DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/941 E. , 2025/1987 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/941
Karar No : 2025/1987
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ...Bakanlığı
VEKİLİ : Hazine Avukatı ...
2- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/01/2025 tarih ve E:2023/3195, K:2025/193 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı üniversitede ... olarak görev yapan davacının, Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik kapsamında tarafına taban ödemenin yapılması istemiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği işlemi ile bu işleme dayanak olarak gösterilen -Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde tıp fakültesi bulunan devlet üniversitelerine dağıtımı yapılan- Hazine ve Maliye Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısının iptali; bu işlemden kaynaklı tarafına rücu edilen 36.647,00-TL dahil olmak üzere Ağustos-2022 tarihinden itibaren ödenmeyen tüm mali haklarının işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/01/2025 tarih ve E:2023/3195, K:2025/193 sayılı kararıyla;
Davalı idareler tarafından ileri sürülen usule yönelik itirazlar yerinde görülmemiş,
Anayasa’nın 124. maddesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58. maddesinin (c), (f) ve (i) fıkraları, Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 1., 2., 5. maddesinin 9. fıkrası ve 6. maddesi hükümleri aktarıldıktan sonra,
Temel ek ödemenin kurumda çalışmaya bağlı olarak ödenen, sabit ve taban ödemenin toplamından oluşan bir ek ödeme çeşidi olduğu, temel ek ödeme ile birlikte teşvik ek ödemesi toplamının da ek ödemenin tamamını oluşturduğu, döner sermaye temel ek ödemesinin bir unsuru olan taban ödemenin, 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personele kadro unvanına bağlı olarak yapılan motivasyon amaçlı bir ek ödeme çeşidi olduğu, taban ödemeye esas alınan Yönetmeliğin Ek-4 sayılı cetvelinde kadro (akademik) unvanlarına yer verildiği, ayrıca görev unvanlarına (rektör, başhekim vs.) yer verilmediği, yönetici olarak görev yapan kişilerin hem akademik unvanları ile hem de yöneticilik görevleri ile sağlık hizmetinin sunumuna katkılarının bulunduğu ve yönetici olarak çalışan kişilerin de nihayetinde kadro unvanına sahip öğretim elemanı olmalarından dolayı bu madde kapsamına girdiği ve motivasyon amaçlı verilen bu ödemeden yararlanmaları gerektiği, ayrıca taban ödemenin kurumda çalışan herkese ödenmesinin istisnalarının 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinde "Ancak bu ödeme mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olanlara ödenmez." cümlesi ile açıkça ve tahdidi olarak belirtildiği, anılan istisnalar arasında yöneticilerin sayılmadığı,
2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasında yöneticilerin, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmayacağı, bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmeyeceği, mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarının, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemeyeceği kuralına yer verildiği,
Söz konusu kuraldan yöneticilerin hasta bakımı, ameliyat gibi mesleki hizmetlerinden dolayı Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi teşvik ek ödemesinin bir unsuru olan B1 puanını alamayacakları ve döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmeyeceği sonucuna ulaşıldığı, dolayısıyla maddede de taban ödemenin ödenmeyeceği yönünde herhangi bir değerlendirme olmadığı; Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin "Yöneticilere yapılacak ek ödeme" başlıklı 6. maddesinde de "Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz." cümlesi ile yöneticilerin mesai içi teşvik ek ödemesinin bir unsuru olan B1 puanını alamayacakları açık olup, taban ödemenin ödenmeyeceği yönünde herhangi bir düzenlemenin olmadığı,
Bu durumda, "Kanuni idare ilkesi" ve normlar hiyerarşisi uyarınca, idarenin eylem ve işlemlerinin bir kanuna dayanması, bu eylem ve işlemlerinin kanuna aykırı olmaması gerektiğinden, üst normlarda bu yönde açık hüküm olmamasına rağmen taban ödemesinden yönetici olarak çalışan kişilerin yararlanamayacağına dair bir uygulamanın çalışma barışını bozacağı, hem yöneticilik yapıp hem de diğer öğretim üyeleri gibi ek ödemeye hak sağlayacak çalışmalarda bulunan öğretim elemanlarının çalışmalarının karşılıksız bırakılmasının eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine uygun olmadığı, yöneticilik yapan öğretim üyelerinin aleyhine sonuç doğuracağı, mesai saatleri içerisinde öğretim üyesi olarak hizmet veren ancak aynı zamanda yöneticilik yapan öğretim üyelerinin, diğer öğretim üyeleri gibi döner sermaye ek ödemesinden faydalanması gerektiği anlaşıldığından, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği işlemi ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısının hukuka aykırı olduğu,
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği işlemi ve bu işleme dayanak olarak gösterilen Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı hukuka aykırı olduğundan, davacının kendisine rücu edilen 36.647,00-TL dahil olmak üzere Ağustos 2022 tarihinden itibaren ödenmeyen döner sermaye ek ödemelerinin de yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği,
Gerekçeleriyle, dava konusu işlemlerin iptaline, davacının parasal hak talebinin kabulüne (kendisine rücu edilen 36.647,00-TL'nin ödeme tarihi olan 24/03/2023 tarihinden itibaren, ödenmeyen ek ödemelerin ise her ay itibarıyla ödenmesi gereken tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine) karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından, Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün 01/11/2022 tarihli yazısında hukuka aykırılık bulunmadığı, bu yazıya dayanılarak tesis edilen Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği işleminin hukuka ve mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmiş olması sebebiyle iptalini gerektirecek bir unsur ihtiva etmediği, 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasında sayılan yönetici personele gelir getirici katkılarına bakılmaksızın yönetici payı olarak ek ödeme yapılacağı, ancak mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmayacağının açıkça hüküm altına alındığı, bu yönetici personelin mesai içi ek ödemenin bir unsuru olarak düzenlenen taban ödemeden yararlanmasının kanunen mümkün olmadığı, yöneticilik görevi üstlenen öğretim üyelerinin farklı düzenlemelere tabi olmasının Anayasal eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmadığı, bu kapsamda taban ödeme yapılmamasına ilişkin Bakanlık görüşünde hukuka aykırılık bulunmadığı ve Daire kararının bozulması gerektiği,
Davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün 01/11/2022 tarihli görüş yazısında ve bu yazıya dayanarak tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı; 2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin (f) fıkrası kapsamında bulunan yönetici personele, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın yönetici payı olarak ek ödeme yapılacağı, ancak mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmayacağının amir hüküm olduğu, "taban ödeme"nin, aktif çalışmaya da bağlı olarak düzenlenen mesai içi ek ödemenin bir unsuru olarak düzenlendiği, yöneticilerin mesai saatleri içerisinde yöneticilik faaliyetlerini yürütürken aynı zaman dilimindeki çalışmaların karşılığı olarak mükerrer ödemeye sebebiyet verilmemesi amacıyla anılan taban ödemeden yararlanmalarının Kanun ve Yönetmelik hükümleri uyarınca mümkün olmadığı, yöneticilik görevi üstlenen personelin (f) fıkrası, diğer personelin ise (c) fıkrası kapsamında farklı düzenlemelere tabi olmasının Anayasal eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmadığı, sabit ek ödemenin (f) fıkrası kapsamındaki yöneticilere kanun gereği ödendiği, ancak taban ödemenin mesai içi ek ödemenin bir unsuru olarak yalnızca (c) fıkrası kapsamındaki personele ödenmesinin ise hukuka uygun olduğu; Başkanlıklarının, dava konusu hususta bir görüşü ya da işlemi bulunmaması, sadece Hazine ve Maliye Bakanlığından gelen görüşü ilgili Üniversitelere bildirmiş olması sebebiyle hasım konumundan çıkarılması gerektiği,
Davalı Selçuk Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, dava konusu Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün 01/11/2022 tarihli görüş yazısı ile buna dayanılarak tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının "Taban Ödeme Kişi Borcu" konulu yazı ile durumdan haberdar olduğu dikkate alındığında, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği; 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrası kapsamında bulunan yöneticilere, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın yönetici payı olarak ek ödeme yapılacağı, ancak mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmayacağının amir hüküm olduğu; "taban ödeme"nin aktif çalışmaya bağlı olarak düzenlenen mesai içi ek ödemenin bir unsuru olduğu ve yöneticilere ödenmesinin mükerrer ödemeye sebebiyet vereceği için Yönetmelik eki Ek-4 Taban Ödeme Katsayı Cetvelinde yönetici unvanlarına yer verilmediği, yöneticilik görevi üstlenen personelin (f) fıkrası, diğer personelin ise (c) fıkrası kapsamında farklı düzenlemelere tabi olmasının Anayasal eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmadığı ve yapılan ayrımın kamu yararını amaçladığı, Sayıştay kararlarının da mesai içi ek ödeme niteliğinde olan taban ödemenin yöneticilere yapılmasının kamu zararı oluşturduğu yönünde olduğu, ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığının 01/11/2022 tarihli yazısının sadece bir görüş yazısı olup, İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca iptal davasına konu edilebilecek bir idari işlem niteliği taşımadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Daire kararının hukuka uygun olduğu ve davalıların temyiz kanun yoluna haksız ve hukuka aykırı şekilde başvurduğu; temel ek ödemenin bir unsuru olan ve motivasyon amaçlı yapılan taban ödemeden yararlanamayacak kişilerin 2547 sayılı Kanunun 58. maddesi ve dayanak Yönetmelikte (mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışanlar olarak) açıkça ve tahdidi olarak belirtildiği, ancak yöneticilerin bu istisnalar arasında sayılmadığı, yöneticilik yapan kişilerin hem akademik unvanları hem de yöneticilik görevleri ile sağlık hizmetine katkılarının bulunduğu ve kadro unvanına sahip öğretim elemanı olmaları nedeniyle taban ödemeden yararlanmaları gerektiği, 2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin (f) fıkrasında belirtilen ek ödeme yapılmayacağı kuralının, yöneticilerin mesai içi teşvik ek ödemesinin (B1 puanı) bir unsuru olan bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı ödeme almasını engellediği, ancak taban ödemenin ödenmeyeceği yönünde herhangi bir hükmün bulunmadığı, normlar hiyerarşisi uyarınca, üst normlarda açık hüküm olmamasına rağmen, alt norm niteliğindeki dava konusu işlem ile yöneticilerin taban ödemeden yararlanamayacağına dair bir sınırlama getirilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiği, yöneticilik yapan öğretim üyelerinin diğer öğretim üyeleri gibi ek ödemeden faydalanması gerektiği, aksi takdirde çalışmalarının karşılıksız kalmasının eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine uygun olmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacının duruşma istemi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yerinde görülmeyerek, dosya tekemmül ettiğinden Hazine ve Maliye Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
Üye ...'in, "dava konusu Hazine ve Maliye Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısının idareleri bağlayan, sürekli, nesnel (objektif), soyut ve genel nitelikte bir hukuk kuralı koyma, bu kuralı değiştirme veya kaldırma niteliği taşımadığı anlaşıldığından; bu işlemin ve dolayısıyla bu işleme dayanılarak tesis edildiği belirtilen dava konusu başvurunun reddine yönelik işlemin iptali ile tazmin istemine dair uyuşmazlığın, 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesinde sayılan ve Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak bakmakla görevli olduğu uyuşmazlıklar kapsamında bulunmadığı anlaşıldığından, davanın görev yönünden reddi gerektiği" yolundaki oyuna karşılık, bakılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde ilk derece mahkemesi olarak Danıştayın görevli olduğuna oyçokluğu ile karar verilerek işin esasına geçildi.
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 15/09/2022 tarih ve 31954 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve bu düzenleme ile "taban ödeme" uygulaması getirilmiştir. Bu kapsamda, anılan Yönetmelik ile getirilen taban ödemeden yöneticilerin yararlanıp yararlanamayacağı hususunda yaşanan bir tereddüt üzerine, Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünce ... tarih ve ... sayılı yazı/görüş ile 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrası kapsamındaki yöneticilerin, anılan Yönetmeliğin 5. maddesinin 9. fıkrasında düzenlenen taban ödemeden yararlanmasının mümkün olmadığı yönünde değerlendirme yapılmıştır. Bu görüş yazısı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde, bünyesinde tıp fakültesi bulunan devlet üniversitelerine gönderilmiştir.
Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesinde yönetici olarak görev yapan davacıya, daha önce tarafına taban ödemesi yapılmış olması nedeniyle, 2022 yılı Sayıştay Başkanlığı Denetimi ve söz konusu Bakanlık görüş yazısına istinaden, Üniversite Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğünce kişi borcu çıkarılmış ve davacıdan bu borcun ödenmesinin istenilmesi üzerine, davacı tarafından söz konusu kişi borcu ödenmiştir.
Bilahare davacı, Yönetmelik kapsamında taban ödemenin tarafına yapılması istemiyle davalı Üniversiteye başvurmuş, bu başvurunun Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliğinin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Hazine ve Maliye Bakanlığının yukarıda anılan görüş yazısına istinaden reddedilmesi üzerine temyizen incelenen davayı açmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
1- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu:
Döner sermaye:
Madde 58 – (Değişik: 21/1/2010-5947/5 md.) ...
c) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;
1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 950’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 650’sini; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 750’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 375’ini,
2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 750’sini, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 305’ini, başhemşireler için yüzde 255’ini, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 225’ini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 260’ını geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. Sözleşmeli personele yapılacak ek ödeme matrahı, sözleşmeli personelin çalıştığı birim ve bulunduğu pozisyon unvanı itibarıyla aynı veya benzer unvanlı memur kadrosunda çalışan, hizmet yılı ve öğrenim durumu aynı olan emsali personel dikkate alınarak belirlenir. Emsali bulunmayan sözleşmeli personelin ek ödeme matrahı ise brüt sözleşme ücretlerinin yüzde 25'ini geçemez. (Ek cümle: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Bu fıkra uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.
Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.
(Ek paragraf: 26/7/2018-7146/8 md.) Yükseköğretim Kurulu tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığının onayı ile belirlenen özellikli tıbbi işlemler karşılığı yapılacak ek ödemelerde, (1) numaralı bentte belirtilen yüzde 800 oranı beş kata kadar artırılarak uygulanabilir. Ancak bu oran mesai dışı çalışmalarda uygulanacak artırımlı oranın hesaplanmasında dikkate alınmaz.
Yükseköğretim kurumlarının tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde ihtiyaç duyulması halinde ilgilinin isteği ve kurumlarının muvafakatiyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevli sağlık personeli haftanın belirli gün veya saatlerinde veyahut belirli vakalar ve işler için görevlendirilebilir. Belirli bir vaka ve iş için görevlendirilenlere, kadrosunun bulunduğu kurumdaki döner sermaye işletmesinden yapılan ödemenin yanı sıra, katkı sağladıkları vaka ve iş dolayısıyla görevlendirildiği sağlık kuruluşundaki döner sermaye işletmesinden, bu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde ve toplamda tavan oranları geçmemek üzere döner sermayeden ek ödeme yapılır.
(Ek paragraf: 26/7/2018-7146/8 md.) Uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında elde edilen gelirin yüzde 50’sine kadar olan kısmı bu hizmetlerde görev alan personele ek ödeme olarak dağıtılabilir. Bu kapsamda yürütülen tıbbi işlemlerde görev alan personelden (1) numaralı bent kapsamındaki öğretim üyeleri için söz konusu bentte, uzman tabipler için (2) numaralı bentte belirlenen tavan oranları; uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında olmayan çalışmalarından hak ettiği ek ödemenin, söz konusu bentlerde belirlenmiş tavan oranlarının yüzde 60’ını geçmesi halinde bir kat, yüzde 80’ini geçmesi halinde iki kat olarak uygulanır. Yüzde 100’ü olması halinde üst limit olmaksızın ek ödeme yapılır. Dağıtılacak tutarın; yüzde 80’i ikinci cümlede belirlenen tavan oranlarını geçmeyecek şekilde aynı cümle kapsamındaki personele, yüzde 20’si ile ikinci cümledeki tavan oranlarını aşan kısmı ise ikinci cümlede belirtilen personel dışında uluslararası sağlık hizmetlerinde görev yapan (1) ve (2) numaralı bent kapsamındaki diğer personele aynı bentlerde kendileri için belirlenmiş olan tavan oranlarının bir katını geçmemek üzere ek ödeme olarak ödenebilir. Uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında elde edilen gelirler ve ilgili personele yapılacak ek ödemeler ayrı bir hesapta izlenir.
...
f) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600’ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300’ünü, genel sekreterler için yüzde 200’ünü geçemez. (Ek cümle: 15/4/2020-7243/10 md.) Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez.
Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.
Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.
...
i) (Değişik: 17/2/2011-6114/17 md.) Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.
Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
(Değişik üçüncü paragraf: 16/6/2022-7411/6 md.) Üniversitelerin (c) ve (f) fıkraları kapsamındaki personeline bu madde uyarınca her ay yapılacak ek ödemenin net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödemenin net tutarından az olamaz ve bu kapsamda söz konusu ek 9 uncu maddeye göre belirlenen ek ödeme tutarı bu fıkralar uyarınca döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemeden mahsup edilmek üzere merkezî yönetim bütçesinden karşılanır.
...
2- 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname:
Ek Madde 9- (Ek: 11/10/2011-KHK-666/1 md.)
Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvele dahil pozisyonlarda istihdam edilen sözleşmeli personele, subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, sözleşmeli subay ve astsubay adayları ile uzman jandarma ve uzman erbaşlara, mali haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler dahil almakta oldukları toplam ödeme tutarı dikkate alınmak suretiyle aynı veya benzer kadro ve görevlerde bulunan personel arasındaki ücret dengesini sağlamak amacıyla, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılır.
Ek ödemeye hak kazanılmasında ve bu ödemenin yapılmasında aylıklara ilişkin hükümler uygulanır. Bu maddeye göre yapılacak ek ödeme damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz ve ilgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, döner sermaye ödemesi, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun yapılan benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.
Birinci fıkra kapsamına giren personelden; 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrası, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (f) fıkraları ve 14/4/1982 tarihli ve 2659 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamında döner sermayeden ek ödeme yapılan personele, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Kanunun ek 17 nci maddesinin (Ç) fıkrası uyarınca sağlık hizmetleri tazminatı ödenen personele, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Kanunun 221 inci maddesi, 16/5/2006 tarihli ve 5502 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrası ve 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca ödeme yapılan personele, sözkonusu mevzuat hükümlerine göre ödeme yapılmaya devam olunur ve bunlara bu maddeye göre ayrıca ek ödeme yapılmaz. (Değişik ikinci cümle: 20/8/2016-6745/76 md.) Bu fıkra kapsamındaki idarelerin döner sermaye saymanlık hizmetlerini yürüten personele bu fıkrada yer alan mevzuat uyarınca döner sermaye gelirlerinden herhangi bir ad altında ödeme yapılmaz.
...
3- 18/02/2011 tarih ve 27850 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik:
Dağıtım esasları
MADDE 5 – (Değişik:RG-19/9/2012-28416) ...
(9) (Değişik:RG-15/9/2022-31954) 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personele yapılan ek ödeme, temel ek ödeme ile teşvik ek ödemesinden oluşur. Temel ek ödeme, sabit ek ödeme ile taban ödeme toplamından oluşur.
a) Sabit ek ödeme; üniversitelerin 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personeline aynı maddenin (i) fıkrasının üçüncü paragrafı ile Sağlık Bakanlığından görevlendirilen personele 4/1/1961 tarihli ve 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanunun ek 3 üncü maddesi uyarınca yapılan ödemedir.
b) Taban ödeme; personelin ödüllendirilerek motivasyonunun artırılması amacıyla yapılan ödemedir. 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personele yapılacak bu ödeme, Ek-4’te yer alan tablodaki kadro unvanına göre belirlenen taban katsayısının en yüksek devlet memuru aylığı ile çarpımı sonucu bulunan tutardır. Bu ödemenin hesaplanmasında aktif çalışılan gün katsayısı ayrıca çarpan olarak kullanılır. Ancak bu ödeme mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olanlara ödenmez.
c) Teşvik ek ödemesi; personelin görev yaptığı tesiste hizmete katkısı ve verimliliği ile finansal sürdürülebilirliği sağlama ve hizmetin kalitesi gibi kriterler göz önüne alınarak mesai içi ve mesai dışı çalışmalarına karşılık olarak döner sermayeden personele yapılan ödemedir.
ç) Sabit ek ödeme tutarı, aynı aya ilişkin olarak yapılacak temel ek ödeme tutarından mahsup edilir. Mesai içi teşvik ek ödemesinin hesabında esas alınacak tavan tutarı, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası uyarınca hesaplanacak tavan tutardan sabit ek ödeme tutarı ile taban ödeme tutarı düşülerek tespit edilir.
...
Yöneticilere yapılacak ek ödeme
MADDE 6 – (1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.
(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.
(3) (Değişik:RG-8/7/2014-29054) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında onaltıncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c ) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde (Değişik ibare:RG-15/9/2022-31954) bindokuzyüzünü geçemez.
(Ek:RG-15/9/2022-31954) Ek-4 Taban Ödeme Katsayı Cetveli
KADRO UNVANI
KATSAYI
Profesör (Gelire katkısı olan)
4,50
Profesör (Gelire katkısı olmayan)
4,00
Doçent (Gelire katkısı olan)
4,50
Doçent (Gelire katkısı olmayan)
4,00
Doktor Öğretim Üyesi (Gelire katkısı olan)
4,50
Doktor Öğretim Üyesi (Gelire katkısı olmayan)
4,00
Öğretim Görevlisi (Tıp ve Diş Hekimliğinde Uzmanlığını bitirmiş)
4,50
Öğretim Görevlisi (Doktora)
4,00
Asistan, Araştırma Görevlisi (Yan dal)
4,50
Uzman Tabip, Uzman Diş Tabibi
4,50
Asistan, Araştırma Görevlisi (Gelire katkısı olan)
4,50
Asistan, Araştırma Görevlisi (Gelire katkısı olmayan)
3,00
Tabip, Diş Tabibi
2,26
Eczacı
(Değişik ibare:RG-7/1/2023-32066) 1,20
Öğretim Görevlisi (Doktora/Tıp ve Diş Hekimliğinde Uzmanlığını bitirmemiş)
0,32
Avukatlık Hizmetleri
0,32
Sağlık Hizmetleri
0,32
Diğer Lisansiyerler (Sivil savunma uzmanı, Diyetisyen, Fizyoterapist, Psikolog, Çocuk Gelişimcisi, Sosyal Çalışmacı, Biyolog, Mühendis, Veteriner Hekim, Kimyager, Sosyolog ve benzerleri)
0,32
Genel İdare Hizmetleri
0,16
Teknik Hizmetler
0,16
Din Hizmetleri
0,16
Yardımcı Hizmetleri
0,12
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlık, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesinde yönetici olarak görev yapan ve 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin 1. fıkrasının (f) fıkrası kapsamında görev yaptığı birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme alan davacıya, aynı maddenin 1. fıkrasının (c) fıkrası kapsamında "taban ödeme" yapılıp yapılmayacağından kaynaklanmaktadır.
İlgili mevzuat incelendiğinde; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Döner Sermaye" başlıklı 58. maddesi, yükseköğretim kurumlarında döner sermaye işletmesi kurulması, gelirlerin izlenmesi ve elde edilen gelirlerin dağıtımına ilişkin temel esasları belirlemiştir. Maddenin (c) fıkrası, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde görev yapan personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin esaslarını düzenlerken, (f) fıkrası ise döner sermaye geliri elde edilen birimlerin dekan, başhekim ve bunların yardımcıları gibi yöneticilerine gelir getirici katkılarına bakılmaksızın görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılmasını hükme bağlamıştır.
Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasında yer alan "Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz." şeklindeki açık hüküm, yöneticilik görevi yürüten personelin, yöneticilik payı haricinde, mesai saatleri içinde ifa ettikleri mesleki hizmetleri karşılığında ayrıca bir ek ödeme alamayacağını net bir şekilde ortaya koymaktadır.
Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik'in "Dağıtım esasları" başlıklı 5. maddesinin (9) fıkrasında yapılan düzenleme ile 2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personele yapılan ek ödemenin; temel ek ödeme ile teşvik ek ödemesinden oluştuğu, temel ek ödemenin ise sabit ek ödeme ile taban ödeme toplamından müteşekkil olduğu belirtilmiştir. Aynı fıkranın (b) bendinde ise taban ödemenin, 2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personele yapılacak bir ödeme olduğu, Ek-4’te yer alan tablodaki kadro unvanına göre belirlenen taban katsayısının en yüksek devlet memuru aylığı ile çarpımı sonucu bulunacağı, hesaplamada aktif çalışılan gün katsayısı ayrıca çarpan olarak kullanılacağı ifade edilmiştir. Taban ödemenin personel motivasyonunu artırma amacı taşıdığı ve mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olanlara ödenmeyeceği de belirtilmiştir. Buna ek olarak, aynı fıkranın (ç) bendinde, mesai içi teşvik ek ödemesinin tavan tutarı, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası uyarınca hesaplanacak tavan tutardan sabit ek ödeme tutarı ile taban ödeme tutarı düşülerek tespit edileceği belirtilmiştir. Taban ödemenin hesabında kullanılan çarpanlardan birinin aktif çalışılan gün sayısı olması ve taban ödemenin mesai içi teşvik ek ödemesinin tavan tutarının hesabında dikkate alınması söz konusu ödemenin mesai içi bir ek ödeme niteliğinde olduğunu göstermektedir.
Öte yandan, anılan Yönetmeliğin "Ek-4 Taban Ödeme Katsayı Cetveli" incelendiğinde, katsayıların belirlenmesinde kadro unvanı ile gelire katkı gibi ölçütlerin esas alındığı ve söz konusu cetvelde yöneticilere yer verilmediği anlaşılmaktadır. Ayrıca, Yönetmelikte taban ek ödemenin mesai saatleri içerisinde sunulan mesleki hizmetlerden bağımsız bir ödeme olduğuna ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Aksine, bu ödemenin personele yönelik bir ödüllendirme ve motivasyon artırma aracı olarak düzenlendiği belirtilmek suretiyle, mesai saatleri dâhilinde ifa edilen mesleki hizmetlerin karşılığı olduğu dolaylı biçimde ifade edilmiştir.
Bu durumda, taban ödeme, mahiyeti itibarıyla 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (c) fıkrası kapsamında döner sermayeden ek ödeme alan personelin mesai saatleri içinde verdikleri hizmetler karşılığında aldıkları temel ek ödemenin bir unsurudur. Yönetici olarak 58. maddenin (f) fıkrası kapsamında ek ödeme alanlar için ise, Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasındaki açık düzenleme gereği, mesai saatleri içerisindeki mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmayacağı esası geçerlidir.
Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasının lafzı ve amacı dikkate alındığında, bu fıkra kapsamında yöneticilik görevi üstlenen personelin, yöneticilik görevi nedeniyle döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme alması karşılığında, mesai saatleri içindeki diğer mesleki hizmetlerinden dolayı Kanun'un 58. maddesinin (c) fıkrası kapsamında öngörülen taban ödemeyi ayrıca alması mümkün değildir. Aksi yöndeki yorum, Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasındaki açık yasa hükmüne aykırılık teşkil edecek ve yönetici payından aldığı ek ödemeye ilave olarak mesai içi hizmet karşılığı ikinci bir ödeme yapılması sonucunu doğuracaktır. Döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan yapılan ek ödeme, yöneticinin gelir getirici katkısına bakılmaksızın yöneticilik görevi nedeniyle yapılan bir ödeme olup, yöneticinin mesai içindeki diğer mesleki hizmetlerinin bu paydan verilen ek ödeme kapsamında değerlendirilmiş olduğunun kabulü gerekir.
Bu durumda, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesinde yönetici olarak görev yapan davacının, 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasındaki "mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz" hükmü gereğince, öğretim üyesi sıfatı nedeniyle yapılan döner sermaye ek ödemesinin bir unsuru olan taban ödemesini ayrıca almasına yasal olarak imkân bulunmadığından, tarafına taban ödemenin yapılması istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine dair dava konusu ... tarih ve ... sayılı Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği işlemi ile bu işleme dayanak olarak gösterilen -Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde tıp fakültesi bulunan devlet üniversitelerine dağıtımı yapılan- Hazine ve Maliye Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık, dava konusu işlemlerin iptali ve davacının parasal hak talebinin kabulü yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin iptali ve davacının parasal hak talebinin kabulüne ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin 29/01/2025 tarih ve E:2023/3195, K:2025/193 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 20/10/2025 tarihinde, usulde ve esasta oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Uyuşmazlık; üniversitelerin tıp fakültelerinde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu uyarınca hem öğretim üyesi hem de yönetici olarak görev yapan ve 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrası kapsamında görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme alanlara, aynı zamanda öğretim üyesi sıfatıyla fiilen kliniklerde görev yapmaları nedeniyle, aynı maddenin (c) fıkrası kapsamında "taban ödeme" yapılıp yapılmayacağından kaynaklanmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Döner Sermaye" başlıklı 58. maddesi, yükseköğretim kurumlarında döner sermaye işletmesi kurulması, gelirlerin izlenmesi ve elde edilen gelirlerin dağıtımına ilişkin temel esasları belirlemiştir. Maddenin (c) fıkrası, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde görev yapan personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin esaslarını düzenlerken, (f) fıkrası ise döner sermaye geliri elde edilen birimlerin dekan, başhekim ve bunların yardımcıları gibi yöneticilerine gelir getirici katkılarına bakılmaksızın görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılmasını kurala bağlamıştır.
Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasında yer alan "Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz." şeklindeki düzenleme, yöneticilik görevi yürüten personelin, yöneticilik payı haricinde, mesai saatleri içinde ifa ettikleri mesleki hizmetleri karşılığında ayrıca bir ek ödeme alamayacağını belirtmektedir. Ancak bu kuralın, 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (c) fıkrası uyarınca ödenen ve Yönetmelik ile detayları belirlenen "taban ödeme" gibi, mesai içi hizmetlere genel katkı veya kadro unvanı esas alınarak yapılan ödemeleri kapsayıp kapsamadığı hususu farklı yorumlara yol açmıştır.
Kanun’un 58. maddenin (c) fıkrasında, tıp ve diş hekimliği fakültelerinde, sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde çalışan öğretim üyelerine ve öğretim görevlilerine döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödeme oranları belirlenirken, “gelire katkısı olanlar” yanında “gelire katkısı olmayan öğretim üyeleri ve öğretim görevlileri” de ödeme kapsamına alınmış ve bunlar için de gelire katkısı olanlardan daha düşük bir ek ödeme oranı belirlenmiştir. Dolayısıyla bu yerlerde çalışan öğretim üyeleri ve öğretim görevlileri, döner sermaye gelirlerine herhangi bir katkı sağlamasa dahi döner sermaye gelirinden yapılacak ek ödemeden yararlanmaktadır.
Kanun’un 58. maddesinin (f) fıkrası gereğince tıp ve diş hekimliği fakültelerinde, sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde dekan, başhekim, enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına döner sermaye gelirlerinden “yönetici payı” olarak ayrılan tutardan yapılan ek ödeme, “gelir getirici katkılarına bakılmaksızın” yapılan mutat bir ödeme niteliğindedir.
Bununla birlikte yöneticilik görevine süreli olarak atanan bu kişiler, nihayetinde bu birimlerde öğretim üyesi ya da öğretim görevlisi kadro ünvanına sahip bulunmaktadır. Yöneticilik görevi yanında isterlerse bu birimlerde mesai saatleri içerisinde ya da dışında mesleki faaliyetlerini de sürdürmektedirler. Yönetici durumundaki bu kişiler, mesleki faaliyetlerini sürdürürken döner sermaye gelirlerine katkı veren hizmetlerde bulunabileceği gibi döner sermaye gelirlerine herhangi bir katkı vermeyen mesleki faaliyetlerde de bulunabilirler.
Bu noktada, Kanun’un 58. maddenin (f) fıkrasında yer alan, yöneticilerin mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerden dolayı ayrıca ek ödemeden yararlanamayacağına ilişkin kuralın, bu kişilerin mesai saatleri içerisinde döner sermaye gelirlerine katkıda bulunmaları durumunda bu katkıdan dolayı ayrıca bir ek ödemeden yararlandırılmamasını ifade ettiğinde kuşku bulunmamaktadır. Burada kastedilen katkıya bakılmaksızın yapılan taban ödeme olmayıp katkı karşılığı alınan ek ödemedir. Buna karşılık, bu yöneticilerin, sahip oldukları bilgi birikimlerini, becerilerini ve tecrübelerini mesai içerisinde gerek döner sermaye faaliyetlerine katkı vermek suretiyle kullanmaları için teşvik etmek ve bu konuda onları motive etmek, gerekse kadro ünvanlarına bağlı olarak gelir getirmeyen mesleki faaliyette bulunmalarını sağlamak adına, Kanun’un 58. maddenin (c) fıkrası uyarınca döner sermaye gelirlerine herhangi bir katkı sağlamayan, ancak bu birimlerde mesleki faaliyetlerini sürdüren öğretim üyelerine ve öğretim görevlilerine ödenen ek ödemeden yararlandırmak kanunen mümkün bulunmaktadır.
Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik'in "Dağıtım esasları" başlıklı 5. maddesinin (9) fıkrasında yapılan düzenleme ile 2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personele yapılan ek ödemenin; “temel ek ödeme” ile “teşvik ek ödemesi”nden oluştuğu, “temel ek ödeme”nin ise “sabit ek ödeme” ile “taban ödeme” toplamından müteşekkil olduğu belirtilmiştir. Aynı fıkranın (b) bendinde ise “taban ödeme”nin personelin ödüllendirilerek motivasyonunun artırılması amacıyla yapılan ödeme olduğu, 2547 sayılı Kanunun 58. maddesinin (c) fıkrası kapsamındaki personele yapılacak bu ödemenin, Ek-4’te yer alan tablodaki kadro unvanına göre belirlenen taban katsayısının en yüksek devlet memuru aylığı ile çarpımı sonucu bulunacağı ifade edilmiştir. Bu ödemenin hesaplanmasında aktif çalışılan gün katsayısının da çarpan olarak kullanıldığı belirtilmiş, ancak bu ödemenin mesai saatleri dışında serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olanlara ödenmeyeceği açıkça hükme bağlanmıştır.
Görüldüğü üzere, Kanun’un 58. maddenin (c) fıkrası uyarınca döner sermaye gelirlerine herhangi bir katkı sağlamayan, ancak bu birimlerde mesleki faaliyetlerini sürdüren öğretim üyelerine ve öğretim görevlilerine yapılması öngörülen ek ödemenin, Yönetmelik’te çerçevesi belirlenen taban ödemeye karşılık geldiği anlaşılmaktadır. Taban ödeme, döner sermayeye gelir getirici bir mesleki faaliyetin karşılığı bir ödeme olarak tanımlanmamaktadır. Yönetmelik'in taban ödemeye ilişkin düzenlemesinde, bu ödemenin temel olarak kadro unvanına bağlı olduğu ve motivasyon amaçlı yapıldığı, ayrıca taban ödemenin kimlere yapılamayacağının ise tahdidi olarak belirlendiği görülmektedir. Taban ödemeden yararlandırılamayacaklar arasında sadece serbest meslek faaliyetinde bulunan veya özel sağlık kuruluşlarında çalışmakta olanlar sayılmıştır.
Bu durumda, “taban ödeme”, yöneticilik görevi yürüten personelin mesai saatleri içindeki mesleki hizmetlerinin miktarına göre hesaplanan bir ödeme değil, daha çok kadro unvanı, aktif çalışma süresi ve genel motivasyon amaçlı, “temel ek ödeme”nin bir unsuru niteliğindedir. 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrasındaki "ayrıca ek ödeme yapılmaz" kuralının, yöneticilere mesai içi mesleki faaliyetlerine dayalı olarak, (c) fıkrası kapsamındaki performans puanlarına göre hesaplanan ve hizmetin miktarına doğrudan bağlı olan teşvik ek ödemesinin (veya bu nitelikteki diğer ek ödemelerin) yapılmasını engellemeye yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda da ifade edildiği üzere, öğretim üyeliği kadrosunda bulunup, aynı zamanda yöneticilik görevi üstlenen kişilerin, yöneticilik görevlerini ifa ederken dahi, mesai saatleri içerisinde temel öğretim üyesi/sağlık personeli görevlerine ilişkin mesleki faaliyetlerini (poliklinik, eğitim vb.) tamamen bırakmadıkları veya bu görevlere devam ettiği vakıadır. Taban ödemenin, mesai içi çalışmanın karşılığı olmasının yanı sıra, personelin motivasyonunu artırma amacı taşıdığı ve temel olarak kadro unvanına dayandığı göz önüne alındığında, salt yöneticilik görevi üstlenmeleri nedeniyle bu ödemeden mahrum bırakılmalarının, mesai saatleri içerisinde hem öğretim üyesi olarak hizmet veren hem de yöneticilik yapan personelin aleyhine sonuç doğuracağı kuşkusuzdur. Mesai içi çalışmaların taban ödeme gibi genel bir unsurunun "karşılıksız bırakılması" hakkaniyete de uygun düşmemektedir. Döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan yapılan ek ödeme, kişinin yöneticilik unvanına ve görevine bağlı bir ödeme iken, taban ödeme kişinin öğretim üyesi/sağlık personeli kadro unvanına ve genel mesai içi çalışmasına bağlı, motivasyon amaçlı bir ödemedir. Bu iki ödemenin nitelikleri farklıdır ve birinin alınması diğerinin alınmasına Yönetmelik'teki açık sınırlamalar dışında engel teşkil etmemelidir.
Bu itibarla, tıp ve diş hekimliği fakültelerinde, sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde hem öğretim üyesi hem de 2547 sayılı Kanun'un 58. maddesinin (f) fıkrası kapsamında yönetici olarak görev yapan personelin, Kanun'un 58. maddesinin (c) fıkrası uyarınca öğretim üyesi sıfatlarıyla yapılan döner sermaye ek ödemesinin bir unsuru olan ve katkısına bakılmaksızın ödenen taban ek ödemeyi almalarına yasal olarak bir engel bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Aksi yorum, Kanun'un ve Yönetmelik'in amacına ve lafzına uygun düşmeyecektir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
karar