Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/959 E. , 2025/2451 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/959
Karar No:2025/2451
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yemek Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sakarya Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığınca 30/09/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Sakarya Üniversitesi Servise Hazır Yemek Hizmeti Alım İşi" ihalesine yönelik olarak dava dışı istekli tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; altıncı iddia dışındaki iddialar yönünden dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı;
İdarenin belirlediği örnek menü ve teknik şartname hükümlerine uygun olmayan açıklamalarda bulunulduğu yönündeki altıncı iddia yönünden;
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi tarafından "200 ml ayran" ürününün fiyatının ticaret borsası fiyatı ile tevsik edildiği, Teknik Şartname'nin ilgili maddelerinden ayranın 200 ml'lik ambalajlarda ve tam yağlı olacağının anlaşıldığı, söz konusu borsa fiyatında ayranın tam yağlı olduğunun belirtilmediği, bu açıdan söz konusu ürüne yönelik açıklamanın ihale dokümanına uygun olmadığı;
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi tarafından "uskumru (deniz)" ürününün fiyatının toptancı hal fiyatı ile tevsik edildiği, ihale dokümanı kapsamındaki fırında uskumru yemeğinin reçetesinde uskumru (pişmiş, kılçıksız) ürününün bulunduğu, söz konusu toptancı hal fiyatında uskumrunun kılçıksız/temizlenmiş olduğuna ilişkin bilginin yer almadığı, bu açıdan söz konusu ürüne yönelik aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı;
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından "dana karaciğeri" ürününün fiyatının ticaret borsası fiyatı ile tevsik edildiğinin ifade edildiği, ilgili fiyatı tevsiken sunulan belgede "büyükbaş hayvan karaciğer ile küçükbaş hayvan karaciğer" ürünlerinin bulunduğu, ancak anılan istekli tarafından belirtilen ürün ve fiyat ile ticaret borsasındaki ilgili ürün ve fiyatların uyumlu olmadığı, dolayısıyla açıklamanın ihale dokümanına uygun olmadığı;
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından domates çorbası yemeğinin reçetesinde "domates salçası" ürününün bulunmasına rağmen anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki öğün maliyetlerine ilişkin tabloda domates çorbası yemeğinin içeriğinde "domates" ürününe yer verildiği ve ilgili ürününün fiyatı ile açıklama yapıldığı, bahse konu yemekte "domates salçası" ürününe ise yer verilmediği, dolayısıyla "domates salçası" ürününün eksik açıklandığı ve aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı;
Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarında başvuru sahibinin iddiaları kapsamında yapılan incelemede kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığından başvurunun reddine karar verildiği, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının ise kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiğinin görüldüğü, bu durumda, dava konusu ihalenin yaklaşık maliyetinin 505.996.942,75-TL, sınır değerinin 364.559.828.53-TL olarak belirlendiği, en avantajlı teklif sahibi ilk iki firmanın tekliflerinin ise sınır değerin çok altında olduğu, en avantajlı teklif sahibi iki firmanın da aşırı düşük teklif açıklamalarının belirtilen maddeler yönünden mevzuata uygun olmadığı ve iki firmanın teklifinin bu iddialar yönünden değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşıldığından, aksi yönde tesis edilen dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu Kurul kararının, 6. iddiaya ilişkin kısım yönünden iptaline; diğer iddialara ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında ve savunma dilekçesinde itirazen şikayet başvurusu sahibinin iddialarının a'dan k'ye kadar sıralandığı ve ayrıntılı olarak incelendiği, temyize konu mahkeme kararında söz konusu iddiaların altı başlık haline getirildiği, iddiaların bir kısmına yer verilmediği, bir kısmının genişletildiği, sonuç itibarıyla altıncı iddianın kendi içinde ikiye bölünerek bir kısmına yönelik iptal kararı verildiği, iptal gerekçesinin ise Kurul kararında yer almayan sebeplere dayandırıldığı, Kurul kararıyla sınırlı inceleme yapılması gerekirken, anılan kararda yer almayan hususlarda idarenin yerine geçilerek inceleme yapılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Sakarya Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığınca 30/09/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Sakarya Üniversitesi Servise Hazır Yemek Hizmeti Alım İşi" ihalesine yönelik olarak dava dışı istekli tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur."; "İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinin birinci fıkrasında, "İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler." kurallarına yer verilmiş; aynı maddenin dördüncü fıkrasının (d) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin dilekçelerde gösterilmesi gerektiği; "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin ikinci fıkrasında, Kurum'un itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu ihaleye 24 isteklinin katıldığı, "geçici teminatın uygun olmaması, iş deneyim tutarının yetersiz olması, işletme kayıt belgesinin konusunun uygun olmaması, birim fiyat teklif cetvelinde sözleşme genel gideri dahil asgari işçilik maliyetinin altında teklif sunulması ve aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmaması" gibi gerekçelerle 17 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihaleyi yapan idarece teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen dava dışı iki şirketin en avantajlı teklif sahibi istekliler olarak belirlendiği, bu şirketlerin aşırı düşük teklif açıklamalarının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla dava dışı üçüncü bir şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine en avantajlı teklif sahibine yönelik iddiaların reddedildiği, en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye yönelik yapılan değerlendirmede ise "malzemeli yemek sunumu hesap cetvelindeki açıklama yöntemi kısmında 'dana karaciğeri' ürünü için İstanbul Ticaret Borsası Haziran 2024 bülteninin kullanıldığının belirtildiği ve ilgili ürün fiyatına yer verildiği, ancak açıklama kapsamında sunulan ilgili belgedeki ortalama fiyatlar arasında malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinde ilgili ürün için belirtilen fiyatın bulunmadığının anlaşıldığı" gerekçesiyle anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı belirtilerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava dilekçesinde, itirazen şikayet başvuru sahibince ileri sürülmeyen ve dava konusu Kurul kararında değerlendirme yapılmayan hususları da içeren iddialarla, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, en avantajlı ikinci teklif sahibi ile itirazen şikayet başvurusunda bulunan isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması, geçici teminatlarının irat kaydedilmesi ve ihalelerden yasaklanmalarına karar verilmesi istenilmektedir.
İdare Mahkemesince, dava konusu Kurul kararına ilişkin yapılan yargılamanın itirazen şikayet başvurusundaki iddiaların incelenmesine yönelik değil, davacının dava dilekçesindeki iddialarına yönelik gerçekleştirildiği, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların altı başlıkta toplandığı, altıncı iddianın ise "İdarenin belirlediği örnek menü ve teknik şartname hükümlerine uygun olmayan açıklamalarda bulunulduğu" olarak belirtildiği ve bu iddia yönünden dava konusu Kurul kararının iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince iptaline karar verilen "İdarenin belirlediği örnek menü ve teknik şartname hükümlerine uygun olmayan açıklamalarda bulunulduğu" iddiasının Kurul kararında "öğün maliyetleri hesabında Teknik Şartname'de belirtilen gramajlardan daha düşük gramajların esas alındığı, maliyet hesabındaki çarpım ve toplamlarda hata bulunduğu" şekliyle yer aldığı, Kurul kararında bu iddiaya yönelik "... söz konusu iddia öğün maliyetlerine ilişkin hesaplamanın baştan sona tamamen yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi talebini içermekte, ancak Kurumun ihale komisyonlarının yerine geçip, re'sen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisi bulunmamaktadır" değerlendirmelerine yer verildiği görülmektedir.
Bu bağlamda, dava konusu Kurul kararında itirazen şikayet başvurusu sahibi isteklinin "öğün maliyetleri hesabında Teknik Şartname'de belirtilen gramajlardan daha düşük gramajların esas alındığı, maliyet hesabındaki çarpım ve toplamlarda hata bulunduğu" iddiasının soyut ifadeler içerdiği değerlendirmelerine yer verildiği, İdare Mahkemesince Kurul kararıyla sınırlı inceleme yapılması gerekirken, dava konusu karar özelinde başvurucu olmayan davacı tarafından itirazen şikayet başvurusu sahibinin iddialarını somutlaştıracak ve genişletecek şekilde dava dilekçesinde ileri sürülen "200 ml ayran", "uskumru (deniz)", "dana karaciğeri" ve "domates salçası" ürünleri yönünden bir değerlendirme yapılarak en avantajlı teklif sahibi istekli ve en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin bu kısmının iptaline karar verildiği, diğer bir ifadeyle, dava dilekçesinde ileri sürülen ancak Kurul kararında değerlendirilmeyen iddialar yönünden işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
İtirazen şikayet başvurusunda yer verilen "öğün maliyetleri hesabında Teknik Şartname'de belirtilen gramajlardan daha düşük gramajların esas alındığı, maliyet hesabındaki çarpım ve toplamlarda hata bulunduğu" yolundaki iddia yönünden yapılacak incelemede ise; yalnızca dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısım yönünden davalı idarece temyiz isteminde bulunulduğu, bu haliyle temyiz incelemesinin, dava dilekçesinde "200 ml ayran", "uskumru (deniz)", "dana karaciğeri" ve "domates salçası" ürünleri belirtilerek somutlaştırılan ancak Kurul kararında yer almayan ve İdare Mahkemesince altıncı iddia olarak "İdarenin belirlediği örnek menü ve teknik şartname hükümlerine uygun olmayan açıklamalarda bulunulduğu" şekliyle ifade edilen iddia ile sınırlı yapılması gerektiği, ancak anılan iddianın bu haliyle dava konusu Kurul kararında yer almadığı anlaşıldığından, bu kısım yönünden işin esasının incelenmesine hukuken imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin altıncı iddia yönünden iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu Kurul kararının altıncı iddia yönünden iptaline ilişkin kısmı ile davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden DAVANIN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına
5. Toplam ...-TL temyiz yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. İlk derece aşamasında davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden, yeniden vekalet ücretine hükmedilmemesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi halinde kullanılmayan ...TL yürütmeyi durdurma harcının davalı idareye iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
karar