Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/958 E. , 2025/2354 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/958
Karar No:2025/2354
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İlaçlama Tekstil Otomotiv Taşımacılık İnşaat Tarım Hayvancılık Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "İdare Birimlerine Bağlı Erkek Konukevi, Kadın Sığınmaevi, ... Çocuk Eğitim Merkezleri, Sosyal Yaşam Merkezi ve Personel Kreşi İçin Malzeme Dahil Yüklenici Tesislerinde Pişirilmiş Yemek, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmetler" ihalesine ilişkin olarak ... Sosyal Hizmetler Ltd. Şti. tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine ihalenin iptaline yönelik tesis edilen 20/11/2024 tarih ve 2024/UH.I-1500 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; Teknik Şartname'de ihale konusu işin gerçekleştirileceği Erkek Konukevi, Kadın Sığınmaevi, ... Çocuk Eğitim Merkezleri, Sosyal Yaşam Merkezi ve Personel Kreşi için günlük olarak yemek ihtiyacının belirlendiği, söz konusu birimler için belirlenen yemek ihtiyacının günlük 4.565 öğün olduğu ancak ihale ilanı ile İdari Şartname'de günlük 4.685 öğünlük kapasite raporunun sunulmasının yeterlik kriteri olarak belirlendiği, kapasite raporunda Teknik Şartname'de belirlenen öğün miktarından daha fazla bir miktarın belirlenmesinin somut herhangi bir gerekçesinin bulunmadığının anlaşıldığı;
Bu durumda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 73.1. maddesi uyarınca, yemek üretiminin yüklenicinin mutfağında veya tesisinde gerçekleştirilmesinin öngörüldüğü yemek hizmeti alımı ihalelerinde kapasite raporuna ilişkin olarak idari şartnamede istenebilecek günlük üretim miktarının idarenin günlük yemek ihtiyacını aşmayacak şekilde belirlenmesi gerektiği, uyuşmazlık konusu ihalede ise günlük 4.685 öğün yemek üretimi kapasitesinin aranmasının Tebliğ’e aykırı olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunarak düzeltici işlemle giderilemeyecek mahiyetteki aykırılık nedeniyle ihalenin iptal edilmesine yönelik alınan Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Teknik Şartname'nin "Yükümlülükler" başlıklı 9.8. maddesinde, yüklenicinin talep edilen yemeğin her gün %4 fazlasını hazırlayacağı ve bunun için de idareden herhangi bir bedelin talep edilemeyeceğinin yer aldığı, bu itibarla idarece istenilen yemek ihtiyacının günlük 4.565 öğün olduğu dikkate alındığında %4 fazlasının 4.747 öğün olduğu, dolayısıyla ihalede günlük 4.685 öğün yemek üretimi kapasitesinin aranmasının mevzuata aykırı olmadığı, bu hususa ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesinin emsal kararı dikkate alındığında kapasite raporu miktarına ilişkin somut olay özelinde inceleme yapılarak idarenin gerçek ihtiyacının hesaplanması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulü ile ... ihale kayıt numaralı "İdare Birimlerine Bağlı Erkek Konukevi, Kadın Sığınmaevi, ... Çocuk Eğitim Merkezleri, Sosyal Yaşam Merkezi ve Personel Kreşi İçin Malzeme Dahil Yüklenici Tesislerinde Pişirilmiş Yemek, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmetler" ihalesi gerçekleştirilmiştir. Davacı şirketin teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmiş ve ihale uhdesinde bırakılmıştır.
Dava dışı ihaleye katılan ... Sosyal Hizmetler Ltd. Şti. tarafından 07/10/2024 tarihinde yapılan şikayet başvurusunda, "Teknik Şartname'nin 4. maddesinde yemek ihtiyacının 5 farklı birim için tüm öğünler olmak üzere toplam 4.565 öğün olarak belirlendiği, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 73. maddesi dikkate alındığında idare tarafından istenebilecek kapasite raporunun, azami günlük yemek ihtiyacı olan 4.565 öğün ile sınırlı olması gerekirken ihaleye ilişkin ilanda 4.685 kişilik kapasite raporunun yeterlilik kriteri olarak belirlendiği, bu bağlamda ilandaki düzenlemenin açıkça Tebliğ hükümlerine aykırılık teşkil ettiği" iddiasına yer verilmiş, idarenin 24/10/2024 tarihli yazısı ile davacının şikayet başvurusu reddedilmiş, bunun üzerine başvuru sahibince yapılan itirazen şikayet başvurusu sonucunda 20/11/2024 tarih ve 2024/UH.I-1500 sayılı Kurul kararı ile "ihale konusu işin gerçekleştirileceği Erkek Konukevi, Kadın Sığınmaevi, ... Çocuk Eğitim Merkezleri, Sosyal Yaşam Merkezi ve Personel Kreşi için günlük olarak yemek ihtiyacının belirlendiği, tüm öğünler olmak üzere söz konusu birimler için anılan Teknik Şartname maddesinde belirlenen günlük yemek ihtiyacı toplandığında idarenin günlük yemek ihtiyacının 4.565 öğün olduğu, ilgili hükümlerden yüklenici tesislerinde yemek üretiminin gerçekleştirileceği, bu durumda yemek hizmeti alımı ihalelerinde idarece öngörülecek kapasite raporuna ilişkin günlük üretim miktarının, idarenin günlük yemek ihtiyacını aşmayacak şekilde belirlenmesi gerektiği, başvuruya konu ihalede idarenin günlük yemek ihtiyacının 4.565 öğün olarak öngörüldüğü dikkate alındığında, ihaleye katılım açısından günlük 4.685 öğün yemek üretimi kapasitesinin aranmasının Kamu İhale Genel Tebliği'nin 73.1 maddesinde yer alan açıklamalara aykırı olduğu, idarece yapılan düzenlemede yer alan kapasite miktarının ilgili Tebliğ açıklamasında belirlenen sınırları aştığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu" 4734 sayılı Kanun'un 54. maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başlıklı 10. maddesinde, "İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: (...) b) mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; (...) 3) İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgeler, (...) İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtilir. (...)" kuralına yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41. maddesinde, “…(5) İdare, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede işin niteliğini göz önünde bulundurarak kapasite raporu ile ilgili düzenleme yapabilir. Sunulacak kapasite raporunun ihale veya son başvuru tarihi itibarıyla geçerli olması zorunludur. (6) İş ortaklığında kapasite raporuna ilişkin yeterlik kriteri ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından sağlanabilir. Ancak, idareler, idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde iş ortaklıklarındaki ortaklardan her birinin, kapasite raporuna ilişkin olarak iş ortaklığındaki hissesi oranında yeterliği sağlamaları gerektiğine yönelik düzenleme yapabilirler. Konsorsiyumlarda, kapasite raporunun, her bir ortağın kendi kısmı için istenilen asgari yeterlik kriterini sağlaması zorunludur. (7) Aday veya istekli adına düzenlenmiş, farklı tesislere ait birden fazla kapasite raporunun sunulması halinde, kapasite tutarları toplanmak suretiyle yeterlik kriterinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.” kuralı yer almıştır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kapasite raporu” başlıklı 73. maddesinde, “73.1. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41'inci maddesinde, idareler tarafından alımın niteliği göz önünde bulundurulmak suretiyle "mesleki ve teknik yeterlik kriteri" olarak kapasite raporuyla ilgili düzenleme yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, yüklenicinin mutfağında veya tesisinde yemek üretiminin gerçekleştirilmesinin öngörüldüğü yemek hizmeti alımı ihalelerinde kapasite raporuna ilişkin olarak idari şartnamede istenebilecek günlük üretim miktarı, idarenin günlük yemek ihtiyacını aşmayacak şekilde ve her bir öğün türü (kahvaltı, diyet vb.) bakımından ayrı ayrı kapasite miktarına sahip olunması şartı aranmaksızın toplam öğün miktarı esas alınarak belirlenecektir. (...)” kuralına yer verilmiştir.
Uyuşmazlığa konu İhale İlanı'nın “Kapasite raporuna ait bilgiler” başlıklı 4. maddesinde, “…4.3.2. Kapasite raporuna ait bilgiler: İsteklilerin, Ticaret Sanayi Odasından veya ilgili meslek kuruluşlarından alınmış, sıcak yemek üretimi konusunda bir kişi için bir öğünde 4 (dört) kap yemek olacak şekilde günde en az 4.685 (dört bin altı yüz seksen beş) kişilik Kapasite Raporunu teklifle birlikte sunmaları gerekmektedir...”; İdari Şartname'nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2. maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;
a) Adı: İdare Birimlerine Bağlı Erkek Konukevi, Kadın Sığınmaevi, ... Çocuk Eğitim Merkezleri, Sosyal Yaşam Merkezi ve Personel Kreşi İçin Malzeme Dahil Yüklenici Tesislerinde Pişirilmiş Yemek, Dağıtım ve Dağıtım Sonrası Hizmetler
(...)
e) Miktarı: ... Erkek Konukevi, Kadın Sığınmaevi, Ana Kucağı Çocuk Eğitim Merkezleri, Sosyal Yaşam Merkezi ve Personel Kreşine malzemeli yemek hizmeti verilmesi. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.(...); “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7. maddesinde, "(...)7.5.2. Kapasite Raporuna ilişkin açıklamalar: İsteklilerin, Ticaret Sanayi Odasından veya ilgili meslek kuruluşlarından alınmış, sıcak yemek üretimi konusunda bir kişi için bir öğünde 4 (dört) kap yemek olacak şekilde günde en az 4.685 (dört bin altı yüz seksen beş) kişilik Kapasite Raporunu teklifle birlikte sunmaları gerekmektedir. (...)” düzenlemesine yer verilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24. maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.(...)” kuralı yer almıştır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 53. maddesinde, “Birim fiyat sözleşmelerde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle sözleşme konusu işte bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin;
a) Sözleşmeye esas iş tanımı içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla sözleşme bedelinin % 20'sine kadar oran dahilinde, sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılması konusunda idare yetkilidir. Bu durumda işin süresi, bu artışla orantılı olarak işin ilgili kısmı veya tamamı için uzatılır. (...)” kuralına yer verilmiştir.
Teknik Şartname'nin "Yükümlülükler" başlıklı 9.8. maddesinde, "Yüklenici, talep edilen yemeğin her gün %4 fazlasını hazırlayacak, bunun için de idareden herhangi bir bedel talep etmeyecektir." düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden; ihaleyi gerçekleştiren idarece ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede işin niteliği göz önünde bulundurularak kapasite raporu ile ilgili düzenleme yapılabileceği, “mesleki ve teknik yeterlik kriteri” olarak kapasite raporuyla ilgili kriterler getirilebileceği, yüklenicinin mutfağında veya tesisinde yemek üretiminin gerçekleştirilmesinin öngörüldüğü yemek hizmeti alımı ihalelerinde kapasite raporuna ilişkin olarak idari şartnamede istenebilecek günlük üretim miktarının idarenin günlük yemek ihtiyacını aşmayacak şekilde belirleneceği anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin sözleşmeye esas proje içinde kalması ve idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilecektir.
Dosyanın incelenmesinden, ihale konusu işin işe başlama tarihinden itibaren 12(on iki) ay süreli bir kişi için bir öğünde 4 (kap) yemek hizmeti alımı işi olduğu, ... Erkek Konukevi, Kadın Sığınmaevi, ... Çocuk Eğitim Merkezleri, Sosyal Yaşam Merkezi ve Personel Kreşine malzemeli ve yemek hizmeti verileceği, Teknik Şartname’nin “Yükümlülükler” başlıklı 9.1. maddesine göre ihale konusu iş kapsamında yemeklerin yüklenicinin kendi tesislerinde pişirileceği, 9.8. maddesinde de yüklenicinin talep edilen yemeğin her gün %4 fazlasını hazırlayacağı ve bunun için idareden herhangi bir bedel talep etmeyeceği, İdari Şartname’nin 7.5.2. maddesi ve İhale İlanı’nın 4.3.2. maddesi uyarınca isteklilerin günlük en az 4.685 (dört in altı yüz seksen beş) kişilik kapasite raporuna sahip olmasının ve bu belgenin teklif ekinde sunulmasının istenildiği, Teknik Şartname’nin "Hizmetin İçeriği" başlıklı kısmında Erkek Konukevi için günlük 345, Kadın Sığınmaevi için günlük 200, ... Eğitim Merkezleri için günlük 3.320, Sosyal Yaşam Merkezi için günlük 100 ve Personel Kreşi için günlük 600 olmak üzere idarenin günlük yemek ihtiyacının toplam 4.565 adet öğün olduğu bilgisine yer verildiği görülmüştür.
Bu durumda, Teknik Şartname'de belirtilen idarenin günlük yemek ihtiyacının (4.565), anılan Şartname'nin yükümlülükler kısmında yer alan 9.8. maddesi uyarınca her gün %4 fazlasının hazırlanması zorunluluğu kapsamında hesaplandığında, yüklenicinin toplam 4.747 öğün yemek hizmeti vereceğinin anlaşıldığı, diğer taraftan, mal ve hizmet alımlarında, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarına ilişkin sözleşmelerin %20’sine kadar oran dahilinde aynı yükleniciye yaptırılabileceği kuralı göz önünde bulundurularak oluşabilecek toplam öğün miktarı da dikkate alındığında, ihale ilanı ile idari şartnamede idarece günlük en az 4.685 öğünlük kapasite raporunun sunulmasının istenmesinin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, ihaleyi gerçekleştiren idarece yapılan kapasite raporunun miktarına yönelik düzenlemede mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davalı idarece tesis edilen ihalenin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 18/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar