Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/973 E. , 2025/2895 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/973
Karar No : 2025/2895
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili Beşiktaş ilçesi ... Mahallesi ... Sokak No:... ... ada ... sayılı parsel üzerindeki yerde ... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen imara aykırılıklar ile birlikte binanın tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca yıktırılmasına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ...-... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu Encümen kararının dayanağı ... tarih ve ... sayılı Yapı Tatil Tutanağı'nda, davaya konu yapının ruhsat ve projesinin olmadığı belirtilerek, tek katlı yapı içinde izinsiz ve kaçak olarak esaslı tadilat yapıldığı, yapının yanında hafriyat yapılarak toprak kotlarıyla oynandığı tespit edildiği, yapı tatil tutanağa karşı herhangi bir dava açılmadığı ve bu haliyle kesinleştiği bu nedenle, dava konusu encümen kararının, anılan yapı tatil tutanağı kapsamında ve bu tutanağın belirlediği sınırlar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekliliğinden bahisle, planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde yer alan tanımından hareketle esaslı tadilatın, yapının taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemleri ifade ettiği, söz konusu yapı tatil tutağında ise yapıda esaslı tadilat yapıldığının ifade edilmesine rağmen esaslı tadilat kapsamında değerlendirilen inşai faaliyetlerin ne olduğuna ilişkin herhangi bir değerlendirme ve tespit yapılmadığı, ancak buna rağmen dava konusu Encümen kararında yapının tamamının yıkılmasına karar verildiği, bu doğrultuda söz konusu yapı tatil tutanağı ile Encümen kararı birbiriyle çelişkili olduğu, yapıda esaslı tadilat varsa bu tadilatların tespit edilmek suretiyle bu tadilatlarla sınırlı olmak üzere işlem tesis edilmesi gerekirken yapının tamamının yıkımına karar verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında davacıya ait taşınmazın "konut alanı"nda kaldığı, planda bu şekilde işaretlenerek konut kullanımına ayrılmış ancak yapı yapılmamış yerlerde 2960 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesi uyarınca yeşil alan statüsü uygulanması gerektiği, mahallinde yapılan tetkikte yapının ruhsatının olmadığına ve yapı içinde izinsiz şekilde tadilatlar yapıldığına ilişkin ... tarih ve ... sıra nolu yapı tatil tutanağının düzenlendiği, taşınmazın imar işlem dosyasında herhangi bir yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve onaylı mimari projenin bulunmadığı, dosya da yaptırılan bilirkişi incelemesiyle de bu durumun ortaya konulduğu, söz konusu yapının yasallığına dair herhangi bir belgenin bulunmaması ve imar durumu gereği ruhsata bağlanmayan yapının tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13/1-a maddesine göre yıktırılmasına karar verildiği, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü, "Yıkım işleri" başlıklı 13. maddesinde, "Yıkım işleri: Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır.
a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar,
b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri,
c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri,
d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri.
Bu Kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal valiliğe bildirilir. Vali, Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir.
Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir. Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması mümkün olmadığı takdirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır.
Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları % 20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir." hükmüne yer verilmiş, Geçici 4. maddesinde ise, Boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgelerinde 22.7.1983 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama planları ile konut alanına ayrılmış ancak yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsü uygulanacağı öngörülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 46. maddesinde; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 6. maddesiyle oluşturulan kurulların kaldırılarak, görev ve sorumlulukların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2. maddesinde belirlenen ve 22/07/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "Gerigörünüm" ve "Etkilenme" bölgelerindeki uygulamaların da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yerine getirileceği, düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinde; yapının inşaat ruhsatı ve ekleri ile imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri, mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri, yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentilerin yanında inşaat ruhsatı olmayan yapıların da yetkili mercilerin karar ve emirleri üzerine yıkılacağı veya yıktırılacağı öngörülmüştür. Buna göre yapılan denetimler sonucunda düzenlenen yapı tatil tutanağı ile bir yapıda inşaat ruhsatı ve ekleri ile imar mevzuatına aykırı bölümler yapıldığı, mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıya mühürlendikten sonra ilaveler yapıldığı, yapı kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapıda değişiklik ve eklentilerin yapıldığı tespit edildikten sonra anılan bölüm, ilave, değişiklik ve eklentilerin üzerinde gerçekleştirildiği yapının kendisinin de ruhsatsız olduğunun saptanması halinde, yapının tamamı ile ilgili tekrar bir yapı tatil tutanağı düzenlenmeksizin yapının tamamı hakkında yıkım kararı alınabilecek ve söz konusu yapı yıkılabilecek veya yıktırılabilecektir.
Dosyanın incelenmesinden; "İstanbul ili Beşiktaş ilçesi ... Mahallesi ... Sokak No:... ... ada ... sayılı parsel"de şikayetler üzerine davalı idare elemanları tarafından yapılan incelemede, tek katlı ruhsatı olmayan yapının içinde izinsiz esaslı tadilat yapıldığının ve yapının yanında hafriyat yapılarak toprak kotlarıyla oynandığının ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, taşınmazın imar dosyasında yapılan incelemede yapının yasallığını gösteren herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, imar durumu ve mer-i mevzuat gereği yapının ruhsata bağlanamayacağı gerekçesiyle 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca tamamının yıkımına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ...-... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Kanuna uygun düzenlenmediği ve davaya konu yapıdaki esaslı tadilatların ne şekilde ve nitelikte olduğuna dair açık ve somut tespitler içermediği halde, dava konusu Encümen kararına dayanak alınarak yapının tamamının yıkımına karar verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmişse de, dava dosyasına sunulan 03/07/2023 tarihli bilirkişi Raporu ile diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dayanak işlem olan ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. maddesine uygun olarak yapıya asılmakla tebliğ edilen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağında, kesit ve kroki çizimleri ile de anılan inşai faaliyetlerin ne şekilde gerçekleştiğinin ölçümlerine yer verilmek suretiyle gösterildiği, bu itibarla yapının tespit anındaki durumunun somut olarak ortaya konulduğu, yapıdaki tadilatların yapının vasfını değiştirecek boyuta ulaştığı, anılan bilirkişi raporunda da mahallinde yapılan incelemede yapı tatil tutanağında belirtilen imara aykırılıkların, fiili durumla uygun olduğu tespitine yer verildiği, yapının mevcut haliyle yukarıda içeriğine yer verilen Boğaziçi Kanunu'nun Geçici 4. maddesi gereğince ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen fiili ve hukuki durum değerlendirildiğinde, yapının tamamının yıkımına ilişkin davaya konu İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararında hukuka aykırılık, aksi yönde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
karar