 4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine aykırı olduğu, bu hususun düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğu anlaşıldığından, ihalenin iptali yönündeki dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 56. maddesinin 2. fıkrası ile Kamu İhale Kurumuna (Kurum) sınırlı inceleme ve karar alma yetkisi verildiği, Kurumun itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyebileceği ve sadece bu hususlar hakkında karar alabileceği, başvuru sahibinin idareye şikayet ve Kuruma itirazen şikayet dilekçesinde yer vermediği, iddia konusu etmediği hususlar ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilmeyen hususları inceleme yetkisinin olmadığı, 4734 sayılı Kanun'un 56/2 maddesinin geniş yorumlanamayacağı, dar yorumlanması gerektiği, anılan kuralda istisnai bir düzenlemeye de yer verilmediği, başvuru sahibinin hem şikayet hem de itirazen şikayet dilekçelerinde ihalenin 4734 sayılı Kanun'un 62/1 (e) maddesine aykırı olduğuna ilişkin herhangi bir iddiasının bulunmadığı, idarenin şikayet üzerine aldığı kararda da bu yönde bir değerlendirme ve belirleme bulunmadığı, Kurumun ileri sürülmeyen hususları incelediği ve bu hususlar hakkında karar verdiği, dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden sakat olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin 4734 sayılı Kanun'un verdiği görev ve yetki çerçevesinde mevzuata uygun olarak inceleme ve değerlendirme yapılarak tesis edildiği, uyuşmazlığa konu ihale kapsamında çevre düzenlemesi ile ilaçlama hizmetlerinde kullanılacak araç ve personelin bulunduğu dikkate alındığında, ihalenin park bahçe bakım ve onarım işinin karakteristik edimini içeren sürücülü araç/iş makinesi kiralama hizmeti mahiyetinde olduğu, buna göre ihalenin niteliği itibarıyla personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğu, ancak 4734 sayılı Kanun'un 62. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78. maddesi uyarınca mahalli idarelerin bu şekilde alım yapmalarına imkan bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Gaziantep Büyükşehir Belediyesince ... tarihinde açık ihale usulüyle ... ihale kayıt numaralı "Kent Estetiği Bünyesinde Çalıştırılmak Üzere Muhtelif Araç Kiralama ve Halk Sağlığı Alanında Haşere Mücadelesi İçin Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi" ihalesinin gerçekleştirileceği ilan edilmiştir.
Anılan ihalede istekli olabilecek dava dışı ... Tekstil Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (... Tekstil) tarafından, ihale dokümanına yönelik 04/11/2024 tarihinde ihaleyi gerçekleştiren idareye şikayet başvurusunda bulunulmuş, başvurunun idarece 04/11/2024 tarihli yazı ile reddi üzerine 15/11/2024 tarihinde Kurula itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Öte yandan, uyuşmazlığa konu ihale 08/11/2024 tarihinde gerçekleştirilmiş, ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak davacı şirket belirlenmiştir.
... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla, ihalenin iptaline karar verilmesi üzerine ihale üzerinde bırakılan davacı şirket tarafından, Kurumun ileri sürülmeyen hususları incelediği ve bu hususlar hakkında karar verdiği iddiasıyla anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. (...)"; İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in "Kurum tarafından inceleme" başlıklı 18. maddesinin birinci fıkrasında, "(1) İtirazen şikayet başvuruları;
a) İlan veya ön yeterlik/ihale dokümanına yapılan başvurular, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlarla sınırlı incelenir.
b) İhale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden incelenir."; İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ'in "Kurum tarafından inceleme" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasında, "Kurum, itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönlerinden inceler." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, ilgililer tarafından ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla Kamu İhale Kurumuna yapılan itirazen şikayet başvurularının, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği hususu ile sınırlı olarak inceleneceği, böylece Kurumun yapacağı incelemenin kapsamının söz konusu hususlarla sınırlandırıldığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanun'un 56. maddesinin gerekçesinde, "(...) İdari başvuru yolunun amaca uygun biçimde kullanılmasını temin bakımından Kurum tarafından başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikayet üzerine verdiği kararda yer alan hususlar ile itiraz edilen işlemlerin diğer istekliler bakımından uygulanmasının eşit muamele ilkesini ihlal edip etmediği ile sınırlı bir incelemenin yapılması öngörülmekte, böylece şikayet inceleme sürecinin kısa sürede sonuçlandırılması amaçlanmaktadır. (...)" açıklamalarına yer verilmiştir.
4734 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğundan bahisle iptali için itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesine başvurulması üzerine, Anayasa Mahkemesinin 10/07/2013 tarih ve E:2012/66, K:2013/85 sayılı kararında, idari fonksiyonun "sürekli bir devlet fonksiyonu" olması açısından, ihale işlemlerinin sürekli iptal tehdidi altında olmasını engellemek ve idari işlevin sürekliliğini sağlamak amacıyla, kanun koyucu tarafından bazı kısıtlamalar getirildiği, düzenlemenin, idari başvuru yolunun amaca uygun biçimde kullanılmasını temin bakımından başvuru ya da iptal gerekçeleriyle sınırlı olarak incelenmesini, aynı zamanda ihale süreçlerinin uzunluğu göz önüne alındığında dayanaksız iddialarla sürecin daha da uzatılmasının kamu menfaatini zedeleyebileceği gerekçesiyle inceleme sürecinin kısa sürede sonuçlandırılmasının amaçlandığı belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, şikayet ve itirazen şikayet başvuru dilekçelerinde başvuru sahibi tarafından, "Teknik Şartname’nin “Muhtelif Araçlar ile İlgili Koşullar” başlıklı 4. maddesinde yer alan 4.23 ile 4.24. madde düzenlemelerinin ucu açık ve belirsiz olduğu, yükleniciyi ne olduğu veya olacağı belli olmayan sorumluluk altına soktuğu, genel sigorta kapsamı dışında bulunan idare personelinin hatasından kaynaklanan ceza, kaza ve üçüncü şahıslara karşı sorumlulukların, sürücü kaynaklı oluşacak çevreye verilen zararlar neticesinde oluşacak zararların tazmininin ne olacağının belli olmadığı, anılan düzenlemelerin sağlıklı bir maliyet oluşturulmasına ve teklif verilmesine engel olacağı, ayrıca idare personelinin sebep olduğu kaza ve her türlü zararın oluşması neticesinde üçüncü şahıslara ödenecek ucu açık ceza/tazminatların tahsili konusunun yüklenici ile idare arasında hukuki sonuçlar doğuracağı; Teknik Şartname’nin 9.6. maddesinde “İhale üzerinde kalan isteklinin çift kabin kamyonet (6+1) ve çift kabin kamyonet (4+1) araçlar için teklifi, araç kasko değerinin %2’si olan kalemlerinde; teklifinin, teklif ettiği aracın kasko değerinin %2‘sini geçmesi durumunda ise ödeme kasko değerinin %2’si tutarı olarak yapılacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, ancak kasko değerinin %2’sini geçen tekliflerin geçersiz olarak değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu düzenleme ile teklif edilen aracın kasko değerinin %2’sini geçen tekliflerin geçerli kabul edileceği sonucunun ortaya çıkacağı; Teknik Şartname’nin 6. maddesinde talep edilen araçların model yılları ve teknik özellikleri ile 3 gün içerisinde işe başlaması gerektiği dikkate alındığında bu araçları elinde hazır bulunan belli bir firmanın işaret edildiği izleniminin oluştuğu, ihale kapsamında çalıştırılacak özellikli araçların bu kadar kısa bir sürede talep edilerek yetiştirilmesi mümkün olmayan teknik özellik ve model şartı getirilmesinin mevzuata aykırı olduğu, ihaleye katılımı daraltıcı, eşit şartlarda rekabet edilmesini ve fırsat eşitliğini engelleyici nitelikte olduğu, ayrıca anılan düzenlemelerin 07/05/2024 tarih ve 32549 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tasarruf tedbirleriyle ilgili 2024/7 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’ne aykırı olduğu" iddialarının ileri sürüldüğü, şikayet başvurusunun "şikayete konu işlemlerde ihalenin iptalini veya düzeltici işlem belirlenmesini gerektirecek hukuka aykırılık tespit edilemediği"nden bahisle reddedildiği, Kurul tarafından, "başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığına, öte yandan, yapılan incelemede ihalenin park bahçe bakım ve onarım işinin karakteristik edimini içeren sürücülü araç/iş makinesi kiralama hizmeti mahiyetinde olduğu, buna göre ihalenin niteliği itibariyle personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğu ve mahalli idarelerin bu şekilde alım yapmalarına imkan bulunmadığından ihalenin 4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine aykırı olduğu, bu hususun düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğu anlaşıldığından" ihalenin iptaline karar verildiği görülmüş olup başvuru sahibi tarafından idari başvuru yollarında ihalenin 4734 sayılı Kanun'un 62/1 (e) maddesine aykırı olduğunun ileri sürülmediği, şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemde de bu yönde herhangi bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar dışında Kurul tarafından re'sen tespit edilen sebeplerle ihalenin iptaline karar verildiği, Kurulun inceleme yetkisinin sınırlarının belirlendiği kuralın ihlal edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece aşamasında kullanılmayan ...-TL ile temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harçlarının davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 14/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar